«На IPhone хапае, а мне вярнуць — не»

Беларус распавёў, як спрабуе вярнуць свае $44 тысячы.

Трое беларусаў у розны час пазычылі грошы аднаму і таму ж чалавеку, а цяпер замест грошай у іх на руках дамовы, адказы з міліцыі і дакументы з органаў прымусовага выканання (АПВ). Здаецца, даўгі зафіксаваныя, выканаўчае правядзенне працуе, але вярнуць свае дзесяткі тысяч долараў героям пакуль так і не ўдалося. Журналісты выслухалі іх гісторыі, паглядзелі дакументы і звязаліся з самім даўжніком. У яго, праўда, зусім іншая версія таго, што адбылося, — бакі не могуць сысціся нават у сумах даўгоў.

У рэдакцыю Onlíner звярнуліся трое мужчын: Мікалай, Іван і Уладзіслаў. Усе яны ў розны час перадавалі грошы аднаму і таму ж чалавеку — Івану К., — а цяпер спрабуюць іх вярнуць. Мы сустрэліся з героямі, выслухалі іх гісторыі і паглядзелі дакументы, якія засталіся ў іх на руках.

«У мяне ляжалі зберажэнні, і я падумаў: чаму б не дапамагчы сябру?»

Пачнём з Мікалая. Яму 36 гадоў, ён жыве ў Мінску і працуе ў маркетынгу.

— Самога Івана К. да ўсёй гэтай гісторыі я асабіста наогул не ведаў. У мяне быў вельмі блізкі сябра Паша, з якім мы разам вучыліся ва ўніверсітэце і шмат гадоў добра кантактавалі. Ён жыў у Маскве, займаўся бізнесам і, як мне распавядаў, разам з Іванам К. вазіў з Кітая тавары і прадаваў іх праз маркэтплэйсы.

Мы з жонкай перыядычна спыняліся ў Пашы, калі ляталі куды-небудзь праз Маскву. Маглі прыязджаць за тры—чатыры дні да рэйса, пажыць у яго, потым гэтак жа спыніцца на зваротным шляху. Падчас адной такой хатняй размовы ў 2022 годзе я спытаў, як у яго наогул ідуць справы, і ён распавёў, што бізнес расце, тавару прадаецца шмат, але ім вельмі не хапае абарачальных сродкаў.

Маўляў, цяпер яны могуць прывезці з Кітая 5 кантэйнераў, але па аб'ёмах ужо маглі б прадаваць 50. Тавар заканчваецца хутчэй, чым прыязджае наступная партыя, на маркэтплэйсе з'яўляецца солдаўт, пазіцыі пачынаюць падаць, а потым даводзіцца зноў траціць вялікія грошы, каб вяртаць тавар у топ.

Атрымлівалася, што продажы ёсць, попыт ёсць, а грошай, каб адразу закупіць вялікую партыю, не хапае.

У мяне на той момант ляжалі зберажэнні, крыху больш за $20 тыс., і я падумаў: чаму б не дапамагчы сябру? Паша патлумачыў, што грошы патрэбныя прыкладна на тры месяцы, за якія яны паспеюць закупіць тавар, прывезці яго, прадаць і поўнасцю са мной разлічыцца. Ён быццам нават гаварыў пра нейкія працэнты, але яны мне былі не патрэбныя, бо я ўспрымаў гэта менавіта як дапамогу.

Паводле слоў Мікалая, сам Павел грошай у яго не браў, а толькі звёў са сваім партнёрам Іванам К. Той звязаўся з Мікалаем, сустрэўся з ім і яшчэ раз патлумачыў, навошта патрэбныя грошы і як на іх збіраюцца зарабляць.

