«Кожная пара красовак — каля 340 рублёў»
2- 9.05.2026, 9:55
- 1,890
Гісторыя беларуса, які траціць сілы і грошы на сваё захапленне марафонамі.
Калі справа даходзіць да захапленняў, мы не зважаем на выдаткі і не шкадуем ні сіл, ні часу. Хтосьці збірае вінілы, хтосьці перасаджвае архідэі, а ёсць тыя, хто добраахвотна ўстае ўпацямку, бяжыць дзесяткі кіламетраў, пасля чаго не можа нармальна хадзіць, ды яшчэ называе гэта адпачынкам. Журналісты Onliner пазнаёміліся з мінчанінам Аляксеем, які спалучае офісную працу з захапленнем бегам, і спыталі, навошта яму ўсё гэта і колькі ён траціць на сваё хобі. Літаральна тыдзень таму герой рэпартажа якраз прабег свой першы ў жыцці марафон — і падлічыў, у колькі абышлася яму запаветная медаль. А ягоная трэнірка прыкідала бюджэт на падобныя забегі — на выпадак, калі вы таксама захочаце «проста зрабіць гэта».
Марафонская дыстанцыя складае 42,2 кіламетра (прыкладна адлегласць ад Мінска да Лагойска) — гэта як Эверэст для бегуноў. Паўмарафон, як зразумела з назвы, — гэта 21 кіламетр. Ні адну з гэтых дыстанцый не прабяжыш, проста ўстаўшы з дывана: патрэбныя сур’ёзная падрыхтоўка, харчаванне, абутак. Аматары часцей за ўсё пачынаюць з 3, 5, 10 кіламетраў, паступова павялічваючы дыстанцыі і хуткасць. Але нават да зусім невялікіх на першы погляд забегаў таксама трэба рыхтавацца.

У Беларусі марафоны праходзяць у Магілёве, Гомелі, Асіповічах. А Аляксей паляцеў па сваю першую ўзнагароду ў сталіцу Татарстана, бо Казань уваходзіць у Лігу марафонаў BRICS. Пераадоленне дзвюх марафонскіх дыстанцый за два гады прыносіць бегунам прэстыжныя медалі, прыгажосць якіх і натхніла мінчаніна. Прыцягнула і магчымасць пабываць у новых мясцінах, пазнаёміцца з аматарамі бегу з іншых краін, пашырыць межы. Ды і па тэрмінах падрыхтоўкі ўсё склалася як мага ўдала.
«Пасля фінішу ўжо нічога не хацелася»
У Аляксея быў досвед Мінскага паўмарафону ў 2024 годзе, які запомніўся найперш стамленасцю і адчуваннем, што пасля фінішу «ужо нічога не хацелася».
Акрамя таго, хлопец каля 10 гадоў займаўся кросфітам, таму наша гісторыя не пра тое, каб пабегчы марафон, проста ўстаўшы з-за камп’ютара.
Мужчына прызнаўся, што каля паўтара года таму яму то надакучыў бег, то проста выгараў — кросфіт ён пакінуў. Але прайшла зіма, і ён звярнуў увагу, што вага пачала патроху расці, а тут даўнія сябры прапанавалі схадзіць на пробнае трэнаванне па бегу. Гэта адбылося ў сакавіку мінулага года. Занятак Аляксею не падаўся складаным, але практыкаванні былі нязвыклымі.
