Рэха мінулай вайны
- Андрэй Піянткоўскі
- 11.11.2026, 18:20
- 2,628
Удумайцеся, сапраўды, што адбылося.
Сын кітайскага селяніна Мао Цзэдун, ступіўшы 19 снежня 1949 года на перон Яраслаўскага вакзала, адразу ж на многія гады наперад (далёка за гарызонт існавання СССР) задаў выключна высокую планку расійска-кітайскіх адносін:
«Дарагія таварышы і сябры! Я рады прадстаўленай мне магчымасці наведаць сталіцу першай у свеце вялікай сацыялістычнай дзяржавы. Паміж народамі дзвюх вялікіх краін — Кітая і СССР — існуе глыбокае сяброўства. Пасля Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі Савецкі ўрад, ідучы палітыкай Леніна-Сталіна, перш за ўсё ануляваў няроўнапраўныя ў адносінах да Кітая дамовы перыяду імперыялістычнай царысцкай Расіі».
Не выключаю, што першай думкай т. Сталіна было патэлефанаваць т. Берыі і папрасіць прыслаць стомленаму цяжкай дарогай дарагому кітайскаму таварышу і сябру доктара Майронаўскага.
Удумайцеся, сапраўды, што адбылося. Пераможца ў грамадзянскай вайне дзякуючы велізарнай савецкай ваеннай і палітычнай падтрымцы і які адчайна мае патрэбу ў савецкіх крэдытах, тэхналогіях і спецыялістах кіраўнік краіны з велізарным жабрацкім і галодным насельніцтвам прыбывае да ўладару паловы свету, які знаходзіцца ў зеніце свайго ўладарства. І якія ж былі зафіксаваныя гісторыяй яго першыя словы? Мао Цзэдун знісходліва пахваліў Леніна і Сталіна за тое, што менавіта яны абвясцілі палітыку анулявання няроўнапраўных у адносінах да Кітая дамоваў, і недвухсэнсоўна нагадаў камуністычнаму паўбогу, што той нясе асабістую адказнасць за выкананне дадзенага ў 1917-м годзе ім і Леніным абяцання вярнуць Кітаю адторгнутыя ў яго Расіяй у ХІХ стагоддзі велізарныя тэрыторыі.
Дзве рэчы хачу падкрэсліць. Толькі за адзін гэты «Яраслаўскі вакзал» кітайцы ніколі не вынясуць свайго Мао з маўзалея. За загубленыя дзясяткі мільёнаў кітайскіх жыццяў яны яго ўжо трошачкі пакрытыкавалі, як і мы ў свой час свайго правадыра.
І другое. Мы да канца не разумеем або толькі пачынаем разумець, да якой ступені мільярд з лішкам чалавек перакананыя ў справядлівасці, непазбежнасці, неадваротнасці вяртання спрадвечных, у іх разуменні, кітайскіх земляў, адторгнутых дамовамі 1858 і 1860 гадоў. Перакананасць аднаго такога кітайца т. Сталін добра адчуў, і той правёў у прадстаўленай яму падмаскоўнай рэзідэнцыі больш за два месяцы, задаючы сабе пытанне: ці не пад хатнім арыштам ён там знаходзіцца.
Потым было шмат усяго. Адзіны рэальны бой у кітайска-рускай вайне, абвешчанай Мао на Яраслаўскім вакзале за два дні да 70-годдзя т. Сталіна, адбыўся ў 1969 годзе на востраве Даманскім, і рускія/саветы атрымалі ў ім піравую перамогу. Чжэньбао (Каштоўны) сёння належыць КНР, расійскія войскі далёка адведзены ад кітайскай мяжы на ўсім яе працягу.
Паводле сведчання Генры Кісінджэра Леанід Брэжнеў двойчы спрабаваў схіліць спачатку Рычарда Ніксана у 1973-м, а затым Джэральда Форда у 1975-м годзе да нейкіх «сумесных дзеянняў» адносна кітайскага ядзернага патэнцыялу. Абодва разы амерыканцы ветліва зрабілі выгляд, што наогул не разумеюць, пра што ідзе гаворка.
За апошнія тры дзесяцігоддзі кітайцы выдатна выкарысталі ў сваіх інтарэсах найглыбейшы комплекс, які адчувае самалюбная расійская палітычная «эліта» ў выніку яе паразы ў халоднай вайне, страты статусу сусветнай звышдзяржавы і распаду імперыі.
