Крэмль ліхаманіць

Найбольш ахоўваная «крэпасць» Расіі прапускае ўдары.

Для правядзення 9 мая параду расійскае камандаванне сцягнула ў Маскву сродкі супрацьпаветранай абароны з іншых рэгіёнаў — па сутнасці агаліўшы большую частку не толькі еўрапейскай часткі РФ, але і глыбока тылавую. І гэта на фоне таго, што сама па сабе сталіца краіны-агрэсара і Маскоўская вобласць яшчэ з часоў СССР лічыліся самымі абароненымі ў пытаннях СПА зонамі. Але станам на 2026 год у гэтым ужо ёсць вялікія сумненні.

У ноч на 4 мая літаральна за 6 км ад Крэмля ўкраінскі дрон, падаўлены расійскай сістэмай РЭБ, ўляцеў у шматпавярховы будынак. Пры гэтым ён пераадолеў расійскую эшалонаваную СПА, якая актыўна фармавалася вакол Масквы напярэдадні параду — для чаго ў вобласць і саму сталіцу сцягнулі дзясяткі адзінак сродкаў малога, сярэдняга і вялікага радыуса дзеяння.

Па сутнасці, гэты адзінкавы налёт найяскравейшым чынам і прадэманстраваў, што сфармаваныя вакол Масквы кольцы супрацьпаветранай абароны зусім не гарантуе належнага ўзроўню бяспекі.

СПА Масквы

У чым прычына? У нястачы менавіта сродкаў супрацьдзеяння ці іх тэхналагічная адсталасць? Магчыма і тое, і другое разам узятае. Але гэта вядома выключна вышэйшаму расійскаму ваенна-палітычнаму кіраўніцтву. Сярэднестатыстычнаму ж плебсу проста гаворыцца, што «ўсё пад кантролем».

Кволыя кольцы Масквы

Яшчэ ў 2023 годзе з'явілася інфармацыя пра тое, што СПА вакол сталіцы Расіі мацнее дадатковымі сродкамі. Іх размяшчалі не толькі на вежах, якія ўзводзіліся ў вобласці і на ўскраінах Масквы, але і непасрэдна на дахах адміністрацыйных будынкаў.

СПА ў Маскве

Што паказальна, гэта былі пераважна комплексы малога радыуса дзеяння «Панцыр-С1». Ён распрацоўваўся як сучасная і высокатэхналагічная замена савецкага, маральна і тэхнічна састарэлага ЗРГК 2С6 «Тунгуска», а ў выніку апынуўся значна менш эфектыўным. Але давайце падрабязней.

У 2015 годзе першыя ЗРГК «Панцыр-C1» з пафасам і шырокай рэкламай былі пастаўлены ў Сірыю для забеспячэння прыкрыцця расійскай групоўкі на базе Хмеймім, дзе яны зганьбаваліся па ўсіх катэгорыях.

Падчас першага ж налёту на базу дронаў (дазвукавых маламерных мэт, для барацьбы з якімі і былі створаны гэтыя комплексы) «Панцыр-С1» знішчыў тры дроны, скарыстаўшы 13 зенітных кіраваных ракет. То бок, нават не гарматныя сродкі, а менавіта — дарагія ЗКР.

У сваю чаргу, зенітны ракетны комплекс «Тор-М2У» у той дзень знішчыў чатыры дроны, скарыстаўшы пяць ЗКР.

У адкрытых крыніцах ёсць статыстыка, згодна з якой з красавіка па кастрычнік 2018 года ЗРК «Тор-М2У» знішчыў 80 дронаў праціўніка ў Сірыі для прыкрыцця базы Хмеймім, скарыстаўшы 100 ЗКР. А вось «Панцыр-С1» збіў толькі 19% мэтаў.

Па досведзе баявых дзеянняў у Сірыі якраз і высветлілася, што гэты комплекс куды менш эфектыўны за старую савецкую 2С6 «Тунгуску», а яго аўтаматычная гармата 2А38М не спраўляецца з высокадакладным паражэннем нават нізкалётных дазвукaвых мэт і ў асноўным даводзіцца спадзявацца на ракетнае ўзбраенне.

У сваю чаргу, навядзенне зенітных кіраваных ракет у «Панцыр-С1» таксама мела свае недахопы. Напрыклад, ва ўмовах шматпавярховай забудовы ракета з цяжкасцю захоплівала мэту і часта паражала менавіта верхнія паверхі будынкаў, што вельмі добра выявілася ў 2022–2023 гадах пры адбіцці налётаў украінскіх дронаў — і выяўляецца дагэтуль.

