Экс-пасол Арменіі ў Расіі: Армяне прагаласавалі супраць Пуціна

Пуцін канчаткова губляе Арменію і ўвесь Паўднёвы Каўказ.

У Арменіі прайшлі парламенцкія выбары. Паводле папярэдніх даных, партыя прэм'ер-міністра Нікол Пашыняна «Грамадзянскі дагавор» атрымала ўпэўненую перамогу.

Як прайшлі гэтыя выбары і што вядома пра вынікі на дадзены момант? Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з адным з лідараў дэмакратычнага руху ў Арменіі ў 1990-х гадах, былым дэпутатам Вярхоўнага Савета рэспублікі і экс-паслом Арменіі ў Расіі Сцяпанам Грыгарянам.

— Вельмі важна, што Нікол Пашынян выйграў гэтыя выбары. Ягоная партыя «Грамадзянскі дагавор» набрала 49,8 працэнта. У парламент таксама праходзяць дзве партыі прарасійскага кірунку. Гэта «Моцная Арменія» Самвэла Карапецяна, блок «Арменія» экс-прэзідэнта Роберта Качаряна. Разам яны набралі каля 37 працэнтаў.

Гэта азначае, што Нікол Пашынян перамог. Яго партыя атрымала крыху менш за 50 працэнтаў, але ў прапарцыйнай сістэме Арменіі ёсць важная асаблівасць. У парламент праходзяць чатыры сілы, а галасы партый, якія не пераадолелі бар'ер, пераразмяркоўваюцца паміж тымі, хто прайшоў.

Пасля гэтага пераразмеркавання, паводле закону, у партыі Нікол Пашыняна ўнутры парламента будзе каля 58 працэнтаў. Гэта значыць, у «Грамадзянскага дагавора» будзе большасць. Яна дае права сфармаваць урад і праводзіць сваю палітыку. Таму цяпер мы маем сітуацыю, пры якой новы ўрад будзе фарміраваць Нікол Пашынян.

Але тут ёсць важны нюанс. Пашынян хацеў атрымаць канстытуцыйную большасць. Напрыклад, калі б ён набраў 52–53 працэнтаў галасоў, то пасля пераразмеркавання мог бы атрымаць каля 67 працэнтаў месцаў у парламенце. Гэта вельмі важная тонкасць.

Мае прагнозы тут спраўдзіліся на 100 працэнтаў. Для мяне гэта важна як для прафесіянала. Многія мне казалі: «Ты дапамагаеш Ніколу Пашыняну, чаму не кажаш, што яны атрымаюць канстытуцыйную большасць?» Але я прафесіянал, я глыбока вывучаю сітуацыю.

Вельмі важна, што Пашынян атрымаў большасць. Гэта сапраўды вялікая перамога, асабліва пры тым ціску, які аказвала Расія. Пашынян фактычна перамог Пуціна.

Пашынян сфарміруе парламенцкую большасць, але канстытуцыйнай большасці ў яго няма. Для чаго яна яму была патрэбна? Многія не ведаюць гэтай тонкасці нашай Канстытуцыі. У Арменіі можна абвясціць рэферэндум толькі праз канстытуцыйную большасць у парламенце. Іншых механізмаў няма.

Калі ў Пашыняна няма канстытуцыйнай большасці, а астатнія сілы ніколі не падтрымаюць яго па такіх пытаннях, гэта азначае, што ён не зможа атрымаць неабходныя галасы для канстытуцыйных змяненняў. Тым больш па пытанні з Азербайджанам.

Азербайджан патрабуе, каб Арменія змяніла Канстытуцыю, дзе ёсць узгадка Карабаха. Ідзе гаворка пра спасылку на Дэкларацыю аб незалежнасці. У прынцыпе, наша ўлада гатовая да гэтага. Калі мы прыбяром гэтую спасылку, нічога страшнага не адбудзецца. Але гэта можна зрабіць толькі праз канстытуцыйныя змяненні. А яны магчымыя толькі пры наяўнасці канстытуцыйнай большасці ў парламенце.

Значыць, тое, што канстытуцыйнай большасці няма, не страшна. Але гэта, вядома, трохі скоўвае рукі Ніколу Пашыняну. Пры гэтым у яго ёсць парламенцкая большасць, і ён зможа прымаць важныя законы. У тым ліку па еўраінтэграцыі.

— Як пасля перамогі Пашыняна можа змяніцца палітычны курс Арменіі?

— Ужо цяпер зразумела, што Арменія працягне шлях у Еўропу. Гэта вельмі добра і вельмі важна.

Еўраінтэграцыйны працэс працягнецца. Таксама вельмі важна, што працягнецца праграма TRIPP. Гэта ўсе праграмы, звязаныя з ЗША. Думаю, усё будзе нармальна. Але будуць праблемы са змяненнем Канстытуцыі і па іншых пытаннях.

Я думаю, Пашынян цяпер усё ж будзе дзейнічаць смялей. 58 працэнтаў у парламенце — гэта таксама вялікі працэнт. Думаю, ён будзе паслядоўна і больш жорстка ісці да еўраінтэграцыі. Вядома, Пашынян абавязкова патэлефануе Пуціну. Ён будзе размаўляць з ім, каб не было занадта жорсткага супрацьстаяння. Пэўныя крокі для балансавання ён зробіць.