Цяжкая душэўная хвароба Рускага пацыента з гадамі прыкметна прагрэсавала. «Крыўда на Захад», «канфрантацыя з Захадам» паступова перараслі ў поўнамаштабную гібрыдную вайну праваслаўна-зладзейскай Дзюдохерыі з дэгадэнтскім англа-саксонскім светам. Адпаведна ўзрастала не толькі псіхалагічная, але ўжо і поўная эканамічная і тэхналагічная залежнасць ад КНР нашага арыйскага племені, якое, як вядома, спусцілася з Карпацкіх гор, памахваючы, што боўтаецца паміж нагамі, сваёй дадатковай храмасомай духоўнасці, і пераможна распаўсюдзілася да форта Рас у Каліфорніі. (Версія святлейшага ўнука Молатава-Рыбентропа).
Я больш за чвэрць стагоддзя пішу пра расійска-кітайскія адносіны. Жанр маіх тэкстаў з цягам часу змяняўся. Доўгі час гэта былі артыкулы-папярэджанні. Але некалькі гадоў таму, яшчэ да пачатку поўнамаштабнай расійска-ўкраінскай вайны, я апублікаваў калонку «Рэха мінулай вайны». У ёй я канстатаваў, што семідзесяцігадовая кітайска-руская вайна, якая пачалася 19 снежня 1949 года, скончылася ў найлепшых традыцыях школы ваеннага мастацтва Сунь-цзы — практычна без абнажэння мяча. Расія пацярпела ў ёй паразу. Пекін пакуль не настойвае на фармальнай капітуляцыі, таму што дзеючая расійская адміністрацыя актыўна, чырасардэчна і плённа супрацоўнічае з дзяржавай-пераможцай, спрыяючы планамернаму пашырэнню «зоны жыццёвых інтарэсаў» Паднябеснай. Пасля непазбежнага ў гістарычнай перспектыве падзення пуцінскага рэжыму некаторыя фундаментальныя вынікі мінулай вайны будуць юрыдычна замацаваныя. Землі, што належалі Сярэдзіннай Імперыі паводле Нерчынскага кантракту 1689 года, у любым выпадку будуць уз’яднаныя з КНР. Астатнія тэрыторыі, якія ўваходзяць у зону жыццёвых інтарэсаў Кітая, будуць, у той ці іншай форме, інстытуцыяналізаваныя як сяброўскія яму суб’екты. Няма больш пра што папярэджваць і няма каго больш заклікаць.
Расійская «эліта» з пачуццём глыбокага задавальнення прымае сваё істарыясофскае вяртанне ў родную гаваню імперыі Юань, пагражаючы з кітайскага абозу сухенькім кулачком надменнаму піндосу: «Нас з вялікім Кітаем 1,5 млрд чалавек».
Па ўсім Далёкім Усходзе, і не толькі, распладзіліся спецыяльныя зоны апераджальнага эканамічнага развіцця, якія валодаюць доўгатэрміновымі льготамі і прывілеямі, спрошчаным прыёмам на працу грамадзян Кітая. У Кітаі створана спецыяльная дзяржкампанія для інвестыцый у сельскагаспадарчую вытворчасць, якія прадугледжваюць арэнду/скупку зямлі ў Расіі. У распараджэнне КНР прадастаўлены велізарныя лясныя і водныя (Байкал, Паўночнае мора) рэсурсы Сібіры і Далёкага Усходу. Пра гэта, мацнеючае з кожным днём, апераджальнае асваенне расійскіх тэрыторый з зіхоткім бляскам у вачах распавядае вышэйзгаданы ўнук у сваёй штодзённай тэлевізійнай праграме «Вялікая гульня» на Першым дзяржаўным тэлеканале.
Паміранне калоніяльнай імперыі — гэта заўсёды цяжкая доля і няўдзячнае відовішча. У ХХ стагоддзі праз чаргу прыніжальных спроб прадухіліць непазбежнае прайшлі Брытанія і Францыя.
Масковія ў яе пуцінскай іпастасі хацела як лепш, але атрымалася, як заўсёды: значна горш.
Капітуляваўшы з мазахістычнай асалодай перад навісаючым над ёй Усходнім гігантам, яна ў каторы раз з упоеннем кінулася на так і не пакораную ёй за 350 гадоў сваю першую еўрапейскую калонію — Кіеўскую Русь.
Наднява, на пятым годзе гэтай вайны, яе Галоўны Ідэолаг і Натхняльнік, не злезлы з тэлевізійных экранаў крэмлёўскі «філосаф» Дугін, падзяліўся, нарэшце, з горадам і светам сваім разуменнем сэнсу распачатых ім масавых забойстваў:
«Мы забіваем украінцаў з брацкай любоўю і спачуваннем. У гэтым гістарычна неабходным дзеянні ёсць пэўны вышэйшы містычны сэнс, недаступны звычайнай свядомасці».