— Я згадзіўся даць грошы, але вырашыў, што ўсё адно трэба аформіць дакументы. Дагавор пазыкі рыхтаваў сам Іван, а паручыцелем па ім выступіў яго стрыечны брат Кірыл. Наколькі памятаю, Іван нават прапаноўваў дадаць яшчэ кагосьці ў якасці паручыцеля, але я тады ставіўся да ўсяго гэтага вельмі спакойна і адмовіўся. Тады я нават не думаў, што мяне могуць падмануць, бо ўсё пачалося з майго блізкага сябра, якому я цалкам давяраў.

Калі мы афармлялі дагавор пазыкі, Іван казаў, што пры жаданні мы можам пайсці да натарыуса, але асаблівага сэнсу ў гэтым няма, бо толькі патрацім лішнія грошы, а звычайнага дагавора ў разе суда будзе дастаткова. У выніку грошы я перадаваў Івану асабіста ў яго дома, прычым пры сведках: там знаходзілася яго жонка. Паводле дакументаў сума склала $21 250, вярнуць яе ён павінен быў прыкладна праз тры—чатыры месяцы.

Калі надышоў час вяртання, Іван папрасіў яшчэ крыху пачакаць і тлумачыў затрымку нейкімі рабочымі момантамі. Наколькі я цяпер памятаю, ішлося пра затрымку тавару, пераклады або яшчэ нейкія праблемы з пастаўкамі. Гэта было даволі даўно, таму кожную канкрэтную прычыну ўжо не ўспомню, але агульны сэнс заўсёды быў адзін і той жа: грошы ёсць або вось-вось з'явяцца, проста трэба яшчэ крыху пачакаць.

Пры гэтым Іван не знік і не перастаў адказваць, таму нейкага рэзкага адчування, што адбылося нешта дрэннае, у мяне не было. Я дадаткова пытаўся ў Пашы, ці сапраўды ўсё нармальна, і ён таксама мяне супакойваў, казаў, што праблем няма і са мной абавязкова разлічацца.

Праз пэўны час Мікалай стаў настойлівей патрабаваць вярнуць доўг і дамовіўся з Іванам К. пра сустрэчу. Паводле слоў героя, тады ён сапраўды мог забраць свае грошы, але, на жаль, гэтага не зрабіў.

— Ён прыехаў з наяўнымі і лічыльнай машынкай, як у банках, паклаў перад мной пачку грошай і прапанаваў або забраць усё, або яшчэ раз пакінуць яму грошы на некалькі месяцаў. Цяпер, вядома, можна сказаць, што трэба было проста забраць грошы і забыць пра ўсё гэта, але ў той момант я не бачыў для гэтага прычын.

Я нават патэлефанаваў жонцы і спытаў, ці патрэбныя нам гэтыя грошы цяпер, ці можам яшчэ раз дапамагчы. Ніякай фінансавай выгоды ў мяне па-ранейшаму не было, пазыка была беспрацэнтная. У выніку мы з Іванам перапісалі дагавор і падоўжылі яго яшчэ на тры месяцы. Я ўжо асобна папрасіў, каб гэтым разам усё сапраўды скончылася вяртаннем грошай і мне не давялося зноў за ім бегаць. Іван уверяў, што свае праблемы вырашыў і цяпер ніякіх пытанняў дакладна не будзе.

«Мы сядзелі на шашлыках, і тут патэлефанаваў Іван»

Аднак праз час, паводле слоў Мікалая, да яго зноў звярнуліся па грошы — на гэты раз ужо пад працэнты. Укласціся вырашыў і яго сябар Уладзіслаў, які выпадкова пачуў гэтую размову.

— Мы сядзелі кампаніяй на шашлыках, мне патэлефанаваў Іван і распавёў, што ім тэрмінова патрэбныя сродкі, толькі цяпер ужо прапаноўваўся працэнт — наколькі памятаю, каля 3,5—4% у месяц. Паводле яго слоў, у іх было шмат замоваў і трэба было тэрмінова адкрываць вытворчасць у Мінску, закупляць абсталяванне, матэрыялы і нешта шыць. Грошы зноў патрабаваліся ненадоўга, прыкладна на тры месяцы.

