Страсці і парадоксы нафтагазу

Давайце глядзець на рэчы ў іх сапраўдным маштабе.

Пачну, напэўна, з «дызельнай ініцыятывы» Дональда Трампа. Пачну і адразу ж абарву аповед: ужо дзесяткі кампетэнтных экспертаў паказалі нікчэмнасць гэтага пачынання і для сусветнага энергетычнага балансу, і для ЗША, і для РФ. Праз два месяцы пра недахоп дызельнага паліва ў свеце (не ў Расіі) наогул забудуцца.

Але гэты ўсплёск бурнага інтарэсу — добры прыклад таго, як, захапіўшыся дробнымі здарэннямі і несур'ёзнымі дэталямі, назіральнікі за дрэвамі не бачаць лесу. Верагодна, варта забыць пра нібыта «дэдуктыўны» метад Шэрлака Холмса, які паводле дэталяў аднаўляў карціну, і аддацца сапраўднай дэдукцыі, то-бок пачаць разгляд сітуацыі з вялікага (ад печкі): задаць сістэму каардынат і зразумець, якое месца ў ёй займаюць дробныя падзеі.

Манеры, густы і выказванні Трампа агідныя. Яны дасканалыя ў сваім цынізме і поўным грэбаванні паняццямі дабра і зла, этыкі, маралі. Але ход падзей, выкліканы рэальнымі дзеяннямі яго адміністрацыі, прымушае падазраваць наяўнасць яснай і далёкаідучай задумы.

У якасці апорнай кропкі ацэначнай сістэмы каардынат выберу не тэарэтычны дамысел, а існуючы магутны фактар — наяўнасць двух вялікіх дзяржаў ЗША і КНР: цяперашні кіраўнік кіруючай дынастыі Азербайджана цалкам мае рацыю: іх толькі дзве. Ім у бліжэйшай перспектыве наканаваны і сімбіёз, гэта значыць немагчымасць існаваць адной без другой, і пастаянна ўзнікаючыя канфлікты — у выглядзе барацьбы за рынкі і палітычны ўплыў, зноў-такі дзеля рынкавых пераваг.

Глабальны нафтагазавы і ўвогуле энергетычны баланс — раўнадзейная курсаў гэтай неразлучна канфліктуючай пары канкурэнтаў.

Калі ў гэтым святле паглядзець на падзеі, можна не толькі вызначыць ступень іх значнасці, але і выявіць вопіючыя парадоксы.

Доўгатэрміновыя інтарэсы ЗША ўключаюць імкненне дасягнуць дамінуючага становішча, кантролю ў сусветнай энергетыцы — і пасунуць кітайцаў у гэтай галіне. Прыклад? Пасля вайны ў Іране і ваеннага абвастрэння вакол Персідскага заліва Кітай страціў значную долю гандлёва-эканамічнага і палітычнага ўплыву ў гэтым найважнейшым рэгіёне. Гэта стратэгічны поспех каманды Трампа.

У вайне Расіі супраць Украіны суперніцтва вялікіх дзяржаў адыгрывае гіганцкую ролю. Кітай атрымлівае велізарную выгаду, адзінаасобна эксплуатаваючы і расійскі рынак, і расійскія рэсурсы пры адсутнасці заходніх канкурэнтаў, што пакутуюць ад уласных санкцый, і зусім не жадае, каб вайна спынялася. Амерыканцы гэтак жа не жадаюць спынення гэтай бойні, а іх галоўны матыў — боязь таго, што параза Пуціна не толькі створыць у Расіі хаос, але і ператворыць яе ў кітайскую калонію — хай і не тэрытарыяльна, але палітычна і эканамічна.

І другая вялікая дзяржава стане яшчэ больш магутнай.

Цяпер пра парадоксы.

Краіны, што здабываюць і экспартуюць нафту і газ, — аб’ектыўныя канкурэнты ЗША, калі там гэтым бізнэсам вольгатна не займаюцца амерыканскія кампаніі. Зразумела, абмяжоўваць магчымасці канкурэнтаў і маштабы іх аперацый — гэта частка доўгатэрміновай стратэгіі і Трампа, і ўсіх папярэдніх і наступных насельнікаў Белага дома.

Разумеючы гэтую ісціну, трэба з крайнім недаверам ставіцца да амерыканскіх патрабаванняў і абяцанняў забяспечыць свабоду суднаходства ў Армузскім праліве або спыніць украінскія ўдары па нафтавых аб’ектах у Расіі. Аслабленне і нафтавых шэйхаў, і расійскага нафтагазу ідзе на карысць ужо названым тут нацыянальным інтарэсам ЗША.

Нібыта прадпрымаемыя, але ў цэлым бясплодныя намаганні Трампа па павелічэнні прапановы нафты і газу на сусветным рынку — з’ява часовая і адносна кароткатэрміновая: трэба задобрыць электарат перад выбарамі. Дапамагаць канкурэнтам? Гэта амерыканцы будуць рабіць толькі ў такім, напрыклад, выпадку, калі гэтыя канкурэнты будуць паводзіць сябе, як тая ж Венесуэла, якая цяпер стала кармушкай для бізнесу з ЗША.

З гэтага пункту гледжання можна ўбачыць, што ў канчатковым выніку на доўгатэрміновыя інтарэсы ЗША працуюць і іранскія радыкалы-хамейністы, якія спрабуюць перакрыць Армузскі праліў і замкнуць у заліве канкурэнтаў амерыканскай нафтаздабычы.

У тых жа чужых інтарэсах аб’ектыўна дзейнічае і Пуцін, які ўжо чвэрць стагоддзя падрывае эканамічны патэнцыял і канкурэнтаздольнасць Расіі — то прыбіраючы «Газпрам» з выгаднага еўрапейскага рынку, то пагаршаючы інвестыцыйны клімат дыскрымінацыяй замежнікаў і айчынных камерцыйных структур на карысць карумпаваных дзяржаўных чыноўнікаў, то пачынаючы вайну супраць суседзяў і ператвараючы аб’екты нафтагазавай галіны ў законныя мэты для украінскіх дронаў і ракет.

Забываемся на гегелеўскую дыялектыку! За з’явай не бачым сутнасці. Надаем значэнне форме (той самай трампаўскай клоўнадзе), а не зместу.

Давайце глядзець на рэчы ў іх сапраўдным маштабе.

Міхаіл Крутыхін, The Moscow Times

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]