Мы перамагаем інфармацыйную вайну ў Крамля і Лукашэнкі

Свабоднае слова — гэта магутная зброя.

Галоўны рэдактар сайта Сharter97.org Наталля Радзіна выступіла на Форуме свабоднай Расіі, які прайшоў у Варшаве 11 кастрычніка. У межах панэлі «Дыктатуры без нормаў і чырвоных ліній. Стратэгіі супрацьстаяння» беларуская журналістка падзялілася досведам працы сайта «Хартыя'97», які 28 гадоў знаходзіцца на перадавой інфармацыйнай вайны з рэжымамі Пуціна і Лукашэнкі:

— У наступным годзе споўніцца 30 гадоў, як я займаюся журналістыкай. З 2001 года я працую на сайце «Хартыя'97». Сайт быў заснаваны ў 1998 годзе, а ў 1997 годзе ўзнікла грамадзянская ініцыятыва «Хартыя-77» па прыкладзе чэхаславацкай «Хартыі-77», руху за правы чалавека часоў Вацлава Гавела.

Заснавальнік нашага сайта Алег Бебенін быў забіты ў 2010 годзе напярэдадні прэзідэнцкіх выбараў. Гэта была акцыя запалохвання журналістаў падчас выбарчай кампаніі, якая, на жаль, мела эфект. Я сама праз некалькі месяцаў была арыштаваная, сядзела ў СІЗА КДБ, і мне афіцыйна прад'явілі абвінавачанне паводле артыкула «Арганізацыя масавых беспарадкаў». Мне пагражала да 15 гадоў пазбаўлення волі.

Тут прысутнічае журналіст Ілля Азар, які якраз браў у мяне інтэрв'ю для «Lenta.ru», калі я ўжо ўцякала з Беларусі напярэдадні суда пасля вызвалення з СІЗА КДБ пад падпіску аб нявыездзе.

Хачу адрэагаваць на папярэднюю панэль, дзе абмяркоўвалася, наколькі можа быць эфектыўнай наша праца для сваіх краін з-за мяжы. Мы вельмі сур'ёзна ўплываем у інфармацыйным плане. І цяпер не час сыпаць попел сабе на галаву і казаць, што «мы мала што можам зрабіць». Мы можам зрабіць вельмі шмат і вельмі сур'ёзна ўплываць на нашы краіны.

Калі браць беларускі досвед, лічу, што менавіта праца сайта «Хартыя'97» і іншых незалежных медыя арганізавала тыя рэвалюцыйныя падзеі, якія вы назіралі ў 2020 годзе. Без нашай працы гэтага б не было. Мільён беларусаў, які тады выйшаў на пратэсты, з'явіўся менавіта таму, што незалежныя журналісты шмат гадоў супрацьстаялі дзяржаўнай прапагандзе.

Яшчэ адзін наш поспех — безумоўна, тое, што дагэтуль беларуская армія не ўступіла ў вайну супраць Украіны. Мы здолелі распрапагандаваць беларускіх вайскоўцаў. Так, сваімі сціплымі намаганнямі. Калі мы паглядзім на маштабы расійскай прапаганды, убачым, колькі мільярдаў Пуцін сёння траціць на гэтую машыну. Тым не менш мы здолелі гэтаму супрацьстаяць у Беларусі. Людзі не вераць у хлусню крэмлёўскіх і лукашэнкаўскіх СМІ. Нягледзячы на блакаванне амаль усіх незалежных медыя, іх усё адно працягваюць чытаць, і сёння ў сайта «Хартыя'97» мільёны чытачоў, хоць нас заблакавалі першымі яшчэ напярэдадні рэвалюцыі.

Тое самае датычыць расійскіх медыя і расійскіх блогераў. Ваш уплыў насамрэч велізарны. Калі мы сумуем традыцыйныя незалежныя медыя плюс YouTube-каналы Маркa Фейгіна, Ксеніі Ларынай, якая тут прысутнічае, каналы Форуму свабоднай Расіі, мегапапулярны канал Міхаіла Хадаркоўскага, «І грымнуў Грэм», а таксама эфіры паважаных экспертаў, многіх з якіх я тут сустрэла: Юрыя Фёдарава, Ігара Ліпсіца, Міхаіла Круціхіна, Андрэя Волны, Яўгена Кіселёва, у праграмах якога я ўдзельнічаю, Дзмітрыя Быкава, Аляксандра Марозава, Ігара Эйдмана і многіх-многіх іншых, то ваша аўдыторыя апынецца насамрэч велізарнай. Гэта сотні мільёнаў праглядаў.

