Наталля Радзіна: Мы выйграем інфармацыйную вайну ў Крамля і Лукашэнкі

Вольнае слова — гэта магутная зброя.

Галоўная рэдактарка сайта Сharter97.org Наталля Радзіна выступіла на Форуме свабоднай Расіі, які прайшоў у Варшаве 11 кастрычніка. У межах панэлі «Дыктатуры без нормаў і чырвоных ліній. Стратэгіі супрацьстаяння» беларуская журналістка падзялілася вопытам працы сайта «Хартыя’97», які 28 гадоў знаходзіцца на пярэднім краі інфармацыйнай вайны з рэжымамі Пуціна і Лукашэнкі:

— У наступным годзе будзе 30 гадоў, як я займаюся журналістыкай. З 2001 года я працую на сайце «Хартыя’97». Сайт быў заснаваны ў 1998 годзе, а ў 1997 годзе ўзнікла грамадзянская ініцыятыва «Хартыя’97» па прыкладзе чэхаславацкай «Хартыі-77», руху за правы чалавека часоў Вацлава Гавэла.

Заснавальнік нашага сайта Алег Бебянін быў забіты ў 2010 годзе напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў. Гэта была акцыя запалохвання журналістаў падчас выбарчай кампаніі, якая, на жаль, мела эфект. Я сама праз некалькі месяцаў была арыштаваная, сядзела ў СІЗА КДБ, і афіцыйна мне было прад’яўленае абвінавачанне паводле артыкула «Арганізацыя масавых беспарадкаў». Мне пагражала да 15 гадоў пазбаўлення волі.

Тут прысутнічае журналіст Ілля Азар, які якраз браў у мяне інтэрв’ю для «Lenta.ru», калі я ўжо ўцякала з Беларусі напярэдадні суда пасля вызвалення з СІЗА КДБ пад падпіску аб нявыездзе.

Хачу адрэагаваць на папярэднюю панэль, дзе абмяркоўвалася, наколькі можа быць эфектыўнай наша праца для сваіх краін з-за мяжы. Мы вельмі сур’ёзна ўплываем у інфармацыйным плане. І цяпер не час пасыпаць галаву попелам і казаць, што «мы мала што можам зрабіць». Мы можам рабіць вельмі многае і вельмі сур’ёзна ўплываць на нашы краіны.

Калі браць беларускі вопыт, лічу, што менавіта праца сайта «Хартыя’97» і іншых незалежных медыя арганізавала тыя рэвалюцыйныя падзеі, якія вы назіралі ў 2020 годзе. Без нашай працы гэтага не было б. Мільён беларусаў, які тады выйшаў на пратэсты, з’явіўся менавіта таму, што незалежныя журналісты доўгія гады супрацьстаялі дзяржаўнай прапагандзе.

Яшчэ адзін наш поспех, безумоўна, у тым, што дагэтуль беларускае войска не ўступіла ў вайну супраць Украіны. Нам удалося распрапагандаваць беларускіх вайскоўцаў. Так, сваімі сціплымі намаганнямі. Калі паглядзім на маштабы расійскай прапаганды, убачым, колькі мільярдаў Пуцін сёння траціць на гэтую машыну. Тым не менш мы змаглі гэтаму супрацьстаяць у Беларусі. Людзі не вераць хлусні крэмлёўскіх і лукашэнкаўскіх СМІ. Нягледзячы на блакіроўку практычна ўсіх незалежных медыя, іх усё адно працягваюць чытаць, і сёння ў сайта «Хартыя’97» мільёны чытачоў, хоць мы былі заблакаваныя першымі яшчэ напярэдадні рэвалюцыі.

Тое самае датычыцца расійскіх медыя і расійскіх блогераў. Ваш уплыў насамрэч велізарны. Калі мы складзем традыцыйныя незалежныя медыя плюс YouTube-каналы Марка Фейгіна, Ксеніі Ларыны, якая тут прысутнічае, каналы Форуму свабоднай Расіі, мегапапулярны канал Міхаіла Хадаркоўскага, «І грымнуў Грэм», а таксама эфіры паважаных экспертаў, многіх з якіх я тут сустрэла: Юрыя Фёдарава, Ігара Ліпсіца, Міхаіла Круціхіна, Андрэя Волны, Яўгена Кіселёва, у праграмах якога я ўдзельнічаю, Дзмітрыя Быкава, Аляксандра Марозава, Ігара Эйдмана і многіх-многіх іншых, тады ваша аўдыторыя насамрэч акажыцца велізарнай. Гэта сотні мільёнаў праглядаў.