— Пачынаеш іх выконваць — і нейкае лёгкае неразуменне: мозг не ведае, як рабіць гэта правільна, злучаць некаторыя рухі, напрыклад бег спінай уперад, захлёст галёнкі, каардынацыю супрацьлеглых рук і ног… Досыць цікавыя адчуванні былі. Што тады ўсміхнула на трэніроўцы, дык гэта тое, што за ўвесь занятак мы пабегалі, мабыць, толькі на размінцы і напрыканцы 400 метраў. Я сходзіў на адну трэніроўку, на другую — так і ўцягнуўся.
Вось, напрыклад, адно з практыкаванняў, якое бегуны перыядычна выконваюць. У цёплы час года спартсмены-аматары займаюцца на свежым паветры, а зімой — пад дахам лёгкаатлетычнага манежа.
Ужо ў верасні Аляксей паўторыў паўмарафон — і здзівіўся, наколькі лягчэй яму бяглося.
Трэніроўкі не прайшлі дарэмна: пульс быў ніжэй, а настрой, наадварот, вышэй.
— Прабег другі паўмарафон, працягваў займацца, але ж калі рабіць гэта без мэты, можна стаміцца, зноў выгарэць. Таму я і прыдумляў сабе, што трэба прабегчы яшчэ хутчэй. Можна зарэгістравацца на якія-небудзь іншыя забегі, думаў я. А потым зусім выпадкова іду падчас абеду і думаю: мне 42 гады — можна прабегчы 42 кіламетры. Мне вельмі спадабаліся даволі цікавыя, вясёлыя, прыгожыя медалі BRICS. Тады я падумаў, што атрымаю такую медаль.
Аляксей звярнуўся да трэніркі групы, у якой ён займаўся, з гэтай ідэяй. Вераніка папярэдзіла: падрыхтоўка — працэс няпросты, бегчы трэба будзе шмат і амаль кожны дзень. У пік трэніровачных нагрузак выходзіць пад сотню кіламетраў і 11 гадзін на тыдзень — амаль паўтара працоўнага дня. Дадаткова для ўмацавання цягліц трэба хадзіць у трэнажорную залу. «Набегчы» такі кіламетраж трэба, каб развіць вынослівасць і маральную гатоўнасць. Марафон — гэта цяжкае выпрабаванне.
— Настаў момант, калі я зразумеў, што гатовы. Але не ведаю, ці была гатовая да гэтага мая сям’я, хоць яны, вядома, мяне падтрымалі. У Казань паехалі бегчы і нашы сябры, з якімі я разам трэніраваўся: агульная цікавасць дадае яшчэ больш азарту. У выніку 3 мая ў Казані я прабег марафон за 3 гадзіны 43 хвіліны 57 секунд — крыху павальней, чым думаў. Я загадаў сабе час 3 гадзіны 30 хвілін. Але, на жаль, упершыню я не здолеў яго выканаць, крыху не разлічыў сілы. Але я працягваю падрыхтоўку — наступным разам усё атрымаецца.
Крыху пазней у інтэрв’ю Аляксей прызнаўся нам, што насамрэч быў натхнёны бегавымі дасягненнямі свайго дзядулі і яму вельмі хацелася перабегчы таго. Да гэтага мы яшчэ вернемся.