Лічу, што вы сёння перамагаеце інфармацыйную вайну. Цяпер з'явіліся паведамленні пра тое, што на апошніх парламенцкіх «выбарах» «Адзіная Расія» набрала 30%, і гэта ваша заслуга.

Таму трэба рабіць тое, на што мы здольныя. Ёсць магчымасць працы з еўрапейскімі і заходнімі палітыкамі, спрабаваць уплываць на фармаванне палітыкі ў дачыненні да нашых краін, дыктатур у Расіі і Беларусі, патрабаваць увядзення супраць іх эканамічных санкцый. Тут хачу падзякаваць Польшчы, якая вельмі добра разумее беларусаў і ўжо многія гады падтрымлівае сайт «Хартыя'97». Безумоўна, важная праваабарончая праца, трэба падтрымліваць і дапамагаць рэпрэсаваным, якія сёння ўцякаюць з Беларусі і Расіі. У нас масава дэпартуюць палітвязняў, якіх абменьваюць на зняцце санкцый з рэжыму Лукашэнкі. Вядома, гэтым людзям трэба дапамагаць.

Але інфармацыйная праца — гэта ключавы момант. Бо Пуцін сёння вядзе гібрыдную вайну супраць Захаду, а той, на жаль, амаль не рэагуе на гэтыя атакі. І ўсе мы сёння дзейнічаем, не маючы вялікай падтрымкі з боку свабоднага свету.

Мне здаецца, што нам трэба тлумачыць ім, наколькі важная інфармацыйная праца ў нашых краінах. Свабоднае слова — гэта не проста гук, гэта магутная зброя. Неабходна весці контрпрапагандысцкую працу, і Захад павінен гэта падтрымліваць. Мы падлічылі, што калі рэальна падтрымаць усе беларускія незалежныя медыя, то за год гэта абыдзецца як адзін нямецкі танк «Леапард». Гэта не такія вялікія рэсурсы.

Навошта гэта еўрапейцам? Каб абараніць сябе ад новага магчымaга ўварвання войскаў з тэрыторыі Беларусі. Бо ў планах у Пуціна зноў выкарыстаць нашу краіну як плацдарм для наступлення — але на гэты раз не толькі ва Украіну, але і ў краіны Балтыі і Польшчу.

Нам вельмі важна выступаць з адзіных пазіцый і тлумачыць, наколькі важная падтрымка незалежных медыя і блогераў як у Беларусі, так і ў Расіі.

Наталля Радзіна звярнула ўвагу, што расіяне і беларусы падобныя не толькі дыктатарскімі рэжымамі, але і тым, як працуюць спецслужбы, у тым ліку ў апазіцыі:

— Акрамя Форуму свабоднай Расіі, які называюць «партыяй перамогі Украіны» і які стаіць на прынцыповых пазіцыях, ёсць «Фонд барацьбы з карупцыяй», партыя «Мірная Расія», на якія, дарэчы, ідзе ільвіная доля заходніх грантаў і заходняй дапамогі.

У нас у Беларусі дакладна такі ж бессэнсоўны офіс Святланы Ціханоўскай і афіляваныя з ім структуры, на якія сыходзяць мільёны заходніх сродкаў. А калі казаць пра незалежныя медыя, падтрымліваюцца ў асноўным тыя, што займаюць або нейтральную пазіцыю, або гібрыдныя СМІ, якія больш пішуць пра тое, што робіць Лукашэнка, і рэтранслююць прапагандысцкія тэзісы дыктатара на сваіх парталах, а не такія медыя, як «Хартыя'97».

Я бачу, што такая ж сітуацыя і ў расійскіх СМІ. Прынцыповыя і тыя, што супрацьстаяць крэмлёўскай прапагандзе, медыя атрымліваюць мінімум падтрымкі, а гібрыдныя або ўвогуле нейтральныя, «траваедныя», якія мала крытыкуюць Пуціна, атрымліваюць вялікія сродкі. І вось тут трэба мяняць сітуацыю. І тут мы таксама павінны супольна ўплываць на тых заходніх чыноўнікаў, якія баяцца, не хочуць ісці на сур'ёзны канфлікт ні з Пуцінам, ні з Лукашэнкам.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]