Навукоўцы высветлілі, чаму зрэнкі пашыраюцца пры здзіўленні
1- 24.08.2026, 18:31
Гэтая рэакцыя выконвае карысную функцыю.
Навукоўцы з Універсітэта Браўна выявілі, што пашырэнне зрэнак пасля нечаканай падзеі звязана з пераходам мозгу ў рэжым абнаўлення: арганізм на кароткі час павышае ўзровень узбуджэння, каб пазбавіцца ад папярэдніх чаканняў і хутчэй адаптавацца да новай інфармацыі. Вынікі даследавання апублікаваны ў часопісе Nature Human Behaviour.
Зрэнкі пашыраюцца не толькі ў цемры. Такая рэакцыя ўзнікае пры фізічнай нагрузцы, эмацыйным узбуджэнні і кагнітыўным напружанні. Цяпер даследчыкі высветлілі, што яна таксама можа быць часткай механізму, які дапамагае мозгу вучыцца на нечаканасцях.
У эксперыменце ўдзельнічалі 63 чалавекі. Ім паказвалі паслядоўнасці каляровых выяў і прасілі запамінаць іх, а затым прагназаваць, які колер з'явіцца наступным. Адначасова навукоўцы рэгістравалі памер зрэнак і актыўнасць мозгу з дапамогай ЭЭГ.
Калі ўдзельнікі бачылі колер, які не адпавядаў іх прагнозу, іх зрэнкі прыкметна пашыраліся. Адначасова змянялася актыўнасць мозгу, звязаная з працай блакітнай плямы — невялікага ўчастка ствала мозгу, які выдзяляе нарадрэналін і ўдзельнічае ў рэгуляванні ўзроўню ўзбуджэння.
Даследчыкі лічаць, што гэтая рэакцыя выконвае карысную функцыю. Калі тое, што адбываецца, перастае адпавядаць чаканням, мозг часова аслабляе ўплыў папярэдняга досведу і пераключаецца на новы кантэкст. Дзякуючы гэтаму чалавеку прасцей успрымаць нечаканую інфармацыю і карэктаваць свае прагнозы.
«Удзельнікі, у якіх рэакцыя ўзбуджэння была больш выяўленай, лепш адаптаваліся да змененых заканамернасцяў. Пашырэнне зрэнак у гэты момант можа служыць вонкавай прыкметай таго, што мозг «перазагружае» свае чаканні», — адзначылі навукоўцы.