Па досведзе нашага героя можна сказаць, што падрыхтавацца да марафону можна за чатыры месяцы. Але трэба ўлічваць і тое, што Аляксей і раней займаўся спортам. Звычайнаму чалавеку з нуля спатрэбіцца запасціся вялізным цярпеннем.
Давядзецца патраціць і грошы.
«Спецыяльныя шкарпэткі для бегу? Раней бы з гэтага смяяліся»
Сёлета Аляксей купіў сабе дзве пары красовак: трэніровачныя і для стартаў, так званыя карбонавыя. Кожная пара абышлася прыблізна ў 340 рублёў. У абутку ёсць «запас ходу», рэсурс залежыць ад мадэлі і складае 300—500 кіламетраў.
Мужчына кажа, што бегуны літаральна на сабе адчулі сыход многіх папулярных вытворцаў красовак: раней умоўныя «найкі» можна было купіць у любой спарткраме, цяпер жа даводзіцца выкручвацца. Але многія лічаць, што і кітайскі абутак цалкам добра сябе паказвае. Галоўнае — не бегаць у старых кедах. Дык што красоўкі, мабыць, самае важнае ўкладанне, якое патрэбна ў самым пачатку.

Займаючыся з інтэнсіўнасцю пяць-шэсць дзён на тыдзень, Аляксей не грэбуе спартовым харчаваннем. Гэта не курыная грудка і грэчка, а амінакіслоты BCAA, пратэін, крэацін. Кажа, што такое спорт-харчаванне дазваляе яго арганізму паўнавартасна аднаўляцца, а ў звычайнай ежы неабходных элементаў для гэтага ўжо не стае.
— Звычайна я купляю пакет спартыўнага харчавання рублёў на 300, яго хапае прыкладна на два месяцы. А яшчэ, калі бяжыш больш за 18—20 кіламетраў, трэба есці проста на бегу — для гэтага вырабляюць спецыяльныя вугляводныя гелі. У сярэднім яны каштуюць ад 7 да 12 рублёў за адзін тубік, але калі бегчы ад 25 кіламетраў, ну або каля 30, то такіх геляў трэба з’есці два.
Можа спатрэбіцца яшчэ і ізатанік у парашку або таблетках (40—80 рублёў). Ваду ці чай піць не рэкамендуецца, бо пры бегу (ды і ўвогуле пры фізічных нагрузках) з потам арганізм губляе электраліты. Эфектыўна аднавіць водна-саляны баланс дапамагае ізатанік. Без яго, кажуць атлеты, на забегу і дрыжыць, і ўвогуле непрыемна.
— З сябрамі жартуем, што калі займаешся бегам, можа радаваць нават пакупка пары спартыўных шкарпэтак. Раней бы смяяліся з гэтага: ну шкарпэткі і шкарпэткі. А цяпер нават такія драбязі дораць задавальненне. Але яны таксама каштуюць грошай. Трэба экіпіравацца на лета, на міжсезонак, на зіму — усё гэта каштуе грошай. У Казані я, напрыклад, купіў сабе спецыяльныя акуляры для бегу: у іх анатамічная форма, яны трывала трымаюцца і добра абараняюць ад сонца і пылу. Такі аксесуар можа каштаваць па-рознаму, але ў маім выпадку бюджэт склаў каля 200 рублёў.


Асобны артыкул выдаткаў узнікае, калі бегун атрымлівае нейкую траўму. У медцэнтры, аналізуе Аляксей, прыём спецыяліста ў сярэднім каштуе каля 60 рублёў. Добра, калі візіт да ўрача аплачваецца па страхоўцы, але не ўсе пакеты прадугледжваюць лячэнне ў такіх вузкіх спецыялістаў.
— У мяне было запаленне падэшвеннай фасцыі, і патрэбны быў не траўматолаг, а ўрач спартыўнай медыцыны. Страхоўка мне яго не аплаціла. Плюс прызначалі ўдарна-хвалевую тэрапію — гэта таксама дзесьці ад 70 да 90 рублёў. Некаторыя лекары прызначаюць іглаўколванне, якое каштуе прыкладна 60 рублёў.
Разам з Аляксеем прыкідалі прыблізныя выдаткі на яго хобі:
150 рублёў за групавы абанемент.
Каля 150 рублёў на спорт-харчаванне.
У сярэднім 200 рублёў на гелі і ізатанік.
Набыццё экіпіроўкі і праходжанне медыцынскіх праверак — выдаткі нерэгулярныя. У выніку на трэніроўкі ў звычайны месяц у сярэднім сыходзіць 500 рублёў.
У спаборніцкі перыяд да выдаткаў дададуцца траты на лагістыку, здымнае жыллё, ды і сувеніраў у іншым горадзе напэўна захочацца купіць.
«Кожная пара красовак — каля 340 рублёў». Гэты мінчанін траціць сілы і грошы на сваё захапленне — Кашалёк Onlíner
Калі справа даходзіць да захапленняў, мы не зважаем на выдаткі і не шкадуем ні сіл, ні часу. Хтосьці збірае вінілы, хтосьці перасаджвае архідэі, а ёсць тыя, хто добраахвотна ўстае ўпацямку, бяжыць дзесяткі кіламетраў, пасля чаго не можа нармальна хадзіць, ды яшчэ называе гэта адпачынкам.
300 рублёў за вяртанне білетаў на самалёт?
Гатуючыся бегчы ў Казані, Аляксей і яго сябры купілі білеты загадзя: спадзяваліся, што так выйдзе танней. Як аказалася, дарэмна.
— Схема продажу білетаў для нас была новая, мы не ведалі, што кошт білета можа змяняцца неаднаразова. У лютым «Белавія» абвяшчала зніжкі, у ўдалы дзень можна было купіць білет туды і назад прыкладна за 850 рублёў.
У той самы дзень, калі была зніжка, мы пра гэта даведаліся, але купіць білеты не паспелі.
Пачалі далей проста сачыць, як змяняўся кошт на білет. І ён паступова рос. Рос, рос і рос. І мы вырашылі, што, напэўна, варта купляць білеты. 19 лютага мае білеты каштавалі 1126 рублёў у абодва бакі.

