Экс-пасол Арменіі ў Расіі: Армяне прагаласавалі супраць Пуціна

Пуцін канчаткова страчвае Арменію і ўвесь Паўднёвы Каўказ.

У Арменіі прайшлі парламенцкія выбары. Паводле папярэдніх звестак, партыя прэм’ер-міністра Нікола Пашыняна «Грамадзянская дамова» атрымала ўпэўненую перамогу.

Як прайшлі гэтыя выбары і што вядома пра вынікі на дадзены момант? Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з адным з лідараў дэмакратычнага руху ў Арменіі ў 1990-я гады, былым дэпутатам Вярхоўнага Савета рэспублікі і экс-паслом Арменіі ў Расіі Стэпанам Грыгарянам.

— Вельмі важна, што Нікол Пашынян выйграў гэтыя выбары. Яго партыя «Грамадзянская дамова» набрала 49,8 працэнта. У парламент таксама праходзяць дзве партыі прарасійскага кшталту. Гэта «Моцная Арменія» Самвела Карапецяна, блок «Арменія» экс-прэзідэнта Роберта Качаряна. Разам яны набралі каля 37 працэнтаў.

Гэта азначае, што Нікол Пашынян перамог. Яго партыя атрымала крыху менш за 50 працэнтаў, але ў прапарцыйнай сістэме Арменіі ёсць важная асаблівасць. У парламент праходзяць чатыры сілы, а галасы партый, якія не пераадолелі бар’ер, пераразмяркоўваюцца паміж тымі, хто прайшоў.

Пасля гэтага пераліку, паводле закона, у партыі Нікола Пашыняна ў парламенце будзе каля 58 працэнтаў. То бок «Грамадзянская дамова» будзе мець большасць. Яна дае права сфармаваць урад і праводзіць сваю палітыку. Таму цяпер мы маем сітуацыю, калі новы ўрад будзе фармаваць Нікол Пашынян.

Але ёсць важны нюанс. Пашынян хацеў атрымаць канстытуцыйную большасць. Напрыклад, калі б ён набраў 52–53 працэнты галасоў, то пасля пераліку мог бы атрымаць каля 67 працэнтаў месцаў у парламенце. Гэта вельмі важная дэталь.

Маі прагнозы тут спраўдзіліся на 100 працэнтаў. Для мяне гэта важна як для прафесіянала. Многія казалі мне: «Ты дапамагаеш Ніколу Пашыняну, чаму не кажаш, што яны атрымаюць канстытуцыйную большасць?» Але я прафесіянал, я глыбока вывучаю сітуацыю.

Вельмі важна, што Пашынян атрымаў большасць. Гэта сапраўды вялікая перамога, асабліва пры тым ціску, які аказвала Расія. Пашынян фактычна перамог Пуціна.

Пашынян сфармуе парламенцкую большасць, але канстытуцыйнай большасці ў яго няма. Для чаго яна яму была патрэбная? Многія не ведаюць гэтай тонкасці нашай Канстытуцыі. У Арменіі можна абвясціць рэферэндум толькі праз канстытуцыйную большасць у парламенце. Іншых механізмаў няма.

Калі ў Пашыняна няма канстытуцыйнай большасці, а астатнія сілы ніколі яго не падтрымаюць па такіх пытаннях, гэта азначае, што ён не зможа атрымаць неабходныя галасы для канстытуцыйных змен. Тым больш па пытанні з Азербайджанам.

Азербайджан патрабуе, каб Арменія змяніла Канстытуцыю, дзе ёсць узгадванне Карабаха. Ідзе гаворка пра спасылку на Дэкларацыю аб незалежнасці. У прынцыпе, наша ўрадавая каманда да гэтага гатовая. Калі мы прыбяром гэтую спасылку, нічога страшнага не здарыцца. Але гэта можна зрабіць толькі праз канстытуцыйныя змены. А яны магчымыя толькі пры наяўнасці канстытуцыйнай большасці ў парламенце.

Значыць, тое, што канстытуцыйнай большасці няма, не страшна. Але гэта, вядома, крыху звязвае рукі Ніколу Пашыняну. Пры гэтым у яго ёсць парламенцкая большасць, і ён зможа прымаць важныя законы. У тым ліку па еўраінтэграцыі.

— Як пасля перамогі Пашыняна можа змяніцца палітычны курс Арменіі?

— Ужо цяпер відавочна, што Арменія будзе працягваць шлях у Еўропу. Гэта вельмі добра і вельмі важна.

Працэс еўраінтэграцыі працягнецца. Таксама вельмі важна, што працягнецца праграма TRIPP. Гэта ўсе праграмы, звязаныя з ЗША. Думаю, усё будзе нармальна. Але будуць праблемы са змяненнем Канстытуцыі і па іншых пытаннях.

Я думаю, цяпер Пашынян будзе дзейнічаць смялей. 58 працэнтаў у парламенце — гэта таксама вялікі працэнт. Лічу, ён будзе паслядоўна і больш жорстка ісці да еўраінтэграцыі. Вядома, Пашынян абавязкова патэлефануе Пуціну. Ён будзе размаўляць з ім, каб не было занадта жорсткага супрацьстаяння. Ён зробіць нейкія крокі для балансавання.