Гэтую размову выпадкова пачуў Улад, які сядзеў побач са мной, і таксама вырашыў укласціся.

Так з'явілася другая пазыка на агульную суму $19 890. Гэта ўжо былі нашы супольныя з Уладзіславам грошы. Калі з першай пазыкай я наогул нічога не збіраўся зарабляць, то тут ужо сапраўды быў працэнт. Улад уклаў каля $8 тыс. і разлічваў праз тры—чатыры месяцы атрымаць каля $8,6—8,7 тыс.

Дакументы зноў рыхтаваў Іван. Паколькі мае пашпартныя даныя ў яго ўжо былі, дагавор рыхтавалі на маё імя. Мы з Уладам прыехалі ў кафэ па гатовы дагавор, але самога Івана К. на сустрэчы не было, замест сябе ён прыслаў чалавека, які ў яго працаваў. Той прывёз дагавор з подпісамі, а мы перадалі яму грошы. Паводле дакументаў пазычальнікам быў асабіста Іван К. як фізічная асоба, якой мы перадавалі грошы, а ён ужо тлумачыў нам, куды збіраецца іх накіроўваць.

Калі надыйшоў час вяртаць грошы, пачалося тое ж самае, што адбывалася раней, толькі тлумачэнняў станавілася ўсё больш. Адна з галоўных гісторый, якую Іван распавядаў нам даволі доўга, была звязаная з нейкай замежнай кампаніяй. Маўляў, там знаходзіўся асноўны капітал і на рахунку ляжала каля паўмільёна еўра, але з-за таго, што ўладальнік беларус, грошы заблакавалі на фоне санкцый. Ён сцвярджаў, што як толькі рахунак разблакуюць, літаральна на наступны дзень ён разлічыцца са мной і яшчэ дадасць за патрачаныя нервы.

Потым пачаліся і іншыя гісторыі: то дзесьці затрымалі тавар, то яго нехта падвёў, то ўзніклі складанасці з банкам, то яму нібыта трэба асабіста прыехаць у Еўропу і падпісаць нейкую паперу, але яму не адкрывалі візу, а потым ён увогуле распавядаў, што працоўную візу анулявалі. Ты кожны раз чуеш, здавалася б, канкрэтную прычыну, з-за якой грошы нельга вярнуць менавіта сёння, але адначасова табе тлумачаць, што пытанне ўжо амаль вырашана і засталося пачакаць зусім трохі.

Да гэтага часу Іван ужо мог не адказваць на мае паведамленні месяц або нават паўтара. Тады я пісаў Пашы, той нейкім чынам яго знаходзіў, пасля чаго Іван зноў з'яўляўся і тлумачыў, што пра мяне памятае. Больш за тое, ён нават дзякаваў мне за тое, што я не турбую яго кожны дзень, бо астатнія крэдыторы толькі перашкаджаюць яму займацца вырашэннем праблем.

Паралельна ён перыядычна прызначаў сустрэчы, на якіх нібыта збіраўся вярнуць хаця б частку доўгу. Мог дамовіцца са мной на канкрэтны дзень і канкрэтны час, я прыязджаў, мы сапраўды бачыліся, але ў апошні момант абавязкова ўзнікала новая абставіна. Парадоксальна, але нават такія сустрэчы пэўны час падтрымлівалі давер, бо чалавек хаця б прыязджаў і не знікаў канчаткова.

Я нават прапаноўваў яму не шукаць адразу ўсю суму, а паступова аддаваць хаця б па $100. Ён адмаўляўся ад такога варыянту, бо лічыў гэтыя сумы занадта маленькімі, і сцвярджаў, што калі пачне разлічвацца, то будзе вяртаць доўг тысячамі долараў.