А 19 сакавіка цана стала 650 рублёў у абодва бакі на аднаго чалавека. Можна было вярнуць білеты са штрафам €100, успамінае Аляксей, але выйгрыш атрымліваўся мінімальны, таму нічога змяняць ужо не сталі.
— Двухпакаёвая кватэра ў Казані з двума ложкамі за чатыры ночы нам абышлася прыблізна ў $500. На нас чатырох для той кватэры, як нам здавалася, кошт добры. Хутчэй за ўсё, калі б мы не браніравалі жыллё загадзя, давялося б заплаціць значна больш. А браніравалі мы яшчэ раней, чым куплялі білеты. Гэта было ў пачатку лютага. Як толькі купілі слот, адразу ж пачалі думаць пра жыллё.


Сам слот (рэгістрацыя на марафон) абышоўся Аляксею ў 4400 расійскіх рублёў (каля 160 беларускіх), плюс 560 расійскіх рублёў (крыху больш за 20 беларускіх) ён заплаціў за гравіроўку: на медалі Аляксея пазначаны яго вынік. Усе аплаты з Беларусі прайшлі па карце «Мір».
— Брэндаваныя майкі каштавалі нешта каля 2,5 тыс. расійскіх рублёў (амаль 100 нашых). Чамусьці ў мяне ў галаве захавалася, што калі ты купляеш слот на поўную дыстанцыю, як у Мінску на паўмарафон, то ў стартовы пакет павінна ўваходзіць майка. Але па прыездзе ў Казань аказалася, што яе трэба было купляць асобна. Калі хацелі купіць яе на другі дзень і прыйшлі на «Экспа», маек ужо не было. Увогуле, так мы і засталіся без іх.
Адна з найбольш актуальных тэм, у тым ліку ў плане сувязі з трэніркай, былі роўмінг (які нібыта адменены) і блакіроўка мэсэнджараў у Расіі. У апісанні тарыфнага плана беларускага аператара, якім карыстаецца Аляксей, пазначана, што на тэрыторыі Расіі ў пакет уваходзіць 10 ГБ інтэрнэт-трафіку.

— Калі прыязджаеш, аказваецца, што інтэрнэт-трафік каштуе грошай.
10 ГБ уключаныя, але яны ўключаныя па нейкай незразумелай для абанента цане. І па факце аказваецца, што першы гігабайт каштуе 7 нашых рублёў, другі — 6, трэці — 5 і гэтак далей. Апошні гігабайт самы танны, але табе даводзіцца плаціць за кожны з іх. Мне гэта падалося не зусім правільным, таму што чалавек, які выязджае за мяжу, павінен адразу ведаць, колькі ўсё гэта будзе каштаваць.
Марафон, распачаты ў 1947 годзе, і таблетка валяр’янкі на ноч
Усе матэрыяльныя выдаткі можна падлічыць, але ў гэтай гісторыі ёсць яшчэ адзін кранальны і немеркаваны бок. Памятаеце, што наш герой імкнуўся перабегчы свайго дзядулю? Дык вось, аказалася, што Іван Сцяпанавіч Крыщановіч (яму цяпер 96 гадоў) у 1947 годзе прабег марафон за 3 гадзіны 11 хвілін 57 секунд.
— Для мяне гэты час дагэтуль з’яўляецца арыенцірам. Я хацеў бы паўтарыць яго дасягненні, аднак пакуль яшчэ не дацягваю. Але мой дзед тады бег 5 кіламетраў за 15 хвілін. Гэта хуткасць 20 км/г, так бягуць прафесіяналы. Мы ў беге больш глядзім на тэмп — дык вось, у дзеда тэмп быў вельмі высокі. Часам азіраюся на яго поспехі.

А сам Аляксей сёння імкнецца быць прыкладам для дачкі, якая ўжо пяць гадоў займаецца плаваннем.
Варя трэніруецца пяць-шэсць разоў на тыдзень, праводзіць у басейне амаль столькі ж часу, колькі ў школе. Жонка Таня таксама следам за Аляксеем занялася бегам. За старэйшымі пацягнуўся і сын Арцемій — пайшоў на плаванне.
— Спадзяюся, калі я буду займацца і адказна падыходзіць да гэтай справы, паказваючы ім добры прыклад, дзеці таксама стануць паспяховымі і ў спорце, і ўвогуле ў стаўленні да сваіх заняткаў.

