Як расійскі афіцэр дапамог ЗСУ ліквідаваць сотні акупантаў: новыя падрабязнасці

СМІ называюць ягоны пераход «адным з самых гучных у гісторыі».

26-гадовы расійскі лейтэнант Леў Ступнікаў перадаваў Украіне звесткі, якія выкарыстоўваліся для удараў па расійскіх войсках. Дзякуючы яму былі знішчаныя сотні акупантаў: паводле розных ацэнак, ад 200 да больш як 300. Пра гісторыю Ступнікава 15 кастрычніка напісала The Wall Street Journal, назваўшы яго «адным з самых смяротных дыверсантаў у найноўшай ваеннай гісторыі».

Ступнікаў выйшаў з ценю ў верасні 2025 года. У інтэрв’ю ўкраінскаму відэаблогеру Дзмітрыю Карпенку ён прызнаўся, што, знаходзячыся на вайне ва Украіне, пачаў перадаваць інфармацыю ЗСУ і больш за паўгода дапамагаў біць па ўласных таварышах па службе. У інтэрв’ю прагучала толькі імя Леў, але Ступнікаў не хаваў твар і асабістыя падрабязнасці, таму прапагандысты RT хутка высветлілі, пра каго ідзе гаворка, і знайшлі яго сям’ю. RT са спасылкай на расійскіх вайскоўцаў сцвярджала, што страты Узброеных Сіл РФ ад удараў, навядзеных Ступнікавым, перавысілі 200 чалавек. Паводле даных WSJ, іх было больш за 300.

Гісторыя Ступнікава

Льву Ступнікаву 26 гадоў. Бацька сышоў з сям’і, калі ён быў зусім маленькі. Маці, Таццяна Янцэн, адна выхоўвала Льва і яго малодшую сястру Алісу. Падлеткам Ступнікаў паступіў у кадэцкі корпус у Омску, а потым пераехаў у Санкт-Пецярбург вучыцца ў Ваенную акадэмію сувязі.

Улетку 2023 года ён скончыў акадэмію ў званні лейтэнанта і атрымаў размеркаванне ў 36-ю гвардзейскую матастралковую брыгаду. У лістападзе яго адправілі на вайну ва Украіну.

З самага пачатку ўварвання Ступнікаў быў шакаваны дзеяннямі акупантаў і не хацеў удзельнічаць у вайне. «Яны скідалі бомбы на нявінных мірных жыхароў. Гэта было зло», — цытуе яго WSJ.

Маці да таго часу ўжо даўно расчаравалася ў расійскай уладзе, а вайна шакавала яе не менш, чым сына. Яна забрала дачку са школы, каб уберагчы ад правайсковай прапаганды, і шукала спосабы вызваліць Льва з арміі.

У лютым 2024 года Янцэн звязалася з украінскім блогерам Дзмітрыем Карпенкам, які публікаваў на YouTube інтэрв’ю з расійскімі палоннымі і перабежчыкамі. Ён таксама збіраў інфармацыю ў агентаў у РФ для ўкраінскай ваеннай выведкі і плаціў ім узнагароду. Карпенка і Ступнікаў дамовіліся пра супрацоўніцтва. З цягам часу Ступнікаў пачаў рэгулярна перадаваць Украіне ваенныя даныя, ад грошай за гэта ён адмовіўся.

Удары па акупантах

Пасада начальніка сувязі батальёна ў 36-й матастралковай брыгадзе давала Ступнікаву доступ да важнай інфармацыі: пра размяшчэнне падраздзяленняў, працу разведвальных беспілотнікаў і планы камандавання.

Першы ж удар, які ён навёў у лютым 2024 года, прывёў да масавай гібелі яго таварышаў па службе. Ступнікаў перадаў куратару каардынаты палігона пад Валнавахай, дзе выстраілі вайскоўцаў 36-й брыгады ў чаканні прыбыцця камандуючага 29-й арміі Усходняй ваеннай акругі, генерал-маёра Алега Маісеева, паведамляла «Руская служба BBC News». «Пабудавалі ў чыстым полі камандзіры», — распавядаў адзін з тых, хто выжыў.

Ракетны ўдар забіў 68 чалавек і параніў яшчэ 60. Сярод загінулых было 10 афіцэраў, уключаючы камандзіра брыгады палкоўніка Гусейна Мусаева. Сам Ступнікаў загадзя пакінуў зону паражэння, спаслаўшыся на тое, што яму тэрмінова трэба адысці ў прыбіральню. Пасля абстрэлу ён дапамагаў грузіць целы загінулых таварышаў па службе.