Таксама я прапаноўваў яму хаця б прыехаць і перааформіць дагавор. Мне на той момант было дастаткова, каб ён яшчэ раз пісьмова пацвердзіў доўг і мы падоўжылі тэрмін, пасля чаго я быў гатовы зноў пэўны час яго не чапаць. Але да таго моманту ў яго ўжо з'явіліся абмежаванні на выезд праз АПВ, прыязджаць ён перастаў, а затым амаль цалкам перастаў выходзіць на сувязь.

Яшчэ адна праблема ў тым, што непасрэдна на Іване, наколькі нам удалося высветліць, практычна нічога няма. Нейкая маёмасць афармлялася або пераафармлялася на сваякоў і іншых людзей, таму спагнаць доўг праз АПВ надзвычай складана.

— А што з вашым сябрам Паўлам?

— У выніку Паша сам апынуўся па вушы ў даўгах. Наколькі я ведаю, на ім зараз каля 22 млн расійскіх рублёў: ён быў дырэктарам расійскай кампаніі і падпісваў дакументы. Пазней, калі Паша пачаў разбірацца са сваімі даўгамі і пайшоў на банкруцтва, высветлілася, што на ім вісіць яшчэ нейкія абавязанні на некалькі мільёнаў рублёў, пра якія ён увогуле не ведаў. Цяпер ён спрабуе прайсці працэдуру банкруцтва фізасобы.

«Я ведаў яго яшчэ са школы». Як Іван пазычыў $44 тысячы

Яшчэ адзін наш герой, 38‑гадовы тэставальнік Іван, ведаў Івана К. значна даўней — яшчэ са школы. Яны перыядычна кантактавалі і перасякаліся ў агульных кампаніях.

— Не магу сказаць, што мы ўвесь гэты час былі сябрамі і пастаянна кантактавалі, у кожнага было сваё жыццё. Але гэта дакладна не быў выпадковы чалавек, якога я ўбачыў упершыню і вырашыў даць яму грошай.

Пасля школы я паступіў ва ўніверсітэт, займаўся сваімі справамі, а Іван К., наколькі памятаю, увесь час нешта прыдумваў, спрабаваў зарабіць на куплі‑продажы, нешта прывезці, перапрадаць, знайсці нейкую новую «тэмку». У пэўны момант яны займаліся зарадкамі для MacBook пад уласнай маркай. Як ён мне распавядаў, арандавалі вытворчую лінію ў Кітаі, рабілі там зарадныя прылады, а потым прадавалі іх праз Amazon у Еўропе. Гэтыя зарадкі я сапраўды бачыў, гэта значыць вытворчасць рэальна існавала. Ён распавядаў, што тавар ідзе на склад у Германію, прадаецца, грошы пастаянна знаходзяцца ў абароце і таму перыядычна не хапае свабодных сродкаў.

Бывала, ён прасіў у мяне ўмоўныя $3 тыс., я даваў без дагавора і нейкіх распісак, а потым ён вяртаў. Часам грошы перадавалі праз знаёмых, якіх я таксама ведаў. Мог папрасіць на два месяцы, потым аддаваў часткамі. Таму пэўны давер да яго быў. Ды і вонкава было відаць, што чалавек сапраўды нечым займаецца і ў яго круцяцца грошы. У яго быў добры офіс у цэнтры Мінска, дарагія тэлефоны, машыны.

У пэўны момант ён папрасіў пазычыць яму ўсё, што ў мяне ёсць, канкрэтных мэтаў Іван К. не называў. У мяне тады былі зберажэнні на кватэру — $44 тыс. Паколькі сума была вялікая, мы вырашылі, што тут ужо ніякіх вусных дамоўленасцяў быць не можа. Мы прыехалі да натарыуса і аформілі дагавор пазыкі. Яго заключылі 30 мая 2024 года, грошы Іван К. браў усяго на месяц і павінен быў вярнуць іх да 1 ліпеня 2024 года.

