Як найноўшая зброя ўжо збівае рэактыўныя «Шахеды» ва Украіне

ЗСУ выкарыстоўваюць брытанскія ракеты і турэлі са штучным інтэлектам.

Супрацьдзеянне рэактыўным шахедам — галоўная тэма як для вайскоўцаў і вытворцаў, так і для грамадзянскага насельніцтва, якое церпіць ад штодзённых масіраваных атак, у прыватнасці на сталіцу. Украіна мае некалькі сістэм, здольных супрацьстаяць гэтаму. Журналіст NV Сяргей Акунеў накіраваўся ў Харкоўскую вобласць, дзе падраздзяленне СПА «Аквіла» ў складзе Трэцяга армейскага корпуса ўкараняе новыя тэхналогіі і выкарыстоўвае сучасную тэхніку НАТА для барацьбы з дронамі на рэактыўнай цязе.

Пра якія менавіта сістэмы ідзе гаворка, як праяўляе сябе найноўшая зброя і ці сапраўды знойдзена рашэнне праблемы? Пра гэта — у эксклюзіўным сюжэце NV.

Брытанскі «рэнджар» у харкаўскіх стэпах

Гэта поле ў Харкаўскай вобласці было засеяна вясной, аднак ураджай так ніхто і не сабраў. Падымаючы клубы дыму, імчыцца бранямашына. Здалёк магло б падацца, што гэта звычайны Humvee або нешта падобнае, аднак ёсць істотнае адрозненне — баявая турэль на даху. Насамрэч да пункта дзяжурства спяшаецца брытанскі зенітна-ракетны комплекс RapidRanger пад кіраваннем ваеннаслужачых 1030-га зенітна-ракетна-артылерыйскага палка «Аквіла».

Калі гаворка заходзіць пра зенітна-ракетныя комплексы, могуць узнікаць асацыяцыі з сапраўднымі гігантамі — сістэмамі Patriot, SAMP/T або С-300. У адрозненне ад іх, RapidRanger — гэта мабільны комплекс кароткай дальнасці. Радар для пошуку і навядзення на мэту, пускавая ўстаноўка з некалькімі ракетамі і сістэма кіравання комплексам аб'яднаны ў адной бранямашыне масай да 5 тон.

«Фактычна мы можам збіваць мноства мэтаў — ад разведвальных дронаў да крылатых ракет. Цяпер мы засяроджаныя на супрацьдзеянні рэактыўным шахедам і «Бандэролям», але калі з'явяцца іншыя мэты і паступіць каманда на знішчэнне — мы гэта зробім», — распавядае камандзір экіпажа з пазыўным Акадэмік.

За некалькі хвілін да сустрэчы з журналістам экіпаж «Аквілы» атрымаў каманду пра набліжэнне мэты — вораг запусціў «Бандэролі». Машына выйшла на пускавы рубеж у поўнай гатоўнасці, аднак расійскія ракеты змянілі кірунак руху і абышлі гэтую пазіцыю бокам.

Брытанскі ЗРК здольны выяўляць мэты на адлегласці 15 кіламетраў. Нішчыць іх можна на дыстанцыі да 6 кіламетраў, аднак байцы кажуць, што пры магчымасці варожыя БПЛА можна падпусціць бліжэй — для больш надзейнага паражэння.

«Пасля пуску нашай ракеты ў бок мэты аператар проста з машыны кіруе палётам з дапамогай лазернага навядзення. Гэта значыць, мы можам перахапіць мэту, нават калі яна маневруе, змяняе кірунак руху і гэтак далей. З аднаго боку, гэта складаней, чым прынцып «выстраліў і забыў», але з другога — павышаецца верагоднасць знішчэння. Тут ёсць і аўтаматычны рэжым, але мы доўга вучыліся, гадзінамі адпрацоўвалі навыкі на трэнажорах, таму неяк надзейней кантраляваць працэс самастойна», — кажа аператар з пазыўным Красавчык.

На яго рахунку — не адзін збіты варожы дрон. Паводле яго слоў, усё атрымалася амаль як у галівудскіх фільмах: ён упершыню заступіў на баявое дзяжурства на гэтым комплексе і ўжо праз 30 хвілін знішчыў мэту.

Акадэмік узгадвае і іншыя гісторыі паспяховага прымянення комплексу.