Але гэта перамога дае яму магчымасць весці Арменію да еўраінтэграцыі больш паслядоўна. Усё ж у грамадстве быў вялікі ціск. Многія крытыкавалі гэты курс, казалі, што еўраінтэграцыя — гэта дрэнна, а еўразійства — наша «святое месца». Пасля гэтых выбараў ён можа смялей ісці і на крокі з Азербайджанам. Той мандат, які ён атрымаў, — гэта мандат на мір.

— Што азначае перамога Пашыняна для Пуціна? Як Крэмль адрэагуе на страту Арменіі і аслабленне ўплыву ў рэгіёне?

— Па-першае, Крэмль даўно страціў Арменію. Гэта адбылося тады, калі ён здаў Карабах Азербайджану.

Але цяпер Крэмль страціў Арменію яшчэ раз, ужо канчаткова. Чаму? Бо Масква разгарнула страшную кампанію. Штодня расійскія чыноўнікі нас палохалі. Потым закрылі рынкі для нашых тавараў. І нічога не выйшла. Яны не змаглі паўплываць на армянскае грамадства.

Гэта азначае, што Крэмль страціў сур’ёзны ўплыў у Арменіі. Нават шантаж не спрацаваў. Гэта вельмі сур’ёзная параза. Другая параза Крамля пасля здрады Арменіі ў пытанні Карабаха. Тады яны страцілі нас, а цяпер страцілі яшчэ раз.

Расія пачала шантажаваць Арменію і рабіць рэчы, якія зусім нелагічныя. Пуцін прайграў гэтую спрэчку з Ніколам Пашынянам. 1 красавіка 2026 года гэта ўжо была адкрытая спрэчка Пуціна з Пашынянам. І паводле вынікаў выбараў Пуцін яе прайграў.

Больш за тое, Пуцін да апошніх дзён пагражаў. Увесь час гучала: мы гэта зробім, мы гэта зробім, апамятайцеся, у вас будзе як ва Украіне. Нягледзячы на гэтыя запужванні, Крэмль прайграў па поўнай праграме.

Пры гэтым у Малдове перамога праеўрапейскіх сіл была выразнай, але ўсё ж цяжкай. У тым ліку за кошт малдаван з-за мяжы. У выпадку з Арменіяй грамадзяне ўнутры краіны прагаласавалі супраць Крамля. Гэта вельмі важны момант.

Расіяне, думаю, змаглі прывезці некалькі тысяч грамадзян Арменіі з Расіі, каб яны прагаласавалі супраць Пашыняна. Але грамадзяне Арменіі ў самой Арменіі прагаласавалі за яго. І Пашынян перамог.

То-бок Пуцін паслядоўна страчвае Арменію, а значыць, страчвае Паўднёвы Каўказ. Бо пазіцыі Пуціна ў Азербайджане і Грузіі заўсёды былі слабыя. Цяпер ён канчаткова страчвае Арменію, таму страчвае Паўднёвы Каўказ па поўнай праграме.

Расіяне палохалі нас украінскім сцэнаром. Напрыклад, Аляксей Аверчук літаральна за дзень або два да выбараў казаў, што калі прарасійскія сілы не перамогуць, дык Расія ўвогуле закрые рынак для Арменіі.

Але адказ ужо ідзе ад еўрапейцаў. Галандыя і Латвія адкрылі свае рынкі для нашых кветак. Так, ужо нашы кветкі ідуць у Галандыю і Латвію. У нас вытворчасць кветак вялікая, але не такая вялікая, каб задаволіць рынак Галандыі. Бо Галандыя — гэта сусветны рынак, адзін з цэнтраў сусветнага гандлю кветкамі. І цяпер тое самае будзе па іншых прадуктах.

Па многіх таварах хутка пачнецца пераарыентацыя на Еўропу. У нас ёсць добрыя тавары. Так, ёсць тавары, якія не адпавядаюць еўрапейскім стандартам. Але ёсць і такія, што адпавядаюць. Еўропа хутка дапаможа нам пераарыентавацца.

То-бок першы ўдар, які нам нанясе Пуцін, будзе змякчаны. Вядома, страты будуць у некаторых эканамічных суб’ектаў у Арменіі. Але Нікол Пашынян абяцаў кампенсаваць гэтыя страты.

Цяпер ёсць яшчэ адно важнае пытанне. Паглядзім на дзеянні прарасійскай апазіцыі ў Арменіі. Апошнім часам яна пастаянна казала пра сур’ёзныя парушэнні. Я лічу, што выбары былі даволі празрыстыя. Але калі яны лічаць, што былі парушэнні, нейкія арышты і гэтак далей, яны павінны выходзіць на пратэставыя акцыі. Яны павінны падаваць скаргі ў Цэнтральную выбарчую камісію і ў суды.

Пабачым, будуць яны гэта рабіць ці не. Гэта таксама вельмі важны крытэрый сітуацыі.

Мне здаецца, што ў Арменіі сфармаваўся легітымны парламент. Гэта былі канкурэнтныя выбары. Усе мелі магчымасць казаць, што хочуць і калі хочуць. Цяпер паглядзім, як павядзе сябе апазіцыя і што яна будзе гаварыць.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]