Пазыка была беспрацэнтная. Мне не абяцалі нейкай вялікай прыбытковасці, я не ўкладаўся ў яго бізнес і не разлічваў на гэтым зарабіць. Я проста даў знаёмаму чалавеку грошы на месяц, бо давяраў яму і быў упэўнены, што ён іх верне.

Грошы я перадаў каля натарыуса. Памятаю, што за афармленне натарыяльнага дакумента заплаціў каля 200 рублёў. У мяне тады нават узнікла дзіўнае адчуванне, што Іван К. не надта ўчытаецца ў дагавор. Я чакаў, што чалавек, які бярэ $44 тыс., будзе вывучаць кожны радок, а ён ставіўся да ўсяго даволі спакойна.

У дакуменце пазначана, што Іван перадаў $44 тыс., прычым пазыка была беспрацэнтная і не звязаная з прадпрымальніцкай дзейнасцю. На дакуменце таксама ёсць рукапісная пазнака пра атрыманне $44 тыс. Пазней натарыус здзейсніў выканаўчы надпіс аб спагнанні ўсёй гэтай сумы.

— Мінуў месяц, настаў тэрмін вяртання, а грошай не было. Я пачаў пытацца, калі ён разлічыцца, а ў адказ пайшлі тлумачэнні, што цяпер усё складана, узніклі праблемы з бізнесам, з лізінгавымі аўтамабілямі, з падатковай. Ён прыязджаў, мы сустракаліся, і кожны раз з'яўлялася новая гісторыя, чаму вярнуць грошы пакуль немагчыма.

Пры гэтым сам ён працягваў пастаянна лятаць то ў Маскву, то ў Казахстан, то ў ААЭ, потым зноў Масква, Мінск і назад. Зразумела, чалавек можа ездзіць куды заўгодна, але на фоне пастаянных расповедаў пра тое, што ў яго ўвогуле няма грошай, усё гэта выглядала даволі дзіўна.

Так прайшоў амаль год. Дагавор Іван заключыў у маі 2024‑га, а ў 2025‑м ужо звярнуўся ў аддзел прымусовага выканання. Да гэтага, паводле яго слоў, ён спадзяваўся вырашыць пытанне без міліцыі і АПВ: усё ж такі Івана К. ён ведаў яшчэ са школы і разлічваў, што той знойдзе грошы і верне доўг.

— Пасля таго як я аднёс дагавор пазыкі ў АПВ, Іван К. патэлефанаваў мне з прэтэнзіямі, чаму я наогул вырашыў дзейнічаць такім спосабам. Хаця да гэтага ён сам неаднаразова фактычна адпраўляў мяне вырашаць пытанне афіцыйна.

АПВ пачаў сваю працу і прымяніў меры прымусовага выканання, але праблема аказалася ў тым, што афіцыйна на Іване К. практычна нічога няма. Наколькі я ведаю, афіцыйнай працы ў яго таксама няма, таму спаганяць фактычна няма з чаго. Нейкія зусім невялікія сумы спісваліся, па 10—15 рублёў — у параўнанні з доўгам у $44 тыс. гэта амаль пыл.

Пры гэтым у размовах ён мог скардзіцца, што з-за абмежаванняў не можа нармальна карыстацца грашыма, плаціць за тэлефон або камунальныя паслугі і вымушаны хадзіць з наяўнымі. Аднаго разу распавядаў, што эканоміць на ўсім і нават новы iPhone узяў у растэрміноўку. Ну гэта ж абсурд: на новы тэлефон у яго грошы ёсць, а вярнуць хоць бы частку доўгу мне — не.

«Сядаем і лічым, хто каму колькі вінен». Адказ даўжніка

У выніку чакаць мужчыны перасталі і звярнуліся ў міліцыю. Цяпер разбірацца, каму і колькі вінны Іван К. і ці ёсць у яго дзеяннях склад злачынства, будуць ужо праваахоўныя органы.

Аднак у самога даўжніка погляд на сітуацыю зусім іншы. Мы звязаліся з ім і выслухалі яго версію.

