ФСБ перапраўляе нелегалаў у ЕС праз Беларусь

Журналісты раскрылі маштабную сетку смаглераў і вадзіцеляў.

З студзеня да канца ліпеня 2026 года Латвійская памежная служба прадухіліла 8814 незаконных спроб трапіць на тэрыторыю краіны. Нягледзячы на ўзмацненне кантролю з боку еўрапейскіх памежных службаў, каналы незаконнай пераправы людзей працягваюць працаваць. Як высветліў The Insider, праз гэтыя каналы ў Еўрасаюз прасочваюцца і дасягаюць мяжы Германіі да 20 незаконных імігрантаў за адзін раз, а механізм іх дастаўкі каардынуе расійская ФСБ. У схеме расійскіх спецслужбаў актыўна задзейнічана і Беларусь.

Грамадзянін Ірака Абэйд Махаймен прыляцеў у Маскву ў маі 2025 года па запрашэнні сталічнага ТАА «Рус Гетвей». Гэта кампанія, якая працуе пад шыльдамі Middle East Group і ТАА «МіГ», дапамагае мігрантам афармляць запрашэнні ў Расію і кіруе гатэлем «Касандра» ў падмаскоўнай Балашысе.

Перад гэтым Махаймен адзначыўся ў адной з закрытых груп WhatsApp, дзе шукалі выхадцаў з арабскіх краін для нелегальнай пераправы ў Еўрасаюз праз Расію.

Удзельнікі схемы знаёмяцца праз групы і аб’явы ў Telegram або ў каментарыях пад відэа з рэкламай нелегальных маршрутаў у TikTok і Facebook. Асноўная каардынацыя адбываецца ў закрытых чатах WhatsApp.

На відэа ў TikTok і Telegram людзі, якія нелегальна трапілі на тэрыторыю ЕС, называюць свае імёны і дзякуюць пэўнаму чалавеку, звяртаючыся да яго «Абу радад», «Абу Рэдад» або «Абу Харбі» («бацька вайны»). Відаць, маецца на ўвазе адзін і той жа чалавек.

The Insider высветліў, што за гэтай сеткай стаіць еменскі смаглер (ад англ. smuggler — кантрабандыст, то бок чалавек, які незаконна перавозіць тавары, рэчывы або людзей праз дзяржаўную мяжу) Абу Радад. Паводле дадзеных дакладу Цэнтра па вывучэнні дэмакратыі (CSD), як мінімум з 2021 года ён спецыялізуецца на арганізацыі інструменталізаванага наплыву арабскіх і афрыканскіх бежанцаў да межаў краін ЕС і Вялікабрытаніі праз каналы і чаты ў мэсэнджарах.

Нумар тэлефона Абу Радада таксама аказаўся звязаны з каналамі, дзе збіраюць мігрантаў, пераканаўся The Insider.

Dark Logistic: 10 тысяч еўра за рэйс

Арганізаваныя групы нелегалаў з Афрыкі і Блізкага Усходу часта пранікаюць у Еўрасаюз праз краіны Балтыі. Тут дзейнічае цэлая сістэма. Спачатку жыхароў Сірыі, Емена, Эфіопіі, Эрытрэі, Самалі, Кеніі, Судана, Чада, Уганды, Лівана, Ірака, Саудаўскай Аравіі, Егіпта, Марока запрашаюць у Расію нібыта для працы або з турыстычнымі мэтамі. МЗС афармляе ім візы. Потым пад кантролем супрацоўнікаў ФСБ пачынаецца іх трансфер праз Беларусь да межаў з Еўрасаюзам.

The Insider ідэнтыфікаваў некалькі вадзіцеляў, якія вазілі мігрантаў з Масквы і Пецярбурга ў Беларусь і да яе заходняй мяжы. Напрыклад, пэўнага Алі — ураджэнца Таджыкістана Бунеды Бахціярова. Яшчэ адзін вадзіцель пад псеўданімам Макс Парон аказаўся расіянінам Вячаславам Барысавым і быў запісаны ў арабскіх нелегалаў як «Андрэй Мінск» або «Макс Масква—Мінск».