Менавіта па гэтай прычыне ЗРГК «Панцыр-С1» пачалі ўсталёўваць на ўзвышшах — на вежах і дахах будынкаў. А для Масквы нават прывезлі «Панцыр-СА», спецыяльна спраектаваны для нясення службы ў Арктыцы. Гэта дазваляла не толькі кампенсаваць нястачу комплексаў, але і дзякуючы размяшчэнню 18 накіроўвальных для ЗКР павышала верагоднасць перахопу мэты.

У цэлым жа для прыкрыцця Масквы і вобласці былі задзейнічаны як старыя савецкія сродкі, так і сучасныя расійскія, што ствараюць эшалонаваную абарону малога, сярэдняга і вялікага радыуса дзеяння.

У склад абароны сталіцы РФ, акрамя ўжо згаданых вышэй 2С6 «Тунгуска», ЗРГК «Панцыр-С1» і ЗРК «Тор-М2», уваходзілі і комплексы ЗРК 9К33 «Аса», 9К35 «Стрэла-10», ЗРК сярэдняга радыуса дзеяння «Бук-М1/2/3», а таксама ЗРК вялікага радыуса дзеяння С-300/400.

Каб забяспечыць гэтае прыкрыццё, давялося агаліць большую частку еўрапейскай часткі РФ і тыя рэгіёны, дзе на 9 мая быў адменены парад — і яны засталіся без супрацьпаветранай абароны на карысць бяспекі Масквы.

І нават нягледзячы на настолькі беспрэцэдэнтныя меры бяспекі і насычанасць асобна ўзятай лакацыі сродкамі СПА, упэўненасці ў бяспецы ў расійскага ваенна-палітычнага кіраўніцтва не было.

Груба кажучы, Расія нават у самым ідэальным выпадку, выкарыстоўваючы ўсе наяўныя ў яе сродкі СПА, не здольная забяспечыць сабе дастаткова высокую абарону ад удараў з паветра. І ўсведамленне Крамля, а таксама страхі з гэтай нагоды былі яскрава прадэманстраваны менавіта напярэдадні 9 мая.

Але як бы гэта дзіўна ні гучала, сістэм супрацьпаветранай абароны ў РФ з кожным днём становіцца на самой справе не больш, а ўсё меней і меней.

Снежны ком страт

З пачатку поўнамаштабнага ўварвання ва Украіну расійскія войскі страцілі знішчанымі, пашкоджанымі і ўзятымі ў якасці трафеяў больш за 1 370 сродкаў СПА — такіх як зенітныя ўстаноўкі, ЗРГК, ЗРК, РЛС, РЭБ і іншыя сістэмы.

У цэлым страты РОВ на сённяшні дзень дасягнулі ўзроўню абсалютнай неўзнаўляльнасці нават у выпадку надыходу міру на наступныя 10 гадоў! Усё верна, нават праз гэты час Расія не зможа аднавіць той патэнцыял, што быў ёю страчаны за чатыры з лішнім гады.

У цяперашні час РОВ штомесяц страчваюць ад 20 да 30 сродкаў СПА, пераважна малога радыуса дзеяння, за якімі ўкраінскія Сілы беспілотных сістэм наладзілі маштабнае паляванне з практычна штодзённай выніковасцю — як на часова акупаваных тэрыторыях, так і ў расійскім прыграніччы.

Мінімум адна расійская сістэма СПА паражаецца праз 1–2 дні.

Пры гэтым паказчыкі вытворчасці новай прадукцыі ў Расіі далёкія ад тэмпаў страт.

Напрыклад, ЗРГК «Панцыр-С1» выпускаюцца прыкладна па 1–2, максімум 3 адзінкі гатовай прадукцыі ў месяц — або ад 12 да 24 у год. Аналагічна, але больш энергаёміста, ЗРК «Тор-М2» і ЗРК «Бук-М3».

Іншымі словамі, за месяц Сілы абароны Украіны ў суме знішчаюць гадавы патэнцыял вытворчасці аднаго з тыпаў расійскіх сродкаў СПА.

Зыходзячы з такіх паказчыкаў і агульнай дынамікі да канца 2026 года ў Расіі застанецца сродкаў СПА, ледзь дастатковых для прыкрыцця Масквы і шэрагу рэзідэнцый Уладзіміра Пуціна — без абсалютнай гарантыі надзейнасці такой абароны.

Ішоў пяты год вайны.

Аляксандр Каваленка, OBOZ.UA

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]