18 лiстапада 2026, Серада, 1:33
Падтрымайце
сайт
Сім сім,
Хартыя 97!
Рубрыкі

Дзмітрый Бандарэнка: Лукашэнка фактычна падняў лапкі

2
Дзмітрый Бандарэнка: Лукашэнка фактычна падняў лапкі
Дзмітрый Бандарэнка
Фота: Charter97.org

Еўрапейцы праводзяць правільную палітыку.

Чаго чакаць ад новых перамоваў па завяршэнні вайны ва Украіне? Што азначае перамога Дэмакратычнай партыі на выбарах у Кангрэс ЗША для Пуціна? Чаму Лукашэнка «падняў лапкі» і як ставіцца да вяртання ў медыяпрастору Сяргея Ціханоўскага?

Пра гэта і не толькі сайт Charter97.org пагутарыў з каардынатарам грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь» Дзмітрыем Бандарэнкам.

Расія сёння выступае ў ролі шавакі

— Адна з галоўных падзей апошніх дзён — аднаўленне перамоваў у Абу-Дабі. Чаму Крэмль пайшоў на гэтую размову?

— У Маскве прагназавалі, і іх прагноз збылося, што каманда Дональда Трампа і Рэспубліканская партыя прайгралі выбары ў Кангрэс. Ужо з Новага года большасць і ў Сенатзе, і ў ніжняй палаце Кангрэса будзе ў дэмакратаў, а значыць, сітуацыя для Пуціна пагоршыцца. Ужо не будзе магчымасці так уплываць на прэзідэнта ЗША і заключаць нейкія закуліскія здзелкі. Трампу проста можа стаць не да адносінаў з Расіяй.

Давайце ўспомнім першы тэрмін Трампа, калі ён таксама кланяўся перад Пуціным, выказваў яму мноства кампліментаў, але ў выніку ўсё скончылася лакальным канфліктам у Сірыі, дзе амерыканцы перабілі некалькі сотняў баевікоў «Вагнера».

Вайна ва Украіне, вядома, прыняла найбольш жорсткую форму, і ўсе хацелі б заключэння міру, у першую чаргу Зяленскі. Але я не бачу для гэтага перспектыў, таму што Пуціну вайна выгодная для ўтрымання ўлады. Ён вельмі спадзяецца, што змена прэзідэнта ў Францыі аслабіць пазіцыі Еўропы і Захаду ў цэлым. Таму неабходныя дыпламатычныя звышнамаганні, каб з'явілася магчымасць для заключэння хоць якой-небудзь здзелкі. Пасланцы Трампа і акружэнне Пуціна вельмі хацелі б перайсці да канкрэтных бізнэс-праектаў, але думаю, што з Новага года з гэтым будуць вялікія праблемы.

— Крэмль актыўна прасоўвае тэму «новай Ялты» або «новага Патсдама». Чаго чакаць ад сустрэчы з Сі Цзіньпінам, Пуціным і Трампам у Кітаі, якая адбудзецца 19 лістапада?

— Думаю, што нічога чакаць не варта. Нават на двухбаковых сустрэчах кітайскага і амерыканскага кіраўнікоў ні пра што дамовіцца не ўдалося, а тут яшчэ і Пуцін. Трампу патрэбны хоць нейкі дыпламатычны поспех пасля разгромнай паразы на выбарах у ЗША. Гэта імітацыйны працэс, калі казаць пра Амерыку.

Ну а Расія сёння выступае ў ролі шавакі, таму што ні ў эканамічным, ні ў ваенным плане яна не можа параўнацца ні з Амерыкай, ні з КНР сёння. Яе эканоміка — прыкладна адна пятнаццатая ад эканомікі ЗША і адна дзясятая ад эканомікі Кітая.

Аднак усе асцерагаюцца псіхічнай нестабільнасці Пуціна. Усё ж у Расіі яшчэ застаецца ядзерны патэнцыял, што дасталіся ў спадчыну ад СССР. Магчыма, гэта — жаданне Пекіна і Вашынгтона паспрабаваць стрымаць Пуціна ў пэўных рамках.

Зразумела, што ні пра які перадзел свету гаворкі быць не можа, таму што патэнцыялы краін зусім розныя. І сітуацыя таксама, уласна кажучы, адрозніваецца. Бо Ялта і Патсдам усё ж былі перамовамі саюзнікаў, якія перамаглі і нацысцкую Германію, і Японію, і фашысцкую Італію. Сёння — гэта пародыя на перамовы, што адбываліся ў 1945 годзе.