«Быў у нас выпадак у дзень нараджэння нашага камандзіра Андрэя Бялецкага. Мы засеклі мэту: яна манеўравала, змяняла кірунак, і не было гарантый, што яна пройдзе праз нашу пазіцыю. Але ў выніку пайшла проста на нас. Пуск — і адразу знішчэнне. Аператар крычыць ад радасці. І тут літаральна праз некалькі хвілін — яшчэ адна мэта. Другі пуск — другое знішчэнне. Экіпаж ледзь не скакаў ад захаплення проста ў полі. Мы разумеем, што кожная варожая мэта — гэта патэнцыйна разбураны аб'ект інфраструктуры або пагроза жыццю мірных жыхароў. А нам удалося гэта прадухіліць. Вядома, у такія моманты адчуваеш выдатныя эмоцыі», — кажа камандзір.

Нягледзячы на тое, што падраздзяленне выкарыстоўвае RapidRanger усяго некалькі месяцаў, байцы ўжо вывучылі ўсе яго асаблівасці. Брытанскі ЗРК насамрэч эфектыўны супраць рэактыўных мэтаў, аднак ключавая праблема нумар адзін — абмежаванне вышыні перахопу.

Варожыя дроны ўжо даўно спрабуюць праходзіць асноўны маршрут на вышынях больш за 5 кіламетраў, а часам і значна вышэй. Падчас атак на Кіеўскую вобласць рэактыўныя шахеды дасягаюць вышыні 7−8 кіламетраў, пацвярджаюць крыніцы NV у сілах супрацьпаветранай абароны. Толькі непасрэдна перад ударам дрон пачынае зніжацца. Такім чынам адбываецца свайго роду спаборніцтва паміж варожымі БПЛА і ўкраінскімі сістэмамі СПА, якія адаптуюць шматузроўневую сістэму абароны для супрацьдзеяння дзеянням праціўніка.

RapidRanger выкарыстоўвае некалькі розных тыпаў ракет, базавы паказчык вышыні перахопу складае каля 5 кіламетраў. Баявы разлік, які ведае асаблівасці сістэмы не «на паперы», а на практыцы, сцвярджае: максімальны паказчык, указаны ў тэхнічным пашпарце, далёка не заўсёды адпавядае рэчаіснасці. На гэта ўплывае мноства акалічнасцяў — ад суадносін «адлегласць-вышыня» да спецыфікі мэты, яе памераў, хуткасці і гэтак далей.

Найбольш эфектыўным перахопнікам для сістэмы RapidRanger лічыцца Starstreak 2. Гэта самая хуткая ў свеце ракета кароткай дальнасці выкарыстоўвае сістэму з трох стралавідных паражальных элементаў, якія трапляюць у мэту некалькі разоў, што практычна гарантуе знішчэнне. Акрамя таго, вытворца заяўляе пра магчымасць перахопу мэт на адлегласці да 7 кіламетраў, што надзвычай важна для супрацьдзеяння варожым рэактыўным беспілотнікам. І тут узнікае сур'ёзная праблема нумар два: кошт. Заходнія сістэмы СПА ў цэлым не прыстасаваныя да тых выклікаў, з якімі сутыкаецца Украіна. У НАТА робяць стаўку на высокакласныя, але дарагія комплексы і боепрыпасы; да таго ж сітуацыю ўскладняюць абмежаваныя аб'ёмы іх вытворчасці. Украінцам гэта добра вядома на прыкладзе перахопнікаў для ЗРК Patriot.

Улетку 2026 года камандзір палка СПА «Аквіла» Максім Зайчанка ў інтэрв'ю NV тлумачыў, што сістэма супрацьпаветранай абароны павінна складацца з мноства кампанентаў і «граць як аркестр з розных музычных інструментаў». У абароне неба могуць удзельнічаць як старыя савецкія сістэмы накшталт «Стрэлы», так і найноўшыя комплексы RapidRanger. Ведаючы асаблівасці, плюсы і мінусы кожнага асобнага звяна, можна выбудаваць абарону, у якой недахопы будуць узаемна «перакрывацца», а абмежаванні тых ці іншых кампанентаў — кампенсавацца.