У маі 2024 года лейтэнант перадаў каардынаты гасцініцы ў Нікольскім Данецкай вобласці, у сутарэннях якой хаваліся два штурмавыя падраздзяленні. Паводле выдання, падчас удару загінулі 20 вайскоўцаў, у тым ліку капітан. Ступнікаў таксама паведамляў пра пазіцыі, планы баявых дзеянняў і перамяшчэнні расійскіх падраздзяленняў і выводзіў з ладу абсталяванне. Яго дзеянні запаволілі наступ акупантаў на Угледар.

Аднойчы ён дапусціў памылку: выпадкова перадаў каардынаты ўласнага сховішча і наклікаў агонь на сябе, але застаўся жывы.

Ступнікаў моцна нерваваўся, начамі яму сніліся выбухі, якія ён арганізаваў. «Гэта было пастаяннае, бясконцае напружанне. Сапраўдныя шпегі праходзяць спецыяльную падрыхтоўку. У мяне такой падрыхтоўкі не было», — успамінае ён.

Пры гэтым ён настойвае, што яго дзеянні адпавядалі прысязе, якую ён даў у ваеннай акадэміі амаль 10 гадоў таму. «Ці здрадзіў я сваёй прысязе? Я прысягнуў абараняць свабоду, незалежнасць і канстытуцыйны лад, — сказаў ён. — Але Пуцін знішчыў усе тры».

Пераход на бок Украіны

Чым больш паспяховымі былі аперацыі, тым мацней Ступнікаў баяўся раскрыцця. Ён застаўся адзіным афіцэрам батальёна з тых, хто быў у часці, калі ён прыбыў туды ў лістападзе: астатніх забілі, паранілі або перавялі на іншы ўчастак фронту. Брыгада губляла салдат з уражальнай хуткасцю, «нават для расійскай арміі, якая і без таго несла вялікія страты», адзначае WSJ. Расійскае камандаванне пачало падазраваць, што сярод сваіх дзейнічае інфарматар.

У ліпені 2024 года Ступнікаў перасек лінію фронту па загадзя ўзгодненым маршруце. Пад наглядам украінскага дрона ён выйшаў да ўкраінскіх вайскоўцаў, назваў пароль «Крама арахісу» і здаўся.

Ён перадаў смартфон з паролямі, дзякуючы якім украінцы некалькі месяцаў глядзелі трансляцыі з дзясятка расійскіх дронаў і камер. Затым ён уступіў у Рускі добраахвотніцкі корпус. Яму паставілі ўмову заставацца там да канца вайны, і Ступнікаў пагадзіўся.

Ён думаў пра тое, каб пачаць новае жыццё ў іншай краіне, але разумеў, што гэта можа быць небяспечней, чым застацца ва Украіне і працягваць ваяваць. WSJ узгадвае гісторыю іншага перабежчыка, лётчыка Максіма Кузьмінава: ён перагнаў ва Украіну свой ударны верталёт Мі-8 і атрымаў за гэта ўзнагароду ў $500 тыс., а праз паўгода быў забіты ў Іспаніі.

Пра супрацоўніцтва Ступнікава з Украінай стала вядома ў верасні 2025 года пасля інтэрв’ю Карпенкі. У РФ яго абвясцілі ў вышук і ўзбудзілі дзве крымінальныя справы: за «самавольнае пакіданне часткі» і «дзяржаўную здраду». Чачэнскія спецназаўцы абвясцілі на яго «паляванне».

Да гэтага ў расіян не было доказаў, што Ступнікаў жывы: ён лічыўся дэзерцірам, меркавана загінулым. Цяпер пракуроры наведалі яго родзічаў у Омску, але маці і зводная сястра на той момант ужо выехалі з краіны. Жонка Ступнікава адмовілася ехаць да яго і засталася ў Расіі. У размове з расійскімі дзяржСМІ яна назвала ўчынак мужа «здрадай». «Пра тое, што ён перадаваў даныя ЗСУ, я не ведала. Ён і мяне таксама здрадзіў», — заявіла яна.

Гісторыя Ступнікава натхняе іншых, адзначае WSJ. На пачатку гэтага года адзін расійскі пілот беспілотніка кінуў баявую гранату ў казарму, перад тым як уцячы праз лінію фронту. Іншы перабежчык, які дапамагаў Украіне, сказаў, што хацеў бы пабіць рэкорд Ступнікава ў 300 забітых расіян. Інфарматарская сетка Карпенкі працуе кругласутачна.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]