Андрэй Саннікаў: Гэта самыя галоўныя пытанні для беларусаў

Еўропе пара прыняць рашучыя меры.

У Капенгагене адбыўся Саміт дэмакратыі, арганізаваны былым прэм'ер-міністрам Даніі і генеральным сакратаром НАТА Андэрсам Фогам Расмусэнам. У мерапрыемстве, якое прайшло 12 мая, узяў удзел лідар грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь» Андрэй Саннікаў.

Сайт Charter97.org пагутарыў з палітыкам пра ўдзел у гэтым знакавым мерапрыемстве.

— Вы падарылі былому генеральнаму сакратару НАТА кнігу «Беларусь у НАТА». Якой была рэакцыя Расмусэна на падарунак?

— Спачатку Расмусэн узрадаваўся слову «НАТА» на вокладцы, а потым здзівіўся назве «Беларусь у НАТА».

Гэтая кніга складаецца з артыкулаў палітыкаў і аналітыкаў. Думаю, яму будзе цікава даведацца меркаванне людзей, якіх ён добра ведае. Сярод аўтараў і былыя міністры абароны і замежных спраў. Ён актыўны палітык, займаецца і палітычнай, і грамадскай дзейнасцю. Спадзяюся, што гэтая кніга не стане для яго бяскарыснай.

— З кім яшчэ з знакавых фігур вы сустрэліся на палях саміту?

— На саміце я, між іншага, прадстаўляў Сусветны Кангрэс Свабоды, паколькі летась мяне абралі амбудсменам гэтай арганізацыі, у якую ўваходзяць каля 60 краін з аўтарытарнымі рэжымамі (жахлівая лічба).

На саміце быў асобны захад, прысвечаны працы Сусветнага Кангрэсу Свабоды і тым праблемам, якія перад намі стаяць. Таму ўсе ўдзельнікі Кангрэсу, што там прысутнічалі, — гэта і ёсць знакавыя фігуры, пераважна лідары апазіцыі. Яны прадстаўлялі Іран, Венесуэлу, Афганістан, Руанду, Паўднёвы Судан.

Акрамя публічнай дыскусіі, мы правялі некалькі рабочых нарадаў. Абмеркавалі становішча ў нашых краінах, каб з першых рук атрымаць інфармацыю пра падзеі і абстаноўку, напрыклад, у Венесуэле і Іране — краінах, дзе адбываюцца даволі небяспечныя і складаныя працэсы.

Цікава было пагутарыць з прэм'ер-міністрам Грэнландыі Енсам-Фрэдэрыкам Нільсенам, які сваё выступленне на саміце назваў «Ні слова пра ЗША». Узаемна пажадалі нашым краінам удачы.

Такія форумы збіраюць шмат цікавых людзей. Не заўсёды цікава размаўляць толькі з гучнымі імёнамі, часам эксперты даюць значна больш матэрыялу для працы.

Ну а самым яркім момантам саміту, мабыць, стала з'яўленне на сцэне дзвюх іранскіх жанчын, якіх пострэламі ўшчыльную падчас мірных пратэстаў у 2022 годзе асляпілі вартовыя ісламскай рэвалюцыі. Іх запрасіла на сцэну мая калега па Кангрэсу, адна з лідарак іранскай апазіцыі Масіх Алінеджад. Зала была проста шакаваная і стоячы выслухала выступ адной з іх, Фарыдэ Салаваті. Гэты момант быў паказальны яшчэ і з іншага боку. Масіх, якую арганізатары саміту вельмі хацелі бачыць у ліку выступоўцаў, паставіла ўмовы, што яна прыедзе толькі разам з гэтымі дзвюма жанчынамі. Умовы выканалі.

— Якія пытанні пра Беларусь удалося ўзняць на гэтай пляцоўцы?

— Я вырашыў засяродзіцца на палітвязнях і на тых рэпрэсіях, якім падвяргаюцца былыя палітвязні і ўвогуле палітэмігранты. У выступленнях я вылучыў тры ўзроўні рэпрэсій. Першы — гэта рэпрэсіі ўнутры Беларусі. Другі — транснацыянальныя рэпрэсіі, калі рэжым карыстаецца міжнароднымі арганізацыямі, напрыклад Інтэрполам, а таксама сувязямі з урадамі і МЗСамі, каб пераследаваць палітэмігрантаў ужо па-за межамі Беларусі.

І трэці ўзровень, які ў апошнія гады стаў фактарам ціску, — тое, што самі дэмакратычныя дзяржавы вельмі моцна ўскладняюць жыццё палітэмігрантаў. Людзям гадамі даводзіцца чакаць від на жыхарства, многія пытанні наогул не вырашаюцца. Людзей даводзяць да роспачы, да самагубства, дэпартуюць у аўтарытарныя краіны, дзе іх чакае сумны лёс.

Пасля незаконнага рашэння Лукашэнкі не выдаваць пашпарты за мяжой жыццё былых палітвязняў і палітэмігрантаў моцна ўскладнілася. Тут Еўропа магла б прыняць рашучыя меры, але гэтага не адбываецца.

Я таксама расказваў пра жудаснае становішча палітвязняў унутры Беларусі.

— Што можна сказаць пра канкрэтныя вынікі гэтых сустрэч для Беларусі і беларусаў?

— Для мяне, безумоўна, важным вынікам сталі зносіны з прадстаўнікамі розных краін, з якімі, у прыватнасці, ўдалося абмеркаваць тэму трэцяга ўзроўню рэпрэсій. Тысячы людзей за мяжой сёння аказваюцца фактычна бязправымі. Гэта супярэчыць законам і прынцыпам самога Еўрасаюза. Пра гэта трэба гаварыць і патрабаваць прыняцця мер.

— Якія пытанні сёння найбольш востра стаяць перад беларусамі і нашай краінай? Што можна рабіць, каб гэтыя праблемы вырашаліся на міжнародным узроўні?

— Тэма Украіны і, натуральна, вайна ва Украіне — гэта самае вострае пытанне сёння. На саміце было шмат украінцаў, з якімі я таксама пакамунікаваў.

Еўрапейцы, прынамсі тыя, хто выступаў, прыйшлі да высновы, што ў іх нібыта саспела разуменне важнасці поўнавартаснай дапамогі Украіне. Але я не стаў бы спяшацца з высновамі, таму што чую гэта ўжо не першы раз.

Вельмі важна і востра стаіць пытанне пра беларускіх палітвязняў, якіх крыху выпускаюць, але яшчэ больш саджаюць. І што рабіць далей? Якімі спосабамі можна паскорыць вызваленне палітвязняў і дамагчыся таго, каб рэпрэсіі спыніліся? Гэта самыя галоўныя пытанні для нас.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]