Пасля Трампа любая адміністрацыя будзе лепшай

НАТА адродзіцца.

Дональд Трамп прыпыняе дзеянне закона аб санкцыях супраць Расіі, які ён сам зусім нядаўна ўхваліў. У Германіі да ўлады прарываецца партыя, якая заклікае спыніць дапамогу Украіне і аднавіць газаправод «Паўночны паток». Урад прыфрантавой Эстоніі просіць зняць санкцыі з расійскай дзяржаўнай кампаніі, якая спрыяе агрэсіі супраць Украіны. Мімаволі задаешся пытаннем: ці існуе яшчэ «калектыўны Захад», ці ўжо не?

Прымакоў, Пуцін і Сі мелі рацыю?

Кожная спроба адказаць на яго натыкаецца на іншае пытанне: цяперашняе прэзідэнцтва Трампа — непрыемны для канадцаў, еўрапейцаў, японцаў і іншых саюзнікаў эпізод у гісторыі Амерыкі ці ж прыкмета доўгатэрміновай тэндэнцыі да самаізаляцыі ЗША і іх адмаўлення ад ролі «лідара вольнага свету», ён жа «глабальны Захад»? У Маскве і Пекіне свой адказ на яго далі — «глабальнага Захаду» больш няма, наступіла даўно прадказаная Яўгенем Прымаковым і кітайскай кампартыяй эпоха так званай «шматпалярнасці», калі кожны сам за сябе.

На самай справе так званая «шматпалярнасць» заўсёды была антызаходняй канцэпцыяй. Яе сэнс — у ўраўнаванні дэмакратый і дыктатур і абароне апошніх. У ўсіх ёсць законныя нацыянальныя інтарэсы і зоны ўплыву, гэта трэба прызнаць як рэальнасць і не «раскачваць лодку» усялякімі там правамі чалавека. Кітай з канцлагерамі для уйгураў або Расія, што атручвае ядамі апанентаў рэжыму, нічым не горшыя за Германію, Вялікабрытанію або ЗША. А электрамабілі вырабляюць або нафту і газ здабываюць нават хутчэй і лепш за іх.

Палітыка цяперашняга гаспадара Белага дому хаатычная і пазбаўленая нават намёку на цікавасць да якіх-небудзь канцэпцый. Але яго можна фактычна лічыць прыхільнікам «шматпалярнасці». Трамп паважае сілу, яму абыякава, з кім мець справу — з саюзнікамі-дэмакратамі ці з дыктатурамі. Ён вымярае палітыку перадусім эканамічнымі, грашовымі крытэрыямі. Ён эгацэнтрычны і, відавочна, зайздросціць сусветнай славе Уладзіміра Зяленскага. А колькі мінулай ноччу загінула мірных жыхароў Кіева ці Адэсы, яму абсалютна абыякава.

«Пасля Трампа любая адміністрацыя будзе лепшай»

Аднак сітуацыя змяняецца. Нягледзячы на лібералізацыю нафта- і газаздабычы і ператварэнне Злучаных Штатаў у энергетычную звышдзяржаву, рэйтынгі Трампа дасягнулі рэкорднага мінімуму. Абяцанні стрымаць кітайскую эканамічную экспансію і вырашыць міграцыйныя праблемы так і не выкананыя. Украіна карыстаецца падтрымкай большасці амерыканцаў незалежна ад іх партыйных сімпатый, а Дэмакратычная партыя мае ўсе шанцы «ўзяць» палату прадстаўнікоў і, магчыма, сенат.

Больш за тое, дзяржаўны сакратар Марка Рубіа відавочна пачынае весці ўласную палітыку. Ён бачыць сябе кандыдатам на прэзідэнцкіх выбарах 2028 года і ўжо дэманструе сваю галоўную адметнасць ад «начальніка» — здольнасць мысліць канцэптуальна. Прамова Рубіа пра «адраджэнне Захаду» ў Афінах камусьці спадабалася, камусьці падалася «рэакцыйнай», а камусьці — такой, што «ігнаруе саюзнікаў у Азіі». Але тое, што дзяржсакратар не саромеецца быць «палітыкам-філосафам», ужо ўселяе надзею на фоне цынізму, злапамятнасці і проста адкрытай некампетэнтнасці цяперашняй адміністрацыі.

«Пасля Трампа любая адміністрацыя будзе лепшай і паспрабуе аднавіць разбуранае ім, — сказаў мне днямі амерыканскі сябра, былы супрацоўнік Дзярждэпартамента, цяпер адзін з неафіцыйных каардынатараў надання дапамогі Украіне. — Наш ядзерны парасон нікуды не дзенецца, і НАТА таксама. Існаванне альянсу — наш ключавы нацыянальны інтарэс». Ён верыць у здольнасць Амерыкі «вынайсці сябе нанова». Так бывала ў мінулым. Але, паводле яго слоў, гэта не азначае, што ўсё зноў будзе, як у эпоху Абамы або Буша-малодшага. Еўрапейцам, канадцам, аўстралійцам, японцам давядзецца зразумець, што яны таксама адказваюць за лёс «вольнага свету».

НАТА не памрэ

Як чалавек, які жыве ў 30 кіламетрах ад мяжы з Беларуссю, што сёння, па сутнасці, з’яўляецца пратэктаратам РФ, я выдатна разумею, пра што кажа мой сябра. Адчуванне небяспекі, якая ідзе з усходу, прыходзіць зноў кожную раніцу разам з апавяшчэннем пра дронавую небяспеку ў смартфоне, весткай пра чарговы сарваны замах на знаёмага эмігранта або спробу прарыву мяжы суседняй Латвіі ўзброенымі людзьмі ў камуфляжы без знакаў адрознення.

У краінах Балтыі, Польшчы, Фінляндыі, што мяжуюць з Расіяй, ужо саспела разуменне, што свабода каштуе дорага, але гэтую цану варта заплаціць. Фінляндыя стварыла, магчыма, найлепшую ў Еўропе сістэму памежных умацаванняў, Польшча будуе АЭС і ператварае сваю армію ў трэцюю ў НАТА пасля амерыканскай і турэцкай, Літва вяртае прызыў у войска і развівае абарону ад дронаў.

Гэтыя ж дзяржавы пачынаюць актыўна развіваць сувязі з Тайванем, Японіяй, Філіпінамі — краінамі, што супрацьстаяць эканамічнаму, палітычнаму і ваеннаму ціску галоўнага патрона Расіі — камуністычнай дыктатуры ў Пекіне. У Вільні і Тайбэі, Маніле і Хельсінкі разумеюць: вольна выбіраць свой лад жыцця, змяняць урады, абмяркоўваць і вырашаць праблемы — гэта тое, дзеля чаго варта змагацца.

Гэта разуменне паступова прыходзіць у Заходнюю Еўропу, але павольней, чым хацелася б. Хоць Пуцін і Сі Цзіньпін даюць Лондану, Берліну, Парыжу нямала нагодаў паскорыцца. Адраджэнне глабальнага Захаду стане перадусім справай тых краін, якія лічаць сябе прыфрантавымі. Яны першымі працягнуць руку новай амерыканскай адміністрацыі. Няхай іншыя падцягнуцца крыху пазней. Важна, каб падцягнуліся.

Канстанцін Эгерт, «Нямецкая хваля»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]