Што ж, дугінска-пуцінскі глыбока шчыры тэкст «Забіваю і плачу» ўвойдзе ў гісторыю сусветнай ваеннай думкі. І ў гісторыю псіхіятрыі.
Маштаб вар’яцтва кітайскіх васалаў настолькі планетарны, што адказная дзяржава-сюзерэн проста абавязаная іх нейкім чынам нейтралізаваць.
І зрабіць гэта КНР вельмі лёгка.
Давайце праштудзіруем яшчэ раз выключна інфарматыўнае сведчанне толькі што вярнуўшагася з Пекіна вядучага крэмлёўскага кітаіста №1 Аляксея Маслова:
«Я неаднаразова чытаў і чуў, як многія расійскія эксперты казалі, што цяпер у Кітаі на саміце ў Шэньчжэні адбудзецца „Ялта-2“, калі Трамп, Пуцін і Сі Цзіньпін сустрэнуцца, дамовяцца, і ўкраінская вайна скончыцца на нашых умовах. Дык вось, пераважная большасць кітайскіх экспертаў, у тым ліку і тых, якія абслугоўваюць сваімі ведамі і Дзяржсавет КНР, і кіраўніцтва КНР, крайне скептычна, мякка кажучы, ставяцца да гэтай ідэі „вялікай здзелкі“. Болей таго, я бачу, што ў нас часта сцвярджаецца (на высокім узроўні нават такія словы вымаўляюцца), што цяпер вось пойдзе такая паласа сустрэч Вялікай тройкі, якія вырашаюць лёс Свету — Шэньчжэнь, Маямі, далей усюды.
Кітай у тактычным плане, пачынаючы з 2022 года, многа што выйграў для сябе ў сваіх узаемаадносінах з Расіяй. Па-першае, ён выйграў для сябе нізкія цэны на нафту і газ, Кітай выйграў для сябе велізарныя пастаўкі прадуктаў харчавання з РФ. І яшчэ Кітай выйграў самае галоўнае — ён назірае за рэакцыяй Еўропы, ён назірае за рэакцыяй ЗША, ён вучыцца на ўсіх гэтых рэчах. То-бок, у тактычным плане ён многа што выйграў.
Але цяпер тактычны этап заканчваецца, і насамрэч уяўляецца, што Кітай, хутчэй за ўсё, разумее, што ў сярэднетэрміновай, тым больш у доўгатэрміновай перспектыве, гэтая сітуацыя яго ўжо не задавальняе.
Расія застаецца для Кітая сур’ёзнай часткай яго ўзаемадзеяння з вонкавым светам. Але таксама відавочна, што нам не варта мець з гэтай нагоды ніякіх ілюзій. Кітай ніколі не будзе класці ўсе свае намаганні дзеля таго, каб дапамагчы Расіі больш, чым дапамагаў. Вось усе гэтыя спадзяванні, а, на мой погляд, ілюзіі, якія мы сабе песцілі, або нехта сабе песціў, — гэта вельмі шкодная гісторыя. Кітай цяпер спрабуе падтрымліваць роўныя адносіны з Расіяй, не змяншаючы інтэнсіўнасці ўзаемадзеяння з Еўропай і ЗША. І ніколі яе не будзе змяншаць.
Кітай цяпер вельмі граматна робіць выгляд, што ён стаіць над сутычкай і над бягучымі ваеннымі дзеяннямі. Будзем сумленныя перад самімі сабой — Кітай пастаўляе свае тэхналогіі, у тым ліку для дронаў, не толькі ў Расію, так скажам. І ў украінскіх дронах мы сустракаем кітайскія кампаненты. Вось у гэтым сэнсе нам трэба разумець самае галоўнае — нам давядзецца працаваць з вельмі складаным для нас Кітаем».
Пэўная блытанасць тэксту галоўнага прыдворнага кітаіста даруецца: ён паведамляе ўладам страшную праўду пра жорсткае драпежніцкае стаўленне да іх Стратэгічнага Партнёра, у поўнай залежнасці ад якога яны апынуліся.
Тую праўду, пра якую яны ўжо пачалі здагадвацца, але яшчэ баяліся прызнацца самім сабе.
Тую праўду, пра якую ваш пакорны слуга марна папярэджваў гэтых мудакоў усю першую чвэрць XXI стагоддзя.
І на якую апошнія тры месяцы ён жа настойліва спрабуе звярнуць увагу ўкраінскай дыпламатыі — Уладзіміра Зяленскага і Андрэя Сыбігі. Аналагія з гістарычным візітам Ніксана-Кісінджэра ў Пекін у 1972 годзе, які вырашыў зыход трэцяй сусветнай (халоднай) вайны, відавочна прасіцца.
Андрэй Піянткоўскі, kasparovru.com