300-гадовы закон фізікі прайшоў самае сур'ёзнае выпрабаванне за ўсю сваю гісторыю
- 25.08.2026, 19:03
- 1,046
Фізікі праверылі закон сусветнага цяжання на найбольшых касмічных маштабах.
Фізікі праверылі закон сусветнага цяжання на найбольшых касмічных маштабах і пацвердзілі, што ён працуе так, як прадказвалі Ньютан і Эйнштэйн, нават паміж скупленнямі галактык, раздзеленымі сотнямі мільёнаў светлавых гадоў. Вынікі падтрымліваюць гіпотэзу цёмнай матэрыі. Праца апублікаваная ў часопісе Physical Review Letters (PRL).
Навукоўцы даўно ведаюць пра загадку: зоркі на ўскраінах галактык рухаюцца заўважна хутчэй, чым дазваляе бачная маса. Гэта тлумачаць або існаваннем нябачнай цёмнай матэрыі, або тым, што на вялікіх маштабах змяняюцца самі законы цяжання (гіпотэза MOND).
Каб праверыць гэта, міжнародная каманда з больш як 40 даследчыкаў пад кіраўніцтвам Патрісіо Гальярда з Пенсільванскага ўніверсітэта выкарыстала назіранні тэлескопа ў пустыні Атакама. Па тым, як масіўныя скупленні галактык скажаюць рэліктовае выпраменьванне, навукоўцы ацанілі сілу гравітацыі на каласальных адлегласцях.
Высветлілася, што цяжанне па-ранейшаму падпарадкоўваецца закону адваротных квадратаў — то бок тым самым прынцыпам, што былі сфармуляваныя яшчэ ў XVII стагоддзі. Гэта рэзка абмяжоўвае альтэрнатыўныя тэорыі кшталту MOND і ўмацоўвае пазіцыі цёмнай матэрыі.
Пры гэтым сама прырода цёмнай матэрыі застаецца невядомай: навукоўцы толькі пацвердзілі, што без яе рух галактык патлумачыць не ўдаецца. З чаго менавіта яна складаецца, яшчэ трэба высветліць у будучых даследаваннях. Праца прыкметная тым, што пераносіць законы, адкрытыя яшчэ за часоў Ньютана, на структуры, раздзеленыя немыслімымі ў яго эпоху адлегласцямі, — і паказвае, што нават там класічная фізіка працягвае працаваць.