Лукашэнка падняў лапкі

— Дзе ва ўсіх гэтых працэсах Еўропа і хто можа ўзяць на сябе лідарскую ролю на нашым кантыненце?

— Еўрапейцы, у тым ліку і ўкраінцы, убачылі, што час Трампа мінуў. Ён імгненна стаў не проста «кульгавай качкай», а «паміраючай качкай» у палітычным плане.

Пайшлі размовы, што віцэ-прэзідэнт Вэнс, магчыма, не будзе ўдзельнічаць у прэзідэнцкіх выбарах у ЗША ў 2028 годзе, таму што шанцаў перамагчы ў яго практычна няма. Еўрапейцы разумеюць, што Трамп праваліўся і ва Украіне, і ў Іране, больш за тое — унутры Амерыкі. Таму Еўропа хоча сёння сама вырашаць пытанні бяспекі, не азіраючыся на Вашынгтон.

Еўрапейцы ўпэўненыя, што яны лепш ведаюць сітуацыю на сваім кантыненце, лепш разумеюць пагрозу з боку звар'яцелага Пуціна. Мы бачым, што за апошнія гады кіраўнікі краін ЕС праяўляюць значную цвёрдасць і ў дачыненні да Масквы, і ў дачыненні да неўраўнаважаных дзеянняў Трампа.

Сапраўднымі лідарамі сталі прэзідэнт Францыі Эмануэль Макрон, федэральны канцлер Германіі Фрыдрых Мерц і прэм'ер-міністр Італіі Джорджа Мелоні, не кажучы ўжо пра кіраўнікоў Вялікабрытаніі, Польшчы, краін Балтыі і Скандынавіі. Еўрапейцы выбралі правільную палітыку стрымлівання Расіі і дапамогі Украіне. Час паказаў, што гэтая палітыка правільная. Еўропа вельмі інтэнсіўна пераўзбройваецца, рэзка павялічыла выдаткі на абарону, пастаянна праводзіць ваенныя вучэнні, асабліва на ўсходнім флангу НАТА. Нават нягледзячы на палітычныя турбулентнасці, бачная гатоўнасць дзейнічаць разам на ўзроўні міністраў абароны і ваеннага кіраўніцтва краін Еўрапейскага саюза. І гэта галоўнае, таму што вайскоўцы сёння рэалістычна ацэньваюць становішча і вельмі многа робяць для таго, каб умацаваць бяспеку на кантыненце.

— Вы сказалі, што Еўропа заняла правільную пазіцыю ў дачыненні да Расіі. А калі казаць пра пазіцыю ў дачыненні да Лукашэнкі ў палітычным і ваенным плане, Еўропа правільна сябе вядзе?

— Яшчэ з саміту НАТА ў Варшаве ў 2016 годзе стала зразумела, што вайскоўцы краін НАТА не аддзяляюць лукашэнкаўскую армію ад арміі Расійскай Федэрацыі. Для іх гэта адзін праціўнік, які кіруецца з Масквы. Менавіта з таго часу пачалося ўзмацненне ўсходняга флангу НАТА. Закончылася ўсё ўступленнем у Альянс традыцыйна нейтральных краін, такіх як Швецыя і Фінляндыя.

Гэта таксама было адказам на працяглыя сумесныя вучэнні расійскай і беларускай армій на тэрыторыі Беларусі, дзе адпрацоўваліся напады на краіны НАТА. Таму еўрапейскія лідары, адказныя за бяспеку ў Еўрапейскім саюзе, НАТА і асобных краінах, цалкам адэкватна ацэньваюць пагрозу.

Мы бачым істэрыку Лукашэнкі, таму што яму проста патлумачылі, што будзе з ім і яго бутафорскай арміяй, калі ён працягне ўдзельнічаць у авантурах Пуціна. Таму шклоўскі дыктатар стаў «міратворцам». Шанцаў супрацьстаяць сучасным узбраенням і сучасным арміям краін НАТА і Украіны ў яго няма ніякіх. Сёння Лукашэнка фактычна падняў лапкі.