Чым яшчэ карысныя заняткі любому чалавеку, дык гэта развіццём умення спраўляцца са стрэсам. Аляксей запэўнівае: выступленні на спаборніцтвах вучаць змагацца з перадстартовымі эмоцыямі. Вось і перад марафонам у Казані асаблівага хвалявання не было, але таблетку валяр’янкі перад сном мужчына выпіў. Акрамя таго, у хлопцаў было некалькі дзён перад забегам, каб выканаць хатнія заданні (трэнірскія ўказанні ніхто не адмяняў), пагуляць па горадзе, паглядзець славутасці, ну і набыць бегавую экіпіроўку на «Экспа» — выставе, якая арганізуецца напярэдадні стартаў.



Раніцай перад марафонам Аляксей падумаў: пройдзены вялікі шлях, ззаду 14 тыдняў трэніровак — усё павінна быць добра.
Першая 28 кіламетраў такімі і атрымаліся. Наш герой любаваўся горадам, даваў «пяцёркі» балельшчыкам, планаваў прыём вугляводных геляў, атрымліваў асалоду ад надвор’я.
— Але, відаць, з-за таго, што стартаваў крыху хутчэй, чым варта было, энергія расходавалася таксама хутчэй. І ўся дыстанцыя выйшла не лёгкай прагулкай. Да 28-га кіламетра адчуў добрую стомленасць, а да 40-га мне было проста вельмі цяжка. Скончыліся ўсе сілы і запасы, і апошнія 2 кіламетры былі як пераадоленне сябе. І так, часам узнікалі думкі, ці змагу дабегчы.
То-бок вельмі павольна бегчы я мог, а вось энергіі, каб падтрымліваць тэмп, ужо не было.
Такое цікавае адчуванне, я запомніў яго надоўга.

Эканомія на леках і інвестыцыя ў сям’ю
Памяшала гэта Аляксею трэніравацца далей? Ні кроплі. Прайшоў тыдзень — і ў размовах з трэніркай ужо гучаць «Масква» і «Белыя ночы». А гэта азначае новы віток заняткаў і новыя ўкладанні. Увогуле некалькі марафонаў на год бегаць хацелася б, прызнаецца мужчына.
— Вядома, гэта час, які я не аддаў сваёй сям’і. І я вельмі ўдзячны маёй жонцы, што яна дала мне магчымасць трэніравацца, узяла на сябе больш клопатаў, абавязкаў і цярпліва чакала. Кожны раз падтрымлівала, калі стамляўся, радавалася вынікам. Маці, вядома, хвалявалася, але не адгаворвала, прасіла толькі берагчы сябе. Бег згуртоўвае. Дзякуй нашым сябрам Колю і Оле, якая ўдыхнула ў нас гэты новы інтарэс. Мы разам двойчы бегалі Мінскі паўмарафон, ездзілі ў Гродна на «Гарадзейскую вандроўку» і «Бабулiны казкi». Кожны раз, калі хтосьці прапануе ўладкаваць чарговы забег, усе ўпісваюцца. Падтрымлівае нас яшчэ адна сям’я, і я сціпла спадзяюся, што ў найбліжэйшай будучыні і яны захопяцца бегам.
Яшчэ адзін нечаканы бонус ад бегу, акрамя агульнай цікавасці і вынослівасці, такі: Аляксей заўважыў, што стаў здароўшы ў цэлым, гэтай зімой нават не падчапіў ніякіх вірусаў. Больш за тое, за станам здароўя падапечных сочыць трэнірка, якая рэгулярна нагадвае пра неабходнасць здаць агульныя аналізы крыві і мачы, біяхімію і зрабіць УГД сэрца. Гэта неабходны мінімум для марафонца. У паліклініцы абследуюць бясплатна, у медцэнтры на ўсё сыдзе каля 300 рублёў, кажа трэнірка. Даведку для забегу ў паліклініцы таксама выдадуць бясплатна.
Хачу, як Аляксей. Колькі грошай трэба ў выніку?
Трэнірка Вераніка Волынчук шчыра прызнаецца: Аляксеем яна ганарыцца больш, чым сабой пасля першага марафону. А яна, як прафесіяналка, бегае сапраўды шмат. Спецыяльна для Onlíner трэнірка прыкідала каштарысы на самыя вядомыя сусветныя і беларускія забегі. Калі зберацеся бегчы ў ЗША, ведайце, на што разлічваць.

