Рэспубліканцы ў паніцы

Наступствы прамежкавых выбараў аказаліся значна больш сур'ёзнымі.

Разгромная параза на прамежкавых выбарах застала многіх рэспубліканцаў знянацку. Яе наступствы аказаліся настолькі сур'ёзнымі, што нават Дональд Трамп прыкметна змякчыў рыторыку і заявіў аб гатоўнасці супрацоўнічаць з дэмакратычнай большасцю ў Кангрэсе.

Судзячы па рэакцыі ў Рэспубліканскай партыі, вынікі выбараў справакавалі вострыя дыскусіі пра мэтазгоднасць далейшай безагаворачнай падтрымкі Трампа або, прынамсі, асобных напрамкаў ягонай палітыкі.

Рубіё і Вэнс атрасаюцца

Адна з асноўных рэакцый на паразу рэспубліканцаў — падрабязная заява віцэ-прэзідэнта Джэй Дзі Вэнса, які назваў вайну з Іранам галоўнай прычынай няўдачы партыі на выбарах. Відаць, такая інтэрпрэтацыя з'яўляецца прадуманым паліттэхналагічным ходам, прызначаным як мага хутчэй пераадолець негатыўныя наступствы паразы. Вэнс, відавочна, сур'ёзна разглядае магчымасць удзелу ў прэзідэнцкіх выбарах 2028 года. Аднак параза Рэспубліканскай партыі і цесная сувязь з адміністрацыяй, на якую ўскладаюць адказнасць за няўдачу, ствараюць надзвычай неспрыяльныя стартовыя ўмовы для будучай кампаніі.

Разам з тым у Вэнса ёсць магчымасць дыстанцыявацца ад найбольш спрэчных рашэнняў Белага дома. Менавіта яму даручана ўзначаліць перамовы аб пагадненні з Іранам. У выпадку іх паспяховага завяршэння ён зможа пазіцыянаваць сябе як пераможцу.

Ад найбольш спрэчных рашэнняў адміністрацыі імкнецца дыстанцыявацца і дзяржаўны сакратар Марк Рубіё. У яго таксама ёсць прэзідэнцкія амбіцыі — альбо Рубіё можа прэтэндаваць на пасаду віцэ-прэзідэнта ў тандэме з Вэнсам. Неўзабаве пасля выбараў у амерыканскай прэсе з'явіліся чуткі пра магчымую адстаўку Рубіё з пасады дзяржаўнага сакратара. Некаторыя крыніцы нават назвалі меркаванага пераемніка — Сэрджыа Гора, пасла ЗША ў Індыі і блізкага саюзніка Трампа. Магчымы сыход Рубіё тлумачылі якраз яго намерам засяродзіцца на падрыхтоўцы да прэзідэнцкай кампаніі 2028 года. Сам Рубіё рашуча адкінуў чуткі і заявіў, што мае намер працягваць працаваць у цяперашняй адміністрацыі.

Падобнае развіццё падзей магло б заўважна ўскладніць унутрыпартыйную барацьбу за высоўванне кандыдата ў прэзідэнты. Цяжка ўявіць, як Рубіё і Вэнс змаглі б канкурыраваць на праймерыз, не наносячы адзін аднаму палітычнай шкоды і адначасова захоўваючы лаяльнасць дзеючаму прэзідэнту. Праўда, удзел у прэзідэнцкай гонцы без сыходу з дзяржаўнай пасады не выглядае чымсьці выключным для амерыканскай палітыкі. Дзейныя віцэ-прэзідэнты неаднаразова прэтэндавалі на вышэйшую дзяржаўную пасаду, а некаторыя дасягалі перамогі. Для дзяржаўных сакратароў такая практыка значна менш характэрная, хаця само па сабе знаходжанне на дзяржаўнай службе наўрад ці стала б непераадольнай перашкодай для прэзідэнцкіх амбіцый Рубіё.

Магчымая адстаўка Марка Рубіё стала б сур'ёзным выклікам для адміністрацыі Трампа: ён сумяшчае адразу дзве ключавыя пасады — дзяржаўнага сакратара і саветніка прэзідэнта па нацыянальнай бяспецы. Да пачатку працы новага складу Кангрэса менш за два месяцы, а з улікам калядных канікул часу для кадравых перастановак яшчэ менш. Калі Белы дом мае намер прызначыць новых высокапастаўленых чыноўнікаў, чые кандыдатуры патрабуюць зацвярджэння ў Сенаце, яму выгадней правесці неабходныя працэдуры да ўступлення ў пасаду новых заканадаўцаў, то бок неадкладна.

Адстаўкі, будучыя і тыя, што ўжо адбыліся

Напружаная сітуацыя складваецца і вакол міністра абароны (вайны) Піта Хегсэта. Пайшлі чуткі пра яго адстаўку. Сыход непапулярнага міністра мог бы стаць для Белага дома спосабам дыстанцыявацца ад аднаго з найбольш спрэчных рашэнняў адміністрацыі, перш за ўсё вайны з Іранам.