Вяртанне Ціханоўскага

— У медыяпрастору гучна вярнуўся блогер Сяргей Ціханоўскі. У сваіх штотыднёвых стрымах ён жорстка крытыкуе Святлану Ціханоўскую, офіс, прыофісныя структуры і медыя. Крытыкуе іх за карупцыю, неэфектыўнае выкарыстанне сродкаў. Таксама Ціханоўскі прапануе стварыць новую структуру — назіральную раду над офісам. Як ставіцца да гэтай з'явы?

— На фоне таго, што адбываецца ў свеце, вайны ва Украіне і сітуацыі ў нашым рэгіёне, гэта выглядае, вядома, мышынай возняй.

Сяргею, напэўна, можна верыць у гэтых ацэнках, таму што ён ведае сваю жонку і дастаткова доўга пасля свайго вызвалення меў зносіны з людзьмі з офіса. У яго крыўда і на сваю супругу (не ведаю, дзейную ці былую), і на яе атачэнне, таму што ён усё ж такі адседзеў пяць гадоў і ў 2020 годзе паводзіў сябе даволі смела, а тут зусім выпадковыя людзі пачалі называць сябе лідарамі пратэсту.

Пагаджуся з Вадзімам Пракоп'евым, з якім я вельмі рэдка пагаджаюся: Сяргею было б нядрэнна павучыцца ў амерыканскім універсітэце або ў якімсьці іншым. Проста падвучыцца і ўзяць сабе кансультанта па манерах. Выступаць з пазіцыі трамвайнага хама — сабе даражэй, нават калі ён кажа праўду. Бо форма вельмі часта таксама важная.

Новая дэмакратычная хваля

— Змена сітуацыі ў Беларусі заўсёды была цесна звязаная з дынамікай у рэгіёне і свеце. За апошні час мы ўбачылі змену ўлады ў Венгрыі, Сербіі, а апошняя падзея — знакавыя выбары ў ЗША. Ці ўплываюць на нас гэтыя працэсы?

— Хачу сказаць, што не заўсёды падзеі ў Беларусі цесна звязаныя з дынамікай у рэгіёне, бо рэвалюцыя 2020 года была ўнікальнай беларускай з'явай. І, на жаль, нашы краіны-саюзнікі не змаглі гэтым скарыстацца: ні Еўрапейскі саюз, ні Украіна.

З іншага боку, змена ўлады ў Венгрыі, Сербіі і ЗША на парламенцкім узроўні паказала, што народ мае значэнне. Калі народ хоча змяненняў, ён гэтага даб'ецца. І гэта вельмі добрыя і пазітыўныя прыклады. Гістарычна склалася, што, калі ў Венгрыі і Сербіі мянялася ўлада, гэта ўплывала на ўвесь рэгіён. Успомнім падзеі 1989–1991 гадоў, калі распад савецкага блока і распад сацыялістычнай Югаславіі запусцілі працэсы змяненняў, у тым ліку і ў Беларусі, якая здабыла незалежнасць.

Гэтыя падзеі можна таксама разглядаць як індыкатар глабальных змен. Насамрэч рэжымы і Пуціна, і Лукашэнкі вельмі слабыя. І нават улада Трампа аказалася нядоўгавечнай. Але ў Амерыцы выбудаваны інстытуты і ёсць незалежныя медыя. Таму народ, калі ўбачыў, што кіраўнік ідзе не туды, даволі хутка змог змяніць сітуацыю. Бачна, што і Лукашэнка, і Пуцін прайграюць інфармацыйную вайну, у першую чаргу — у інтэрнэце. Сёння гэта галоўнае поле бою. Мы бачым, што нават так званыя выбары ў Расіі групоўка Пуціна начыста прайграла ў інтэрнэце. Недарэмна ж, па меркаванні экспертаў-матэматыкаў, электаральна «Адзіная Расія» набрала каля 30% галасоў.

Нават у Расіі людзі не згодныя з тым, што адбываецца. Яны хочуць хуткага заключэння міру, нават на любых умовах. Гэта таксама адна з прычын, чаму Пуцін вымушаны імітаваць нейкія перамовы, у тым ліку каб супакоіць людзей унутры Расіі.

Час Пуціна, Трампа і Лукашэнкі мінуў. Я думаю, што, нягледзячы на магчымыя адкаты, у найбліжэйшы час гэта праявіцца і ў Мінску, і ў Маскве, і ў Вашынгтоне. На нашых вачах падымаецца новая дэмакратычная хваля.

Напісаць каментар 2

Таксама сачыце за акаўнтамі Charter97.org у сацыяльных сетках

▲