КДБ супраць бормашыны

Страшней за палітзняволенага звера няма.

Нядаўна сустрэла даўняга прыяцеля. У яго ўсё, як у ўсіх: арышт, прысуд, тэрмін. Праўда, на мяжу не вывозілі і з краіны не выдварялі – выйшаў сам, адседзеўшы «ад званка да званка». І з’ехаў сам. Дакладней, спачатку радаваўся, што застаўся дома, з пашпартам замест даведкі. Але жыць дома аказалася немагчыма.

Справа ў тым, што мой прыяцель, як і многія палітзняволеныя, пасля суда быў унесены ў спіс тэрарыстаў. А жыццё з такой «ганаровай адзнакай» — задачка не проста са зорачкай, а з усімі мірыядамі зорак на бясконцым небасхіле.

Яго тэлефон, вядома, канфіскавалі. Аформіць новую SIM-карту — нельга: мабільным аператарам забаронена прадаваць SIM-карты тым, хто ў спісе. Старую SIM-карту, што існавала задоўга да арышту і ўнясення ў спіс, аднавіць таксама нельга. «Прабачце, мы былі б рады, але ж вы самі ўсё разумееце».

Пра адкрыццё рахунку ў банку, думаю, і казаць не варта — забаронена. У «тэрарыста» не можа быць рахунку і банкаўскай карткі. Спробуючы сабраць жыццё па кавалачках, прыяцель урэшце пайшоў у той банк, дзе ў яго з незапамятных часоў быў рахунок. І з тых самых часоў там заставалася нешта каля двухсот долараў. Нельга мець рахунок — добра, няхай проста вернуць грошы. Але ў банку замахалі рукамі: «Вы што, мы ніяк не можам вярнуць вам грошы, нам з вашым рахункам нельга ўвогуле ніякіх аперацый праводзіць, ён заблакаваны і ў такім выглядзе павінен заставацца заўсёды!» Ну, увогуле-то фармальна — не назаўсёды, а да выключэння чалавека са спісу тэрарыстаў, але стомленыя банкаўскія работнікі разумеюць, што гэта здарыцца толькі пасля падзення рэжыму, а такое вымаўляць на працоўным месцы нельга: можна адправіцца туды, адкуль прыяцель нядаўна вярнуўся.

Дарэчы, яшчэ адна «зорачка» для аматараў галаваломак. За былымі палітзняволенымі, натуральна, усталёўваецца нагляд. Паводле ўмоў нагляду яны абавязаныя ўладкавацца на працу. Інакш — рапарт аб адміністрацыйным правапарушэнні. Два рапарты — артыкул 421 КК аб парушэнні патрабаванняў нагляду і новы тэрмін. І так можа быць бясконца. А цяпер давайце ўявім сабе, як «тэрарыст» шукае працу. Можам нават выключыць галоўную перашкоду — прысутнасць прэтэндэнта ў тым самым спісе. Дапусцім, яго б і ўзялі цягнуць мяшкі або месці двор. Але разам з ім на працу прыйдзецца прымаць яшчэ і бухгалтара-касіра спецыяльна для працы з наяўнымі. Бо нідзе ў Беларусі касіры ўжо не выдаюць купюры пад подпіс у ведамасці. Зарплаты пералічваюцца на банкаўскія рахункі. Няма рахунку — няма працы. Няма працы — парушэнне. Парушэнне — турма. І так па крузе.

Мой прыяцель зразумеў, што мара вярнуцца з лагераў дамоў і жыць у Беларусі, на жаль, не ажыццяўляльная: жыць не дадуць. Ён нават сходзіў да натарыуса і пацікавіўся складаннем завяшчання. Высветлілася, што чалавек са спісу тэрарыстаў не можа скласці завяшчанне: любыя натарыяльныя дзеянні з ім незаконныя. Не тое што завяшчанне — звычайную даверанасць таксама забаронена афармляць, не кажучы ўжо пра засведчанне якіх-небудзь здзелак або дакументаў. Калі чалавек у спісе тэрарыстаў — ён існуе ў Беларусі толькі як фізічная абалонка, але не як грамадзянін з базавымі правамі.

Што ж, прыяцель пачаў рыхтавацца да ад’езду. І атрымаў адмову ў візе суседняй краіны ЕС па фармальнай прыкмеце: у яго не было страхоўкі. Бо ніводная кампанія не змагла выпісаць яму страхоўку ўсё па той жа прычыне. Тэрарыстаў не страхуюць. З другога разу візу далі — пасля доўгіх тлумачэнняў і апеляцыі. Праўда, спрабавалі адправіць у банк аплаціць консульскія паслугі, але ў «тэрарыстаў» нават квітанцыі ў банку не прымаюць. Адзінае месца, дзе ў змучанага экс-палітзэка не ўзнікла праблем, — мяжа. Яе ён прасвістаў, як куля. Як быццам пагранічнікі толькі таго і чакалі.

Аднак, без усялякіх «нібыта» — навошта траціць казённае паліва і вазіць людзей на мяжу? Можна стварыць ім такія ўмовы пасля выхаду з турмы, што яны самі купяць квіткі і паедуць, нават калі больш за ўсё на свеце марылі б застацца дома. Унесці ў спіс тэрарыстаў — гэта значыць паставіць чалавека цалкам па-за законам. Ён хіба што ў гастраном па кефір можа з наяўнымі схадзіць — і больш нічога. Праўда, дзе яму браць наяўныя? Дык што сам з’едзе, без усялякіх пагроз і правакацый.

Паводле звестак «Вясны», 744 чалавекі з асуджаных па палітычных справах унесены ў спіс тэрарыстаў. Сярод іх, напрыклад, — былы ўладальнік крамы з нацыянальнай сімволікай Павел Белавус, шматдзетная маці Алена Лазарчык, адвакат Анастасія Лазарэнка, кіраўніца незалежнага прафсаюза «Нафтана» Вольга Брыцікава, праваслаўны святар Сяргей Рэзановіч, хірург-стаматолаг Андрэй Любецкі. Ну чыстая «Аль-Каіда», з якой, не шкадуючы сіл і рызыкуючы жыццём, змагаюцца невінныя зайчыкі-пабягайчыкі з КДБ і ГУБАЗіКа. І святар Рэзановіч у ролі бен Ладэна. Не, лепш усё ж Любецкі — у яго хоць бормашына ёсць.

Ірына Халіп, спецыяльна для Charter97.org

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]