Не проста пікап з кулямётам. Як аўстралійская «разумная» сістэма СПА праяўляе сябе ва Украіне

Пакуль экіпаж RapidRanger нясе дзяжурства ў чаканні рэактыўных дронаў або ракет, у іншым раёне Харкаўскай вобласці байцы падраздзялення «Аквіла» працягваюць барацьбу са звычайнымі шахедамі. Вайскоўцы адзначаюць: уражанне, быццам дроны з рухавікамі ўнутранага згарання перасталі ўяўляць пагрозу, памылковае. Насамрэч вораг рэгулярна выкарыстоўвае іх у прыфрантавых раёнах. Той факт, што такія шахеды радзей атакуюць Кіеў або іншыя буйныя гарады ў тыле, часткова сведчыць пра разгортванне і ўкараненне эфектыўных сістэм іх знішчэння. Прычым гаворка ідзе не толькі пра дроны-перахопнікі — сустракаюцца і зусім нечаканыя рашэнні.

Недалёка ад пазіцыі байцоў «Аквілы» можна ўбачыць пікап з кулямётам. Калісьці мабільныя агнявыя групы на падобных пікапах былі асноўным сродкам супрацьдзеяння шахедам. Але ў кузаве гэтай машыны ўсталявана «разумная» сістэма СПА M-Ace з баявым модулем Slinger для барацьбы з дронамі, якую перадала Украіне Аўстралія ў канцы 2023 года. Сам модуль уяўляе сабой буйнакаліберную турэль, значна больш магутную, чым звычайны кулямёт. Ключавае адрозненне — не ў памерах або агнявой моцы, а ў сістэме кіравання. У пікапе ўсталяваны міні-камп'ютар, які дазваляе аператару весці агонь проста з пасажырскага сядзення. M-Ace здольная самастойна выяўляць і суправаджаць мэты, а таксама знішчаць іх па камандзе, выкарыстоўваючы штучны інтэлект — у прыватнасці, перадавыя алгарытмы машыннага зроку.

«Мы выкарыстоўваем аскепкава-фугасныя боепрыпасы. Яны ствараюць невялікі выбух у раёне мэты і рассейваюць воблака аскепкаў, што дазваляе значна больш эфектыўна знішчаць дроны», — распавядае камандзір машыны з пазыўным Сухі.

Акрамя супрацьдзеяння шахедам, вытворца заяўляе пра магчымасць эфектыўнага знішчэння малагабарытных дронаў, такіх як расійская «Маланка», і нават меншых. Праўда, у каманды Сухога такога досведу пакуль няма.

Экіпаж машыны з турэллю Slinger складаецца з трох чалавек, аднак у ёй ёсць асобнае месца і для яшчэ аднаго баявога пабраціма. Вайскоўцы «ўзялі на службу» мясцовага пса па мянушцы Буба. Ён не баіцца ні стральбы, ні выбухаў. Байцы жартуюць, што сабака кожны раз брэша пры з'яўленні шахедаў, дапамагаючы вызначыць кірунак іх палёту.

Ад абароны Харкава да аперацыі «Вівальдзі». Як ваюе полк «Аквіла»

1030-ы зенітны ракетна-артылерыйскі полк «Аквіла» 3-га армейскага корпуса можа дзейнічаць не толькі ў межах адной брыгады, але і ў інтарэсах цэлага ўчастка фронту, які знаходзіцца пад кіраваннем корпуса. Пра гэта на пачатку лета выданню NV расказаў камандзір палка Максім Зайчанка.

У гэтым удалося пераканацца, калі стала вядома, што полк «Аквіла» стаў адным з ключавых падраздзяленняў, якія забяспечвалі прыкрыццё ўкраінскіх сіл падчас аперацыі «Вівальдзі» на Ліманскім напрамку. Падраздзяленню ўдавалася актыўна знішчаць разведвальныя сродкі і ўдарныя дроны акупантаў. Значны ўнёсак «Аквілы» ў поспех аперацыі «Вівальдзі» адзначаў камандзір корпуса Андрэй Бялецкі.

У той жа час гэты полк СПА не спыняў выканання іншых задач, сярод якіх — прыкрыццё лагістыкі ў прыфрантавой зоне і абарона важных аб'ектаў інфраструктуры як у прыфрантавой зоне, так і ў Харкаве. «Аквіла» працягвае працэс маштабавання, разгортвання новых разлікаў і выпрабавання новых відаў узбраення.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]