Эксперт: Літва рыхтуецца да агрэсіі з боку Расіі і рэжыму Лукашэнкі
3- 11.11.2026, 21:31
Найбліжэйшыя два гады стануць вырашальнымі.
Прэзідэнт Літвы Гітанас Наўседа паведаміў 10 лістапада, што на наступным тыдні завершыцца разгортванне новай ротацыі амерыканскіх войскаў у Літве: «16 лістапада а 11:00 на палігоне ў Пабрадзе будзе падняты сцяг ЗША. Іншымі словамі, у Літве будуць размешчаны два ротацыйныя батальёны ЗША».
Гэты палігон размешчаны ў 15 кіламетрах ад мяжы з Беларуссю.
Паводле кіраўніка літоўскай дзяржавы, гэта абавязацельства з боку Вашынгтона, якое было «выканана на 100 працэнтаў». Пачынаючы з 2014 года, амерыканскія вайсковыя кантынгенты прыбываюць у Літву на ротацыйнай аснове кожныя дзевяць месяцаў. Сёлета ўлетку, у межах перагляду вайсковай прысутнасці ЗША ў Еўропе, у краіне заставалася толькі крыху больш за 100 амерыканскіх вайскоўцаў, аднак у верасні было абвешчана пра прыбыццё двух батальёнаў. Гэта супастаўна з колькасцю войскаў, што знаходзіліся ў Літве апошнія гады, — больш за тысячу жаўнераў.
Вітаўтас Брувэрыс, палітычны аглядальнік з Вільні, абмеркаваў у інтэрв’ю «Радыё Свабода» новыя меры, якія прымае кіраўніцтва Літвы дзеля ўзмацнення абараназдольнасці краіны.
«Гэта робіцца для таго, каб лепш падрыхтавацца да магчымай агрэсіі з боку Расіі і беларускага рэжыму — агрэсіі, якая, на маю асабістую думку, непазбежная, — сказаў ён. — Па ўсім перыметры Еўрапейскага саюза — у тым ліку на межах краін Балтыі — гэтыя два дыктатарскія рэжымы ўжо здзяйсняюць тэрарыстычныя акты: запускаюць беспілотнікі, праводзяць дыверсіі і спрабуюць прарваць мяжу, як гэта нядаўна адбылося ў Латвіі з удзелам групоўкі, якая называе сябе «Чорныя Русы». Хоць ім пакуль не ўдалося дасягнуць масавых ахвяр, такія спробы ўжо прадпрымаюцца. Улічваючы гэта, можна абгрунтавана меркаваць, што паўнамаштабная, адкрытая агрэсія з іх боку — толькі пытанне часу».
Вітаўтас Брувэрыс ацаніў ход геапалітычных падзей, якія, на яго думку, развіваюцца па ўзыходнай спіралі.
«У выніку мы вымушаныя рэагаваць: закупляць новыя віды ўзбраення і нарошчваць вайсковую прысутнасць нашых саюзнікаў па НАТА, — сказаў эксперт. — Але, на маю думку, галоўнае пытанне такое: ці не занадта позна або занадта павольна мы прымаем адказныя меры? Многія ў Літве крытыкуюць уладу, сцвярджаючы, што прыярытэты, устаноўленыя ў сістэме бяспекі, не адпавядаюць патрабаванням цяперашняга часу і сітуацыі, што склалася».
Вітаўтас Брувэрыс нагадаў, што ў ноч на 11 лістапада ў Літве быў абвешчаны рэжым павышанай гатоўнасці з-за з’яўлення небяспечных беспілотнікаў:
«Мінулей ноччу ў Літве панаваў хаос: у небе з’явіліся дроны і паветраныя шары, у тым ліку з боку Беларусі, для іх перахопу былі паднятыя знішчальнікі. Паводле наяўных у мяне звестак, адбыліся дзве спробы паразіць гэтыя аб’екты, аднак адна з ракет не трапіла ў мішэнь. На шчасце, ракета самаліквідавалася, і ад яе абломкаў ніхто не пацярпеў. Гэта была вельмі трывожная ноч; узнікае пытанне: дзе ж былі эфектыўныя дзеянні літоўскай сістэмы супрацьпаветранай абароны?
Безумоўна, добра, што ідзе закупка ўзбраення — чым яго больш, тым вышэй у насельніцтва пачуццё абароненасці, — але гэты працэс павінен быць больш хуткім і паслядоўным. Акрамя таго, неабходна больш рашуча расставіць палітычныя прыярытэты. Рэжымы ў Расіі і Беларусі ўжо выпрабоўваюць на трываласць 5-ы артыкул Паўночнаатлантычнага дагавора, згодна з якім напад на аднаго з сябраў НАТА азначае напад на ўвесь альянс. На маю думку, радыкалізацыя гэтых рэжымаў непазбежная, а найбліжэйшыя два гады — да новых прэзідэнцкіх выбараў у ЗША — стануць для Еўропы самым небяспечным перыядам».