Навукоўцы раскрылі здзіўляльную заканамернасць у гісторыі Зямлі
- 22.11.2026, 22:18
Яна звязана з арбітай планеты і перыядамі магутных штармаў.
На Зямлі многія працэсы і з'явы з'яўляюцца цыклічнымі, то бок адбываюцца з пэўнай перыядычнасцю ўжо мільёны гадоў. Кітайскія даследчыкі выявілі адзін з раней невядомых цыклаў нашай планеты. У старажытных горных пародах былі знойдзены сведчанні таго, што прыкладна кожныя 405 000 гадоў на нашай планеце ўзнікалі надзвычай магутныя штармы. Іх узнікненне можа быць звязана з перыядычнымі зменамі арбіты Зямлі вакол Сонца, якія ўзнікаюць з-за гравітацыйнага ўздзеяння іншых планет Сонечнай сістэмы. Вынікі даследавання апублікаваныя ў часопісе Palaeogeography, піша ScienceAlert.
Штармы — адны з самых бурных пагодных з'яў на нашай планеце, якія суправаджаюцца ліўневымі дажджамі і моцнымі вятрамі. Увесь матэрыял, падняты штармам, непазбежна асядае на дне акіянаў і мораў. Магутныя хвалі і плыні перамешваюць пясок і донныя адклады, пераносяць іх у новыя месцы і фармуюць пласты, якія з часам аказваюцца пад больш познімі пластамі. З цягам часу гэтыя пласты цвярдзеюць і ператвараюцца ў горныя пароды, што захоўваюць сведчанні штармаў, якія іх утварылі. Такія горныя пароды называюцца тэмпестытамі.
Сляды старажытных штармаў захаваліся ў горных пародах
Навукоўцы вывучылі тэмпестыты ў Сычуаньскай ўпадзіне ў Кітаі, дзе горныя пароды ўзростам каля 500 мільёнаў гадоў (адносяцца да кембрыйскага перыяду) сфармаваліся на дне даўно зніклага мора. Даследчыкі выявілі ў асадкавых пародах паўтаральныя структуры і здолелі аднавіць геалагічную гісторыю працягласцю каля 24 мільёнаў гадоў.
Даследаванне дазволіла выявіць 59 цыклаў, кожны з якіх цягнуўся прыкладна 405 000 гадоў. Калі даследчыкі прааналізавалі, у якія моманты гэтых цыклаў узнікалі тэмпестыты, выявілася цікавая заканамернасць. Выявілася, што тэмпестыты найчасцей з'яўляліся на этапах нарастання і піку кожнага цыкла. У гэтыя перыяды фармаваліся больш тоўстыя асадкавыя пароды, што сведчыць пра павышаную інтэнсіўнасць штармаў.
Да чаго тут арбіта Зямлі
Існуе арбітальны цыкл нашай планеты, які таксама доўжыцца прыкладна 400 000 гадоў. Гэта цыкл Міланковіча, калі арбіта Зямлі вакол Сонца змяняецца ў асноўным з-за гравітацыйнага ўздзеяння Венеры і Юпітэра.
Навукоўцы мяркуюць, што ў цёплым клімаце кембрыйскага перыяду падобныя ваганні арбіты Зямлі маглі перыядычна ўзмацняць прагрэў акіянаў, што стварала спрыяльныя ўмовы для ўзнікнення больш магутных штармаў.
Даследчыкі кажуць, што гэта ўзаемасувязь пакуль не даказаная канчаткова. Акрамя таго, застаецца незразумела, ці могуць узнікнуць падобныя магутныя штармы ў нашы дні. Сучасны клімат Зямлі адрозніваецца ад кембрыйскага, і ў ім могуць адсутнічаць умовы, якія спрыяюць з'яўленню вельмі магутных штармаў з такой самай перыядычнасцю.