Часта рэгістрацыя на Нью-Ёркскі марафон для міжнародных удзельнікаў абыдзецца ў $350—370 (990—1050 беларускіх рублёў). Для паездкі патрэбная віза B1/B2, а гэта яшчэ $185 (520 рублёў) і паездка ў консульства ў Варшаве або Вільні — $100—200. З Мінска прамых рэйсаў няма, рэальна даляцець туды і назад за $600—1000.
— Нью-Ёрк — горад дарагі, асабліва ў дні марафону. На бюджэтны гатэль або хостэл трэба $120—180 за ноч, на нармальны гатэль — $200—350. Начэй мінімум пяць, але, як правіла, застаюцца даўжэй. На харчаванне за пяць дзён спатрэбіцца $150—300, на метро, трансферы і сувеніры — $100—200.
Увогуле, на Нью-Ёркскі марафон рэалістычна закладваць $2500—3500.

Па гэты бок акіяна папулярны забег у Валенсіі. Рэгістрацыя на яго каштуе каля €200, але з гэтага года, звяртае ўвагу Вераніка, слоты разыгрываюцца праз латарэю, а таксама дзейнічае прыярытэт для мінулых удзельнікаў. «Шэнген» для беларусаў — €35 плюс выдаткі на паездку ў візавы цэнтр. Дарэчы, забегі — добры варыянт у прынцыпе атрымаць візу. Дзяўчына распавядае, што консулы добра ставяцца да бегавых клубаў, а асабліва любяць бегуноў у Італіі і Іспаніі.
— Ляцяць у Валенсію, як правіла, праз Вільню, Варшаву або Рыгу. Плануйце на гэта ў сярэднім €300. Па пражыванні Валенсія значна таннейшая за Нью-Ёрк: у сярэднім на пяць начэй хопіць €500.
Марафон «Белыя ночы» ў Піцеры (той самы, на які на шляху да медалі BRICS ужо нацэліліся Аляксей з сябрамі) для замежнікаў каштуе 5,5 тыс. да 8 тыс. расійскіх рублёў (да 300 беларускіх). Гэтая цана актуальная і для беларусаў. Віза не патрэбная, дабрацца можна цягніком, аўтобусам або самалётам, дарога абыдзецца ў €80—120. Пражыванне будзе залежаць ад узроўню: бюджэтна можна ўкласціся ў €150, з камфортам — у €600 за пяць начэй.
— Марафон у Санкт-Пецярбургу — самы бюджэтны з гэтых трох, пры гэтым там класная атмасфера і мінімальныя выдаткі на лагістыку, — разважае Вераніка.

У Беларусі таксама ёсць міжнародныя марафоны. Так, рэгістрацыя на магілёўскі забег каштуе 100 рублёў, даехаць можна на маршрутцы або цягніку за 50—70 рублёў. Там нават можна не начаваць, але закладзём на ўсякі выпадак таксама рублёў 100.
— Заўсёды можна зэканоміць, калі вы едзеце кампаніяй. Жытло, харчаванне, транспарт будуць таннейшыя, — раіць Вераніка.
Акрамя таго, арганізатары марафонаў звычайна робяць зніжку ў 10% для членаў бегавых клубаў, а трэніркі дзеляцца з падапечнымі прамакодамі на экіпіроўку, красоўкі і спорт-харчаванне.
У выніку ў цэлым толькі падрыхтоўка да марафону абыдзецца мінімум у 1000 рублёў, а калі з камфортам, то і да 3000. Сам марафон у залежнасці ад месца правядзення і пафасу мерапрыемства каштуе ад 300 рублёў да $3 тыс. Медаль, харчаванне па дыстанцыі, ізатанік, як правіла, уваходзяць у стартовы пакет. Думыў ці Аляксей пра выдаткі, калі бег 42-гі кіламетр? Хіба толькі пра тое, што адчуванне «Я магу!» не купіш ні за якія грошы.
