Андрэй Саннікаў: Гэта самыя галоўныя пытанні для беларусаў

Еўропе пара прыняць рашучыя меры.

У Капенгагене прайшоў Саміт дэмакратыі, арганізаваны былым прэм’ер-міністрам Даніі і генеральным сакратаром НАТА Андэрсам Фогам Расмусэнам. У мерапрыемстве, што адбылося 12 мая, узяў удзел лідар грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь» Андрэй Саннікаў.

Сайт Charter97.org пагаварыў з палітыкам пра ўдзел у гэтым знакавым мерапрыемстве.

— Вы падарылі былому генеральнаму сакратару НАТА кнігу «Беларусь у НАТА». Якой была рэакцыя Расмусэна на падарунак?

— Спачатку Расмусэн узрадаваўся слову «НАТА» на вокладцы, а потым здзівіўся назве «Беларусь у НАТА».

Гэтая кніга складаецца з артыкулаў палітыкаў і аналітыкаў. Думаю, яму будзе цікава даведацца меркаванні людзей, якіх ён добра ведае. Сярод аўтараў і былыя міністры абароны і замежных спраў. Ён актыўны палітык, займаецца і палітычнай, і грамадскай дзейнасцю. Спадзяюся, што гэтая кніга не будзе яму бяскарыснай.

— З кім яшчэ са знакавых постацяў вы сустрэліся на палях саміту?

— На саміце я, між іншым, прадстаўляў Сусветны Кангрэс Свабоды, паколькі летась мяне абралі амбудсмэнам гэтай арганізацыі, у якую ўваходзяць каля 60 краін з аўтарытарнымі рэжымамі (жудасная лічба).

На саміце было асобнае мерапрыемства, прысвечанае працы Сусветнага Кангрэса Свабоды і тым праблемам, што стаяць перад намі. Таму ўсе ўдзельнікі Кангрэса, якія там прысутнічалі, — гэта і ёсць знакавыя постаці, пераважна лідары апазіцыі. Яны прадстаўлялі Іран, Венесуэлу, Афганістан, Руанду, Паўднёвы Судан.

Акрамя публічнай дыскусіі, мы правялі некалькі рабочых нарадаў. Абмеркавалі становішча ў нашых краінах, каб з першых рук атрымаць інфармацыю пра падзеі і абстаноўку, напрыклад, у Венесуэле і Іране — краінах, дзе адбываюцца даволі небяспечныя і складаныя працэсы.

Цікава было пагутарыць з прэм’ер-міністрам Грэнландыі Енсам-Фрэдэрыкам Нільсенам, які сваю прамову на саміце назваў «Ні слова пра ЗША». Узаемна пажадалі нашым краінам удачы.

Такія форумы збіраюць шмат цікавых людзей. Не заўсёды цікава размаўляць толькі з гучнымі імёнамі, часам эксперты даюць значна больш матэрыялу для працы.

Ну а самым яскравым момантам саміту, бадай, стала з’яўленне на сцэне дзвюх іранскіх жанчын, якіх стрэламі ў ўпор падчас мірных пратэстаў у 2022 годзе асляпілі вартовыя ісламскай рэвалюцыі. Іх запрасіла на сцэну мая калега па Кангрэсе, адна з лідарак іранскай апазіцыі Масіх Алінежад. Зала была проста ўражаная і стоячы выслухала выступ адной з іх, Фарыдэ Салаваты. Гэты момант быў паказальны і яшчэ з аднаго боку. Масіх, якую арганізатары саміту вельмі хацелі бачыць сярод выступоўцаў, паставіла ўмову, што яна прыедзе толькі разам з гэтымі дзвюма жанчынамі. Умову выканалі.

— Якія пытанні пра Беларусь удалося падняць на гэтай пляцоўцы?

— Я вырашыў засяродзіцца на палітвязнях і на тых рэпрэсіях, якім падвяргаюцца былыя палітвязні і наогул палітычныя эмігранты. У выступленнях я вылучыў тры ўзроўні рэпрэсій. Першы — гэта рэпрэсіі ўнутры Беларусі. Другі — транснацыянальныя рэпрэсіі, калі рэжым карыстаецца міжнароднымі арганізацыямі, такімі як Інтэрпол, а таксама сувязямі з урадамі і МЗСамі, каб пераследаваць палітычных эмігрантаў ужо па-за межамі Беларусі.

І трэці ўзровень, які ў апошнія гады стаў фактарам ціску, — гэта тое, што самі дэмакратычныя дзяржавы вельмі моцна ўскладняюць жыццё палітэмігрантам. Людзям гадамі даводзіцца чакаць від на жыхарства, многія пытанні ўвогуле не вырашаюцца. Людзей даводзяць да адчаю, да самазабойства, дэпартуюць у аўтарытарныя краіны, дзе іх чакае сумны лёс.

Пасля незаконнага рашэння Лукашэнкі не выдаваць пашпарты за мяжой жыццё былых палітвязняў і палітэмігрантаў моцна ўскладнілася. Тут Еўропа магла б прыняць рашучыя меры, але гэтага не адбываецца.

Я таксама расказваў пра жудаснае становішча палітвязняў унутры Беларусі.

— Што можна сказаць пра канкрэтныя вынікі гэтых сустрэч для Беларусі і беларусаў?

— Для мяне, безумоўна, вынікам з’яўляюцца зносіны з прадстаўнікамі розных краін, з якімі, у прыватнасці, удалося абмеркаваць тэму трэцяга ўзроўню рэпрэсій. Тысячы людзей за мяжой сёння апынаюцца фактычна бязправымі. Гэта супярэчыць законам і прынцыпам самога Еўрасаюза. Пра гэта трэба гаварыць і патрабаваць прыняцця мер.

— Якія пытанні сёння найбольш востра стаяць перад беларусамі і нашай краінай? Што можа рабіць, каб гэтыя праблемы вырашаліся на міжнародным узроўні?

— Тэма Украіны і, натуральна, вайна ва Украіне — гэта сёння самае вострае пытанне. На саміце было шмат украінцаў, з якімі я таксама пагутарыў.

Еўрапейцы, прынамсі тыя, хто выступаў, прыйшлі да высновы, што ў іх нібыта саспела разуменне важнасці паўнавартаснай дапамогі Украіне. Але я не стаў бы спяшацца з высновамі, бо чую гэта ўжо не першы раз.

Вельмі важнае і востра стаіць пытанне пра беларускіх палітвязняў, якіх трохі выпускаюць, але яшчэ больш саджаюць. І што далей рабіць? Якімі спосабамі можна паскорыць вызваленне палітвязняў і дамагчыся таго, каб рэпрэсіі спыніліся? Гэта самыя галоўныя пытанні для нас.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]