Унутры ЕС рускамоўных вадзіцеляў набіраюць у Telegram-групах з назвамі тыпу «Праца ў ЕС», «Праца ў Польшчы», «Міжнародныя перавозкі», «вадзіцелі ў ЕС», Black taxi, Transporation europe, Dark logistic, DarkDrive. Ці проста праз групы-агрэгатары, дзе пасярэднікі выкладаюць аб’явы ад імя Абу Баха, Абу Сахра, Раджы, Алі, Такаты, Калака або выкарыстоўваюць іншыя арабскія імёны.

Спачатку вадзіцель размаўляе з кантактнай асобай, пасля кароткага апытання яго перанакіроўваюць да «менеджара» — ужо для больш падрабязнага апытання і абмеркавання варыянтаў «камандзіроўкі». Аб’явы публікуюцца штодня. Калі ў вадзіцеля няма ўласнай машыны, браніруюць аўто ў арэнду. У сярэднім вадзіцелям абяцаюць 1000–10 000 еўра за рэйс, канчатковая сума залежыць ад колькасці перавезеных нелегалаў. Магчымыя маршруты — памежны лес — Рыга, да мяжы Польшчы з Германіяй, да Эстоніі або з Эстоніі на паром да Фінляндыі.

У канцы паездкі нелегалаў фіксуюць на відэа, і пасля справаздачы для арганізатараў вадзіцелю перакладаюць ганарар у крыптавалюце. Так, рэзідэнт Малдовы Міхаіл Дзямідэнка у 2024 годзе атрымліваў грошы за арэнду машыны і транспартаванне мігрантаў ад заказчыкаў у групе «Чорнае таксі». Адзін з заказчыкаў пэўны час быў прыбылы ў Германію як уцекач ураджэнец Сірыі Рамадан Махруз. Ён плаціў вадзіцелям за перавозку нелегальных мігрантаў.

Лес, плот, самалёт Airbaltic

Крыніцы The Insider кажуць, што расійскія і беларускія памежнікі не праяўляюць цікавасці да груп выхадцаў з краін Афрыкі і Блізкага Усходу, якія рухаюцца ў бок межаў Еўрасаюза. Таму праводнікі даводзяць групы да пунктаў перасячэння мяжы без асаблівых праблем.

Удзельнікам пераходу смаглеры забараняюць карыстацца мабільнымі тэлефонамі, ведаючы, што памежныя службы ЕС могуць запеленгаваць іх па GSM-сігналах. Агараджы на мяжы з Латвіяй перасякаюць кожны раз па-рознаму: «гіды» перакусываюць калючы дрот, робяць падкап або ставяць лесвіцы, пераадольваючы плот зверху.

У Латвіі нелегалаў сустракае ўжо новы праводнік. Потым група або ідзе пешшу праз лес, або наняты вадзіцель вязе іх да Рыгі, а адтуль — да памежнага пераходу паміж Польшчай і Германіяй.

У краінах Балтыі і Польшчы для нелегалаў зарэзерваваны здымныя кватэры, якія выкарыстоўваюцца як часовая прыпынка. Напрыклад, смаглер Абу Харбі абяцае ўдзельнікам прадаставіць дом у Варшаве і Літве.

Канчатковым пунктам аднаго з маршрутаў, выяўленых памежнікамі Латвіі, была Германія. Матэрыялы ўнутранага чата смаглераў, якія апынуліся ў распараджэнні The Insider, паказваюць, што ў гэтую краіну яны траплялі па аўтамабільным мосце паміж польскім Згожэльцам і нямецкім Гёрліцам. Перад гэтым маршрут правяраў разведчык. Калі на мосце была паліцыя, у групы быў запасны варыянт з пешаходным мостам.

