Рваная ануча для Лукашэнкі

Бегчы ўжо няма куды.

У Дзень Волі ў Вільнюсе беларусы ішлі па вуліцах пад бел-чырвона-белымі сцягамі. У Варшаве спявалі песні «Крамбамбулі». У Кіеве прэзідэнт Зяленскі вымаўляў віншаванне па-беларуску. У Празе ўскладалі кветкі на магілы двух прэзідэнтаў Рады БНР. У Бруселі разгортвалі велізарны нацыянальны беларускі сцяг у Еўрапарламенце. А ў далёкім Пхеньяне тым часам Лукашэнка праводзіў час з Умкам, Колем і Кім Чэн Ынам.

Ён падпісаў дамову аб дружбе і супрацоўніцтве з КНДР (дзіўна, няўжо за 30 гадоў дыктатуры такая дамова дагэтуль так і не была падпісаная з сваякамі Ына?). Падарыў заплыўшаму тлушчом аднадумцу аўтамат (напэўна, той самы, без магазіна, з верталёта) і зефір з хлебушкам, а ў адказ атрымаў вазу і шаблю — наступным разам, пэўна, будзе на верталёце над народам лятаць і шабляй размахваць. Сын Мікалай тым часам выканаў даручэнне Пуціна і ўсклаў кветкі да помніка паўночнакарэйцам, якія загінулі ў вайне з Украінай. А белы шпіц ці то быў з'едзены і пададзены на стол, ці то вёў сябе так ціха, што нават у афіцыйную хроніку не трапіў.

Я даўно заўважыла гэтую дзіўную тэндэнцыю: для беларусаў сакавік — вельмі важны месяц, напоўнены святамі і пратэстамі. Роўна 30 гадоў таму ў Дзень Волі пачалася та самая Мінская вясна — серыя акцый, якая потым працягвалася штогод. 15 сакавіка — Дзень Канстытуцыі, 25 сакавіка — Дзень Волі, 26 красавіка — «Чарнобыльскі шлях». Маладафронтаўцы дзевяностых пачыналі вясну яшчэ раней: 14 лютага яны праводзілі свае акцыі «Кахаю Беларусь», і гэта заўсёды было весела і незвычайна. А з 1997 года да абавязковых маршоў пратэсту дадаўся і 2 красавіка — дзень падпісання дамовы аб саюзнай дзяржаве, калі беларусы выйшлі абараняць незалежнасць.

Штогод сілавікі спрабавалі разганяць гэтыя акцыі. То ўводзілі ў цэнтр Мінска БТРы і вадамёты на Дзень Волі. То збівалі да паўсмерці пратэстоўцаў, якія 2 красавіка ішлі да амбасады Расіі. То кідалі ў турмы ўдзельнікаў «Чарнобыльскага шляху». А беларусы ўсё адно выходзілі. Штогод, без перапынкаў. Вясна — час нашых пратэстаў, нашай гісторыі, нашага сцяга, нашага адзінства. І сакавік — асаблівы для нас месяц. Бо Дзень Волі — галоўнае свята беларусаў. Нават калі за яго святкаванне б'юць і саджаюць у турму.

А Лукашэнка ўсе гэтыя гады ў сакавіку займаўся зусім іншымі справамі. Такімі ж, як паўночнакарэйская дружба з шабляй і зефірам. У 1996 годзе, калі ў нас пачыналася Мінская вясна, у Лукашэнкі быў важны замежны візыт — у Цюмень. Прычым тагачасны губернатар Цюменскай вобласці Леанід Ракецкі спачатку проста адмовіў Лукашэнку ў аўдыенцыі, прымусіўшы яго добра панервавацца ў прыёмнай. Магчыма, гэта пасля і спрацавала як рэфлекс: бачыўшы вясной на вуліцах вольных беларусаў, Лукашэнка ўспамінаў уласнае прыніжэнне, калі яго не прыняў нават сібірскі губернатар.

Вясной 1998 года Лукашэнка ў Іране братаўся з Алі Хаменеі — браты скардзіліся адзін аднаму на ЗША і аднаполярны свет. Масква тады асцерагалася супрацоўнічаць з Іранам, а Лукашэнка, нават аднаго-адзінага тэрміну не ўтрымаўшыся ў легітымнасці, ужо стаў сусветным ізгоем, таму сустрэча з аятолам вылілася ў абмеркаванне махлярскіх схем паставак расійскай зброі ў Іран праз Беларусь з проставамі штампаў «зроблена ў РБ». Потым гэтыя схемы пачнуць ужывацца шырока і размахіста, нарадзіўшы безліч мемаў накшталт беларускіх крэветак.

Вясной 1999 года Лукашэнка абдымаўся са Слабаданам Мілошавічам у Бялградзе. Вясной 2000 года рабіў тое самае ў Душанбэ з Рахмонам. Яшчэ праз год — кляўся ў вечнай любові і дружбе кітайскім камуністам. У 2002-м — любаваўся відовішчам залатой статуі Туркменбашы ў Ашгабаце, што паварочвалася ўслед за сонцам. І так амаль кожную вясну — Іран, Венесуэла, Таджыкістан, Туркменістан, Кітай. Від беларусаў, што крочылі па вуліцах пад бел-чырвона-белымі сцягамі, ды яшчэ ў спалучэнні са словамі «Дзень Волі», прымушаў яго зрывацца з наседжанага месца ў бункеры і ратаваць сваю скуру, імкнучыся кудысь падалей ад нашых шырот, хаваючыся ў надзейных абдымках іншых дыктатараў-аднадумцаў. Дарэчы, мала хто з іх сёння яшчэ жывы. І бегчы ў прынцыпе ўжо няма куды. Карта свету для Лукашэнкі звужаецца, як шагрэнавая скура. Па сутнасці, яна ўжо боўтаецца рванай анучай на сцяне.

А для беларусаў карта, наадварот, павялічваецца. Цяпер Дзень Волі святкуюць па ўсім свеце. Дакладней, ва ўсіх краінах, дзе ёсць беларусы. А беларусы цяпер паўсюль. Такі час: свету без нас не абысціся.

Ірына Халіп, спецыяльна для Charter97.org

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]