«Ды проста яна ўжо амаль сляпая!»

«Тэрарысты» — самыя ўразлівыя палітзняволеныя.

Нядаўна мне ўдалося паразмаўляць з крымскататарскімі партызанамі, якія дзейнічаюць на акупаваных тэрыторыях, а з пэўнага часу — па ўсёй Расіі. Гэта бясстрашныя людзі, сярод якіх ёсць і ўкраінцы, і расіяне, але пачатак іх партызанскай барацьбы паклалі менавіта крымскія татары. Іх рух называецца «АТЕШ» — «агонь» у перакладзе з крымскататарскай мовы.

Вядома, рух прызнаны ў Расіі тэрарыстычнай арганізацыяй. Два гады таму я апісвала ў «Новай газеце Еўропа» гісторыю вайсковага пенсіянера з Ніжагародскай вобласці, які атрымаў 18 гадоў за дзяржаўную здраду пасля таго, як яго абвінавацілі ў распаўсюдзе ўлётак «АТЕШ». Дарэчы, у тых улётках было напісана: «Спынім вайну разам!». Вельмі тэрарыстычны заклік, проста бінладэнаўскі.

І я адразу ўспомніла нашых «тэрарыстаў» — з такімі ж тэрмінамі і абвінавачаннямі. Напрыклад, Вольгу Маёраву. Былая палітзняволеная з рэчыцкай калоніі распавядала мне нядаўна, як аднойчы вертухай спытаў у яе: «А чаму ты з Маёравай не маеш зносін? Вы ж абедзве палітычныя». Яна адказала: «Ды Маёрава са мной не вітаецца — напэўна, яна мяне не ведае ў твар». Вертухай заржаў: «Ды проста яна ўжо амаль сляпая, увогуле нічога не бачыць!».

Зрок Вольга Маёрава згубіла там, за кратамі. Яе тэрмін па «тэрарыстычнай» справе Аўтуховіча — 21 год і шэсць месяцаў. Сутнасць абвінавачання — вяла тэлеграм-канал Мікалая Аўтуховіча. У турме Вольга ўжо пяць з паловай гадоў. Калі не атрымае медыцынскай дапамогі — рызыкуе цалкам страціць зрок. Увогуле, якая там дапамога, калі Вользе з яе статусам «тэрарысткі» нават медыцынскія бандэролі — і тыя не перадаюць.

У гомельскай калоніі сядзіць такая ж «тэрарыстка» Ірына Мельхер. Ірыне летась споўнілася 70 гадоў. А тэрмін у яе — 17 гадоў за «тэрарызм». Ірыну і яе сына Антона арыштавалі, калі пачалі шукаць знаёмых Мікалая Аўтуховіча. Бралі тады ўсіх запар, каб прадставіць яго на судзе не як рамантыка-рэвалюцыянера, а як правадыра тэрарыстычнай банды. «Банду» ляпілі сваімі рукамі. Сям'я Мельхераў сябравала з сям'ёй святара Рэзановіча — таго ўжо затрымалі разам з жонкай і сынам. Магчыма, знайшлі ў тэлефоне перапіску ці фатаграфіі — і пайшлі па Мельхераў. А паколькі Рэзановічы, у сваю чаргу, сябравалі з Аўтуховічам, то, не замарочваючыся, сілавікі пайшлі проста па ланцужку.

Ірыну адпраўлялі ў карцэр яшчэ да суда, у СІЗА, — за тое, што адмовілася каяцца на відэакамеру. У судзе, дарэчы, адзінае, што ёй змаглі інкрымаваць, — гэта ўдзел у карагодзе ў Брэсце ў жніўні 2020 года. І ўсё. 17 гадоў. Мінулага года ў калоніі Ірыну, якая ўжо разменяла восьмы дзясятак і мае не меншыя праблемы са здароўем, чым Вольга Маёрава, адправілі ў ШІЗА.

Рэйкавы партызан Сяргей Канавалаў, які працаваў у офісе на віцебскай чыгунцы, апынуўся за кратамі па даносе свайго калегі. Той проста паведаміў «куды трэба», што, маўляў, Канавалаў рыхтуе дыверсію. Вынік — 15 гадоў тэрміну за «тэрарыстычны акт», якога не было. А нядаўна я даведалася, што, аказваецца, Сяргею Канавалову ўжо двойчы дадавалі па два гады паводле арт. 411, і цяпер яго агульны тэрмін складае 19 гадоў. Медыя гэта не надта асвятлялі — я прачытала на сайце «Вясны».

Тыя рэйкавыя партызаны, якія вывелі з ладу абсталяванне на чыгунцы, сядзяць са сваімі дваццацігадовымі тэрмінамі, і мы нават іх прозвішчы забываем. Яны нікога не забілі, не паранілі, не нанеслі шкоды здароўю — проста запаволілі перамяшчэнне расійскіх вайсковых грузаў па беларускай чыгунцы. І адбілі ў Крамля ўсялякую ахвоту вазіць сваю зброю па Беларусі — небяспечна. У гэтых герояў гіганцкія тэрміны, з іх партрэтамі не ходзяць па заходніх кабінетах, за імі не прыляціць з Амерыкі Коул. Але менавіта яны — з шматгадовымі тэрмінамі, са статусам «тэрарыстаў», з забаронай на грашовыя пераводы і нават медыцынскія бандэролі ад родных, — самыя ўразлівыя палітзняволеныя. І біцца за іх мы павінны ўсе разам — гаварыць, пісаць, крычаць, патрабаваць, нагадваць. Паўтараць іх прозвішчы, каб іх не выцеснілі навіны з франтоў.

Дарэчы, менавіта пасля нашых рэйкавых партызанскіх акцый у Расіі таксама з'явіліся стыхійныя самарганізаваныя групы, якія пачалі падпальваць ваенкаматы і выводзіць з ладу рэлеевыя шафы. Не здзівлюся, калі крымскататарскі рух таксама часткова быў натхнёны імі. Пра рэйкавую вайну ў Беларусі мы раней чыталі ў падручніках гісторыі. Пра другую рэйкавую — яшчэ прачытаем.

Ірына Халіп, спецыяльна для Charter97.org

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]