— Да нас звярнуліся людзі, якія кажуць, што далі вам грошы, вы іх не вярнулі і цяпер нібыта хаваецеся. Што скажаце?

— Ну, як бачыце, вы патэлефанавалі мне на нумар тэлефона, я адразу адказаў. Гэтыя людзі займаюцца чыстай паклёпам. Значыць, я не тое што не хаваюся, яны яшчэ і атрымліваюць ад мяне пералічэнні грошай. Але пра гэта яны чамусьці нікому не кажуць.

— Вы дасылаеце ім грошы штомесяца? Якія сумы?

— Ну, апошні раз я месяц таму адправіў — якая розніца, якія сумы? Я адсылаю, і адсылаю афіцыйным банкаўскім пераводам, каб потым не было вось такіх размоў.

Я вам распавяду сітуацыю, як яна ёсць насамрэч. Значыць, гэтыя людзі пішуць заяву ў міліцыю, нібыта яны проста так давалі грошы. Усе гэтыя людзі ўдзельнічалі са мной у бізнесе і атрымлівалі працэнты на працягу трох гадоў.

— Іван кажа, што перадаў вам каля $44 тыс.

— Гэта хлусня. Усе яны працавалі ў мяне ў офісе, усе мае супрацоўнікі могуць пацвердзіць, што даваў ён мне ў рукі не больш за $8 тыс., а гэтыя $44 тыс. ён сабе з працэнтамі налічыў. У мяне ёсць сведкі, якія пацвердзяць, што перадавалі Івану грошы ў пяцікратным памеры больш, чым ён даваў мне ў рукі.

— Чаму тады падпісвалі дамовы на ўсе $44 тыс.?

— У мяне на працягу ўсяго жыцця была бездакорная рэпутацыя ў бізнесе. Усе давалі мне грошы пад сумленнае слова, і ніхто нават не прасіў з мяне распісак — настолькі людзі давяралі мне. Калі бізнес схлопнуўся і выплаты па працэнтах прыпыніліся, людзі пачалі нервавацца. Я думал, што мае рахункі ў Еўропе размарозяць цягам паўгода, бо сутыкнуўся з гэтым упершыню, а высветлілася, што яны з-за санкцый замарожаныя дагэтуль. І я сказаў: «Хлопцы, каб вы не перажывалі, я магу ўсё дакументальна аформіць, каб вы не думалі, што я кудысьці ўцяку». Так я падпісаў Івану дагавор пазыкі праз тры з паловай гады пасля таго, як ён мне даў грошы.

— Калі яны ўсё роўна зарабілі, навошта ім цяпер ісці ў міліцыю і СМІ?

— Яны ўпэўнены, што я сяджу на мільёнах долараў і проста не хачу ім нічога аддаваць, каб я аддаваў грошы пад ціскам крымінальнай справы. Іван чамусьці вырашыў, што я набыў кучу нерухомасці ў Беларусі і ўсё аформіў на сваю маці. Ён цяпер падбухторвае людзей, каб яны пісалі на мяне заявы і супраць мяне ўзбудзілі крымінальную справу, з мэтай шантажу маёй маці. Яму, наколькі я ведаю, цяпер патрэбная кватэра, і ён не бачыць ніякіх іншых шляхоў на яе зарабіць.

— А той жа Мікалай чаму ў гэта ўвязаўся?

— Абсалютна тое самае. Ёсць процьма людзей, якія былі са мной у такіх жа дачыненнях, але яны зарабілі і да мяне ніякіх прэтэнзій не маюць. Канкрэтна Мікалай, можа, і не адбіў сваю суму, але Іван дакладна адбіў.

— Калі вы апошні раз з ім кантактавалі?