Але гэтая перамога дае яму магчымасць весці Арменію да еўраінтэграцыі больш паслядоўна. Усё ж у грамадстве быў вялікі ціск. Многія крытыкавалі гэты курс, казалі, што еўраінтэграцыя — гэта дрэнна, а еўразійства — наша «святое месца». Пасля гэтых выбараў ён можа смялей ісці і на крокі з Азербайджанам. Гэты мандат, які ён атрымаў, — гэта мандат на мір.

— Што перамога Пашыняна азначае для Пуціна? Як Крэмль адрэагуе на страчэнне Арменіі і аслабленне ўплыву ў рэгіёне?

— Па-першае, Крэмль даўно страціў Арменію. Гэта адбылося тады, калі ён здаў Карабах Азербайджану.

Але цяпер Крэмль страціў Арменію яшчэ раз, ужо канчаткова. Чаму? Бо Масква ўчыніла страшную кампанію. Штодня расійскія чыноўнікі нас пужалі. Потым закрылі рынкі для нашых тавараў. І нічога не атрымалася. Яны не змаглі паўплываць на армянскае грамадства.

Гэта азначае, што Крэмль страціў сур'ёзны ўплыў у Арменіі. Нават шантаж не спрацаваў. Гэта вельмі сур'ёзная параза. Другая параза Крамля пасля здрады Арменіі ў пытанні Карабаха. Тады яны страцілі нас, а цяпер страцілі яшчэ раз.

Расія пачала шантажыраваць Арменію і рабіць рэчы, якія зусім нялогічныя. Пуцін прайграў гэтую спрэчку з Ніколам Пашынянам. 1 красавіка 2026 года гэта ўжо была адкрытая спрэчка Пуціна з Пашынянам. І па выніках выбараў Пуцін яе прайграў.

Больш за тое, Пуцін да апошніх дзён пагражаў. Кожны раз гучала: мы гэта зробім, мы гэта зробім, апамятайцеся, у вас будзе як ва Украіне. Нягледзячы на гэтыя запалохванні, Крэмль прайграў па поўнай праграме.

Пры гэтым у Малдове перамога праеўрапейскіх сіл была выразнай, але ўсё ж цяжкай. У тым ліку за кошт малдаван з-за мяжы. У выпадку з Арменіяй грамадзяне ўнутры краіны прагаласавалі супраць Крамля. Гэта вельмі важны момант.

Расіяне, думаю, змаглі прывезці некалькі тысяч грамадзян Арменіі з Расіі, каб яны прагаласавалі супраць Пашыняна. Але грамадзяне Арменіі ў самой Арменіі прагаласавалі за яго. І Пашынян перамог.

То-бок Пуцін паслядоўна страчвае Арменію, а значыць, страчвае Паўднёвы Каўказ. Бо пазіцыі Пуціна ў Азербайджане і Грузіі заўсёды былі слабымі. Цяпер ён канчаткова страчвае Арменію, таму страчвае Паўднёвы Каўказ па поўнай праграме.

Расіяне пужалі нас украінскім сцэнаром. Напрыклад, Аляксей Оверчук літаральна за дзень або два да выбараў казаў, што калі прарасійскія сілы не перамогуць, то Расія наогул зачыніць рынак для Арменіі.

Але адказ ужо ідзе ад еўрапейцаў. Галандыя і Латвія адкрылі свае рынкі для нашых кветак. Так, ужо нашыя кветкі ідуць у Галандыю і Латвію. У нас вытворчасць кветак вялікая, але не настолькі вялікая, каб задаволіць рынак Галандыі. Бо Галандыя — гэта сусветны рынак, адзін з цэнтраў сусветнага гандлю кветкамі. І цяпер тое ж самае будзе па іншых прадуктах.

Па многіх таварах хутка пачнецца пераарыентаванне на Еўропу. У нас ёсць добрыя тавары. Так, ёсць тавары, якія не адпавядаюць еўрапейскім стандартам. Але ёсць і такія, што адпавядаюць. Еўропа хутка дапаможа нам пераарыентавацца.

То-бок першы ўдар, які нам нанясе Пуцін, будзе змякчаны. Вядома, страты будуць у некаторых эканамічных суб'ектаў у Арменіі. Але Нікол Пашынян абяцаў кампенсаваць гэтыя страты.

Цяпер ёсць яшчэ адно важнае пытанне. Паглядзім на дзеянні прарасійскай апазіцыі ў Арменіі. Апошнім часам яна пастаянна казала пра сур'ёзныя парушэнні. Я лічу, што выбары былі дастаткова празрыстымі. Але калі яны лічаць, што былі парушэнні, нейкія арышты і гэтак далей, яны павінны выходзіць на пратэстныя акцыі. Яны павінны падаваць скаргі ў Цэнтральную выбарчую камісію і ў суды.

Паглядзім, ці будуць яны гэта рабіць, ці не. Гэта таксама вельмі важны крытэрый сітуацыі.

Мне здаецца, што ў Арменіі сфарміраваўся легітымны парламент. Гэта былі канкурэнтныя выбары. Усе мелі магчымасць казаць, што хочуць і калі хочуць. Цяпер паглядзім, як павядзе сябе апазіцыя і што яна будзе казаць.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]