Але паспяховае пранікненне ўдаецца не заўсёды. Паводле паведамлення польскай памежнай службы, 9 чэрвеня на мяжы Літвы і Польшчы затрымалі групу з 22 нелегалаў з Самалі, Судана, Марока і Эфіопіі.

З канца 2025 года ў смаглераў і праводнікаў з’явіліся новыя схемы: канчатковым пунктам дастаўкі незаконных мігрантаў стала Фінляндыя. У 2023 годзе яна закрыла пункты пропуску на мяжы з Расіяй з-за відавочна кіраванага прытоку нелегалаў з яе боку. Пасля гэтага свабодных памежнікаў у фінаў стала больш, і яны рэзка ўзмацнілі кантроль па ўсім перыметры. Але цяпер арганізаваныя групы незаконных мігрантаў пранікаюць у гэтую краіну праз больш даступныя краіны Балтыі.

Нелегалы, як і раней, прылятаюць у Расію і праз Беларусь дабіраюцца да Латвіі, Літвы або Эстоніі. Але далей едуць не праз Польшчу на захад, а ляцяць з Рыгі ў Фінляндыю самалётамі кампаніі Airbaltic. Або хаваюцца ў машыне ў порце Таліна, і вадзіцелі правозяць іх унутр парома на Хельсінкі. Так, 6 верасня 2026 года ў порце фінскай сталіцы былі затрыманыя грамадзяне Эрытрэі і Марока. А ў ноч на 25 верасня памежная служба Фінляндыі затрымала на выездзе з парома яшчэ адну машыну з двума нелегаламі.

Смаглер з граматай ад ФСБ

З расійскага боку хвалі нелегальнай міграцыі каардынуюць прадстаўнікі ФСБ. The Insider выявіў і ідэнтыфікаваў супрацоўніка Памежнай службы ФСБ РФ па Рэспубліцы Карэлія, ураджэнца горада Магдэбург Максіма Казыдуба. У сацсетках ён фігуруе як «Дзмітрый Тітаў», «Макс Коза», «Санёк Арлоў», «Макс Карэльскі».

Казыдуб быў удзельнікам закрытых каналаў сувязі і груп па абмеркаванні схем пераправы нелегальных мігрантаў у Еўрасаюз. Адзін з Telegram-чатаў, у якім ён удзельнічаў з канца 2023 года, быў прысвечаны арганізацыі наплыву мігрантаў да межаў Фінляндыі.

У ім пералічваліся канкрэтныя пераходы, якія можна выкарыстоўваць для перасячэння мяжы і падачы прашэнняў аб прытулку ў гэтай краіне. Пад псеўданімам Дзмітрый Тітаў Казыдуб маніторыў актыўнасць удзельнікаў Telegram-групы «Каўчэг Фінляндыя», дзе антываенныя расіяне і легальныя прасіцелі прытулку з Расіі абмяркоўваюць надзённыя пытанні — напрыклад, як арганізаваць прыезд сваякоў.

Пасля поўнага закрыцця мяжы Расіі з Фінляндыяй той жа супрацоўнік ФСБ апынуўся ў закрытых групах мэсэнджара WhatsApp, звязаных з Абу Рададам і Абу Харбі, куды можна патрапіць толькі па запрашальнай спасылцы. У гэтых групах можна даведацца пра наяўнасць асістэнтаў у памежнай зоне з боку Расіі і Беларусі.

У 2024 годзе Казыдуб атрымаў ганаровую грамату ад урада Рэспублікі Карэлія за заслугі ў забеспячэнні аховы мяжы. Той самай мяжы, якая ў канцы 2023 года была выкарыстана для інструменталізаванага наплыву мігрантаў праз пункты пропуску РФ у бок Фінляндыі. Уласна, з-за гэтага Фінляндыі давялося мяжу закрыць.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]