Хегсэт апублікаваў у сацыяльнай сетцы X паведамленне: «Мы стаім, мы змагаемся, мы баронім Рэспубліку».

З аднаго боку, Трамп не схільны з ганьбай звальняць сваіх бліжэйшых саюзнікаў, тым больш пад ціскам палітычных праціўнікаў. З другога — дэмакраты ўжо даўно абмяркоўваюць магчымасць ініцыяваць працэдуру імпічменту Хегсэту адразу пасля прыходу да ўлады ў Кангрэсе. Нават сярод рэспубліканцаў, якія сыходзяць, ёсць ахвотныя абвясціць імпічмент Хегсэту, не чакаючы студзеня. Калі прэзідэнт сапраўды разглядае магчымасць яго звальнення, часу на прыняцце рашэння застаецца няшмат. Інакш кандыдатуру наступнага міністра абароны давядзецца ўзгадняць ужо з Сенатам, які кантралююць дэмакраты.

Першая кадравая ракіроўка ў Белым доме ўжо адбылася. У адстаўку пайшла кіраўніца апарату прэзідэнта С'юзан Уайлз, якая адыграла ключавую ролю ў арганізацыі пераможнай кампаніі Трампа ў 2024 годзе. Прэзідэнт высока цаніў яе працу, аднак яшчэ некалькі месяцаў таму з'явіліся паведамленні пра магчымы сыход Уайлз па стане здароўя.

Пасля прамежкавых выбараў яна прыняла рашэнне пакінуць пасаду. Трамп цёпла падзякаваў ёй за службу і прызначыў пераемнікам яе намесніка Стывена Мілера, аднаго з найбольш уплывовых ідэолагаў руху MAGA і галоўнага архітэктара жорсткай іміграцыйнай палітыкі адміністрацыі. Менавіта Мілер стаяў за распрацоўкай і рэалізацыяй многіх найбольш спрэчных ініцыятыў Белага дома па барацьбе з нелегальнай іміграцыяй.

Сур'ёзныя разыходжанні ўзніклі і ў кіраўніцтве Рэспубліканскага нацыянальнага камітэта. Яго старшыня Джо Грутэрс, абраны пры падтрымцы Трампа ў жніўні 2025 года, сутыкнуўся з адкрытай крытыкай з боку сустаршыні камітэта Кэйсі Кросбі, якая таксама належыць да ліку прэзідэнцкіх прыхільнікаў. Яна ўсклала на партыйнае кіраўніцтва адказнасць за паразу на выбарах і абвясціла пра намер аспрэчыць пасаду Грутэрса на маючых адбыцца ў студзені выбарах старшыні камітэта.

Гэта ініцыятыва застала Белы дом знянацку і выклікала сур'ёзнае незадаволенне ў атачэнні прэзідэнта. У адказ Трамп апублікаваў разгорнутую заяву ў падтрымку Грутэрса, высока ацаніў яго заслугі перад партыяй і заклікаў рэспубліканцаў падтрымаць яго перавыбранне. Такім чынам, першыя спробы перагледзець партыйнае кіраўніцтва пасля электаральнай паразы сутыкнуліся з супрацівам самога прэзідэнта.

Параза рэспубліканцаў на прамежкавых выбарах супала з серыяй адставак высокапастаўленых супрацоўнікаў Міністэрства юстыцыі ЗША. 5 лістапада генеральны пракурор Тодд Бланш абвясціў пра сыход Харміт Дыллон, якая ўзначальвала Упраўленне па грамадзянскіх правах і была вядомая сваёй актыўнай барацьбой з праграмамі разнастайнасці і інклюзіі (DEI). Дыллон, адна з паслядоўных прыхільніц Трампа, яшчэ ў кастрычніку паведаміла пра намер пакінуць сваю пасаду пасля выбараў. Цяпер яна плануе вярнуцца да прыватнай юрыдычнай практыкі.

На наступны дзень стала вядома пра адстаўку Джона Айзенберга, які займаў кіраўнічую пасаду ў падраздзяленні Мінюсту па пытаннях нацыянальнай бяспекі. Тады ж сваю пасаду пакінуў прызначаны Трампам федэральны пракурор Паўднёвага акруга Фларыды Джэйсан Рэдынг Кіньонес. У адрозненне ад Дыллон, абодва чыноўнікі публічна не патлумачылі прычыны свайго сыходу. Хоць прамых сведчанняў сувязі гэтых адставак з вынікамі галасавання няма, чарада кадравых страт толькі ўзмацняе ўражанне нарастаючай нестабільнасці ў Рэспубліканскай партыі пасля паразы на выбарах.

Сэм Уілсан, The Moscow Times

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]