Лічу, што вы сёння выйграяце інфармацыйную вайну. Цяпер з’явіліся паведамленні пра тое, што на апошніх парламенцкіх «выбарах» «Адзіная Расія» набрала 30%, і гэта ваша заслуга.

Таму трэба рабіць тое, на што мы здольныя. Ёсць магчымасць працы з еўрапейскімі і заходнімі палітыкамі, спрабаваць уплываць на фармаванне палітыкі ў дачыненні да нашых краін, дыктатур у Расіі і Беларусі, патрабаваць увядзення супраць іх эканамічных санкцый. Тут я хачу падзякаваць Польшчы, якая вельмі добра разумее беларусаў і ўжо шмат гадоў падтрымлівае сайт «Хартыя’97». Безумоўна, важная праваабарончая праца, трэба падтрымліваць і дапамагаць рэпрэсаваным, якія сёння бягуць з Беларусі і Расіі. У нас масава дэпартуюць палітвязняў, якіх абменьваюць на зняцце санкцый з рэжыму Лукашэнкі. Вядома, гэтым людзям трэба дапамагаць.

Але інфармацыйная праца — гэта ключавы момант. Бо Пуцін сёння вядзе гібрыдную вайну супраць Захаду, а той, на жаль, амаль не рэагуе на гэтыя атакі. І ўсе мы сёння дзейнічаем, не маючы вялікай падтрымкі з боку вольнага свету.

Мне падаецца, што нам трэба тлумачыць ім, наколькі важная інфармацыйная праца ў нашых краінах. Вольнае слова — гэта не проста гук, гэта магутная зброя. Неабходна весці контрпрапагандысцкую працу, і Захад павінен гэта падтрымліваць. Мы падлічылі, што калі рэальна падтрымаць усе беларускія незалежныя медыя, то за год гэта абыдзецца як адзін нямецкі танк «Леапард». Гэта не такія вялікія рэсурсы.

Навошта гэта еўрапейцам? Каб абараніць сябе ад новага магчымага ўварвання войскаў з тэрыторыі Беларусі. Бо ў планах у Пуціна зноў выкарыстаць нашу краіну як плацдарм для наступу — але гэтым разам не толькі ва Украіну, але і ў краіны Балтыі і Польшчу.

Нам вельмі важна выступаць з адзіных пазіцый і тлумачыць, наколькі важная падтрымка незалежных медыя і блогераў як у Беларусі, так і ў Расіі.

Наталля Радзіна звярнула ўвагу, што расіяне і беларусы падобныя не толькі дыктатарскімі рэжымамі, але і тым, як працуюць спецслужбы, у тым ліку ў апазіцыі:

— Акрамя Форуму свабоднай Расіі, які называюць «партыяй перамогі Украіны» і які стаіць на прынцыповых пазіцыях, ёсць «Фонд барацьбы з карупцыяй», партыя «Мірная Расія», на якія, дарэчы, ідзе львіная доля заходніх грантаў і заходняй дапамогі.

У нас у Беларусі дакладна такі ж бессэнсоўны офіс Святланы Ціханоўскай і афіліяваныя з ім структуры, на якія ідуць мільёны заходніх сродкаў. А калі казаць пра незалежныя медыя, падтрымліваюцца ў асноўным тыя, якія займаюць або нейтральную пазіцыю, або гібрыдныя СМІ, якія больш пішуць пра тое, што робіць Лукашэнка, і рэтранслююць прапагандысцкія тэзісы дыктатара на сваіх парталах, а не такія медыя, як «Хартыя’97».

Я бачу, што такая ж сітуацыя ў расійскіх СМІ. Прынцыповыя і тыя, што супрацьстаяць крэмлёўскай прапагандзе, медыя атрымліваюць мінімум падтрымкі, а гібрыдныя або наогул нейтральныя, «траўяядныя», мала крытыкуючы Пуціна, атрымліваюць вялікія сродкі. І вось тут трэба змяняць сітуацыю. І тут мы таксама павінны разам уплываць на тых заходніх чыноўнікаў, якія баяцца, не хочуць ісці на сур’ёзны канфлікт ні з Пуцінам, ні з Лукашэнкам.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]