— Я ні ад каго не хаваюся. З Іванам у Viber пастаянна на сувязі, але ён мне ўжо, напэўна, год не піша, бо апошні раз, калі мы з ім размаўлялі, я яму сказаў: «Іван, я з табой гатовы сустракацца і весці дыялог толькі пры ўмове, што мы гаворым па-сумленным, па поўнай храналогіі падзей. Навошта ты мне даваў грошы? Колькі ты атрымліваў з гэтых грошай?»

Так атрымалася, што за гэтыя гады, пакуль мы з ім працавалі, мяне практычна не было ў Беларусі, і грошы даваў яму не я асабіста ў рукі, а мае супрацоўнікі па чарзе. То-бок чатыры чалавекі могуць гэта пацвердзіць.

— Правільна разумею вашу версію: гаворка ішла не проста пра пазыкі, а пра ўкладанні пад працэнты?

— Не, я вам распавяду, якая была схема. Напрыклад, ну, я так вобразна кажу, вось Іван у мяне афіцыйна працаваў за тысячу рублёў у месяц у офісе. І ён кажа: «Вань, слухай, мне мала гэтай тысячы рублёў, я хачу больш. Можа, я ў нейкі тавар магу ўкласціся — вось з тых, якімі мы гандлюем? У мяне ёсць грошы, я гатовы вось такі працэнт размясціць».

Я, напрыклад, спачатку адмаўляюся, таму што для мяне гэты працэнт вялікі. Потым пачынаецца новы год, сезон і мне не хапае абароткі. Я кажу: «Ладна, Іван, давай свае грошы». Працэнты дамовілі, і, да прыкладу, я яму павінен з гэтых 10 тыс. долараў, скажам, 500 долараў кожны месяц.

І вось на працягу, напрыклад, трох месяцаў яму выплачваюцца грошы, а потым бізнес ляснуўся. Я яму кажу: «Іван, усё, я пакуль не ў стане плаціць, ты ж бачыш, што выплат ніякіх няма, у нас усё стаіць колам, няма доступу». Ён згаджаецца, а потым праз паўгода пачынае нервавацца, кажа, што яму патрэбна нейкае пацвярджэнне, што я яго не кіну. Окей, хочаш — пайду распіску табе напішу, каб ты не перажываў?

Калі б мне цяпер размарозілі рахунак альбо калі я ўстану на ногі, я, натуральна, гэтыя даўгі пазакрываю людзям.

Іван звярнуўся ў АПВ, я яму кажу: «А чаго ты з такой сумай звярнуўся, я ж столькі не вінен?» Яшчэ ў раёне $10 тыс. я гатовы абмяркоўваць, але няхай тады забярэ адтуль усе паперы, бо мне абмежавалі ўсё: карткі, сувязь, прыйшлі ў кватэру майго бацькі і гэтак далей. Калі зразумелі, што ў мяне нічога няма, Іван пачаў збіраць людзей і хадзіць па інстанцыях. Хаця я яму сказаў, што не адмаўляюся ад асноўнага доўгу.

— А колькі, паводле вашай версіі, вы вінны Мікалаю?

— Калі Іван дакладна не пацярпелы, то Мікалай, магчыма, дзесьці і пацярпелы. Яму яшчэ ёсць што аддаваць, і я таксама не адмаўляюся ад доўгу.

— Калі плануеце з ім разлічыцца?

— Цяпер часы сапраўды цяжкія. У мяне ўвесь бізнес у канцы 2022 года накрыўся, для мяне $40 тыс. — гэта велізарныя грошы, але я спрабую ўстаць на ногі: супрацоўнічаю з маркэтплэйсамі, дапамагаю з марской лагістыкай. Ні адзін доўг я не спісваю, калі ў мяне грошы на руках, я наогул усё, што вінны, аддаю адразу.

— Чаму не захацелі пралангаваць дамовы?

— Першы раз пра гэта чую. Калі б мне гэта прапанавалі, я б усё падпісаў. З Мікалаем я б 100% гэта зрабіў, з Іванам перарабіў бы на рэальных умовах, а не на тых, што ён сабе нафантазіраваў.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]