«Ды проста яна ўжо амаль сляпая!»

«Тэрарысты» — самыя ўразлівыя палітвязні.

Нядаўна мне ўдалося пагаварыць з крымскататарскімі партызанамі, якія дзейнічаюць на акупаваных тэрыторыях, а з некаторага часу — па ўсёй Расіі. Гэта бясстрашныя людзі, сярод якіх ёсць і ўкраінцы, і расіяне, але пачатак іх партызанскай барацьбы быў пакладзены менавіта крымскімі татарамі. Іх рух называецца «АТЕШ» — «агонь» у перакладзе з крымскататарскай.

Вядома, рух прызнаны ў Расіі тэрарыстычнай арганізацыяй. Два гады таму я апісвала ў «Novaya Gazeta Europe» гісторыю ваеннага пенсіянера з Ніжагародскай вобласці, які атрымаў 18 гадоў за дзяржаўную здраду пасля таго, як яго абвінавацілі ў распаўсюдзе ўлётак «АТЕШ». Дарэчы, у тых улётках было напісана: «Спынім вайну разам!». Вельмі «тэрарыстычны» заклік, проста бін-ладэнаўскі.

І я адразу ўспомніла нашых «тэрарыстаў» — з такімі ж тэрмінамі і абвінавачваннямі. Напрыклад, Вольгу Маёраву. Былая палітвязніца з рэчыцкай калоніі нядаўна распавядала мне, як аднойчы вертухай спытаў яе: «А чаму ты з Маёравай не зносішся? Вы ж абедзве палітычныя». Яна адказала: «Дык Маёрава са мной не вітаецца — мабыць, яна мяне не ведае ў твар». Вертухай заржаў: «Ды проста яна ўжо амаль сляпая, наогул ані чорта не бачыць!».

Зрок Вольга Маёрава страціла там, за кратамі. Яе тэрмін па «тэрарыстычнай» справе Аўтуховіча — 21 год і шэсць месяцаў. Сутнасць абвінавачання — вяла тэлеграм-канал Мікалая Аўтуховіча. У турме Вольга ўжо пяць з паловай гадоў. Калі не атрымае медыцынскай дапамогі — рызыкуе цалкам страціць зрок. Праўда, якая там дапамога, калі Вользе з яе статусам «тэрарысткі» нават медыцынскія бандэролі — і тыя не перадаюць.

У гомельскай калоніі сядзіць такая ж «тэрарыстка» Ірына Мельхер. Мінулым годам Ірыне споўнілася 70 гадоў. А тэрмін у яе — 17 гадоў за «тэрарызм». Ірыну і яе сына Антона затрымалі, калі пачалі шукаць знаёмых Мікалая Аўтуховіча. Тады бралі ўсіх запар, каб прадставіць яго ў судзе не як рамантыка-рэвалюцыянера, а як правадыра тэрарыстычнай банды. «Банду» ляпілі сваімі рукамі. Сям'я Мельхераў сябравала з сям'ёй святара Рэзановіча — таго ўжо затрымалі разам з жонкай і сынам. Магчыма, знайшлі ў тэлефоне перапіску або фотаздымкі — і пайшлі па Мельхерах. А паколькі Рэзановічы, у сваю чаргу, сябравалі з Аўтуховічам, то, не замарочваючыся, сілавікі пайшлі проста па ланцужку.

Ірыну адпраўлялі ў карцэр яшчэ да суда, у СІЗА, — за тое, што адмовілася пакаяцца на камеру. Дарэчы, у судзе адзінае, што змаглі ёй інкрымінаваць, — гэта ўдзел у карагодзе ў Брэсце ў жніўні 2020 года. І ўсё. 17 гадоў. Мінулым годам у калоніі Ірыну, якая ўжо размяняла восьмы дзясятак і мае не менш праблем са здароўем, чым Вольга Маёрава, адправілі ў ШІЗА.

Рэйкавы партызан Сяргей Канавалаў, які працаваў у офісе на Віцебскай чыгунцы, сеў па даносе свайго калегі. Той проста паведаміў «куды трэба», што Канавалаў нібыта рыхтуе дыверсію. Вынік — 15 гадоў за «тэрарыстычны акт», якога не было. А нядаўна я даведалася, што, аказваецца, Сяргею Канавалаву ўжо двойчы дадавалі па два гады паводле артыкула 411, і цяпер яго агульны тэрмін складае 19 гадоў. Медыя гэта не надта асвятлялі — я прачытала пра гэта на сайце «Вясны».

Тыя рэйкавыя партызаны, якія вывелі з ладу абсталяванне на чыгунцы, сядзяць са сваімі дваццацігадовымі тэрмінамі, і мы нават іхныя прозвішчы забываем. Яны нікога не забілі, не паранілі, не нанеслі шкоды здароўю — проста запаволілі перамяшчэнне расійскіх ваенных грузаў па беларускай чыгунцы. І адбілі ў Крамля ўсялякае жаданне ганяць сваю зброю па Беларусі — небяспечна. У гэтых герояў гіганцкія тэрміны, з іх партрэтамі не ходзяць па заходніх кабінетах, па іх не прыляціць з Амерыкі Коул. Але менавіта яны — з шматгадовымі тэрмінамі, са статусам «тэрарыстаў», з забаронай на грашовыя пераклады і нават медбандэролі ад родных, — самыя ўразлівыя палітвязні. І змагацца за іх мы павінны ўсе разам — гаварыць, пісаць, крычаць, патрабаваць, нагадваць. Паўтараць іхныя прозвішчы, каб іх не выцеснілі навіны з фронтаў.

Дарэчы, менавіта пасля нашых рэйкавых партызанскіх акцый у Расіі таксама з'явіліся стыхійныя самарганізаваныя групы, якія пачалі паліць ваенкаматы і выводзіць з ладу рэлейныя шафы. Не здзіўлюся, калі крымскататарскі рух таксама часткова быў натхнёны імі. Пра рэйкавую вайну ў Беларусі мы раней чыталі ў падручніках гісторыі. Пра другую рэйкавую — яшчэ прачытаем.

Ірына Халіп, спецыяльна для Charter97.org

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]