Стэпан Грыгарян: Дыктатара ніхто нідзе не чакае

Экс-пасол Арменіі ў Расіі адказаў Лукашэнку.

Падчас сустрэчы з удзельнікамі пасяджэння Еўразійскага міжурадавага савета 2 кастрычніка ў Мінску Лукашэнка заклікаў Нікола Пашыняна не спяшацца ў Еўрапейскі саюз і асобна спытаў, «куды твой каньяк забяруць», намякаючы на залежнасць Арменіі ад расійскага рынку. На гэтым фоне Крэмль працягвае ціснуць на Ерэван праз гандаль, газ і пытанне выбару паміж ЕС і ЕАЭС.

Якое пасланне Лукашэнка хацеў перадаць Пашыняну гэтай заявай? Гэта ягоная ўласная пазіцыя ці фактычна ён агучвае патрабаванні Крэмля?

Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з адным з лідараў дэмакратычнага руху ў Арменіі ў 1990-я гады, былым дэпутатам Вярхоўнага Савета рэспублікі і экс-паслом Арменіі ў Расіі Стэпанам Грыгарянам.

— Думаю, вядома, гэта не ўласнае меркаванне Лукашэнкі. Крэмль кажа яму, каб ён таксама гэта агучваў.

Справа ў тым, што кампанія супраць уладаў Арменіі, якая ідзе ў Расіі, даўно і бесперапынна працягваецца. Пачынаючы ад Пуціна і заканчваючы Марыяй Захаравай, Лаўровым, Аверчукам, Сяргеем Шайгу і іншымі, яны ўвесь час кажуць нешта супраць той палітыкі, якую вядзе сённяшняя ўлада Арменіі.

Яны то ў адной форме кажуць, то ў іншай. Супраць еўраінтэграцыі Арменіі, супраць суверэнных крокаў Ерэвана. Але гэта, відаць, не дзейнічае, таму яны прыцягваюць сваіх пратэжэ, так выкажуся, такіх, як Лукашэнка, каб і ён таксама казаў. І, натуральна, Лукашэнка гаворыць. Тым больш што ў яго з Ніколам Пашынянам адносіны не склаліся.

Ведаеце, у гэтым пасяджэнні Еўразійскага міжурадавага савета Нікол Пашынян удзельнічаў па відэасувязі. Ён не паехаў у Мінск, таму што, памятаеце, былі палітычныя сутыкненні Лукашэнкі з Ніколам Пашынянам. І Нікол Пашынян абяцаў ніколі не ехаць у Мінск, пакуль Лукашэнка будзе прэзідэнтам Беларусі.

Але ясна, што Лукашэнка гаварыў гэта з падачы Масквы. Напрыклад, ён выказаў думку, што нас нідзе не чакаюць, што армянскі каньяк у Еўропе ніхто не купіць. Ён сказаў: нас нідзе не чакаюць.

Павінен прызнацца, што ўпершыню я з ім згодны. Сапраўды, Беларусь Лукашэнкі ніхто нідзе не чакае. Гэта першы выпадак, калі я згодны з Лукашэнкам.

Але я б сказаў наступнае: хай ён не распаўсюджвае гэта на Арменію. У выпадку з Арменіяй нас усюды чакаюць. З намі добра працуюць амерыканцы, еўрапейцы, арабскія краіны, лацінаамерыканскія краіны. Таму хай ён распаўсюджвае гэта толькі на сябе. Але, безумоўна, Лукашэнка гаварыў гэта з падачы Пуціна. Ёсць шмат рэчаў, якія Пуцін не можа паўтараць 50 разоў. Таму даюць Лукашэнку казаць.

Цяпер другі бок усяго гэтага. На мой погляд, Нікол Пашынян, калі выступаў па відэасувязі, пачаў тлумачыць, як павінна працаваць зона свабоднага гандлю, свабоднае перамяшчэнне тавараў, людзей і гэтак далей. Ведаеце, гэта як кідаць бісер перад свіннямі. Я не лічу, што гэта правільна. Бо там сядзяць тыя людзі з Расіі, якія і закрывалі рынак перад армянскімі таварамі.

Які сэнс гаварыць ім такія рэчы? Таму ў мяне заўвага, вядома, у першую чаргу да Лукашэнкі, але часткова і да Нікола Пашыняна. Які сэнс тлумачыць гэтым людзям, якія перад ім закрылі свой рынак? Ідзе гаворка пра прэм'ер-міністра Расіі, пра прэзідэнта Расіі. Яны прынялі палітычнае рашэнне і закрылі расійскі рынак для армянскіх тавараў. Які сэнс тлумачыць ім, што такое свабодны гандаль, зона свабоднага гандлю і гэтак далей?

Думаю, для Арменіі гэта вельмі важны момант. Арменіі трэба вызначыцца: колькі можна быць і тут, і там? Часам балансаванне ва знешняй палітыцы карыснае, але цяпер яно абсалютна не карыснае. Чаму? Бо рынак Еўразійскага саюза закрыты. Гэта відаць.

Таму ўдзел у гэтых пасяджэннях і размовы пра разумныя рэчы, пра якія гаварыў Нікол Пашынян, абсалютна бессэнсоўныя.

— Як Арменія можа супрацьстаяць далейшаму ціску Масквы? Якія рэальныя варыянты адказу ёсць у Ерэвана?

— Гледзячы ў якіх пытаннях. З майго пункта гледжання, заўсёды можна знайсці адказы. Напрыклад, па атамнай станцыі.

Апошняя заява Нікола Пашыняна мяне крыху здзівіла. Ён сказаў такія рэчы, што ствараецца ўражанне, быццам Арменія можа пагадзіцца на тое, каб Расія будавала атамную станцыю ў Арменіі. Да гэтага была ясная пазіцыя: вельмі верагодна, што ў Арменіі будуць будаваць модульную атамную станцыю, амерыканскую.

Але апошняе выступленне Нікола Пашыняна было некалькі дзён таму, калі кіраўнік «Расатама» Аляксей Ліхачоў знаходзіўся ў Арменіі. Пасля гэтага Нікол Пашынян сказаў, што мы думаем пра будаўніцтва вялікай атамнай станцыі, не модульнай. То бок прагучаў намёк, што, можа быць, гаворка ідзе пра расійскую атамную станцыю.

Я лічу, што гэта будзе самы няўдалы адказ. Бо калі ты будзеш будаваць новую атамную станцыю з Расіяй, значыць, твая залежнасць ад Расіі ў энергетыцы яшчэ больш узмоцніцца. А менавіта моцная залежнасць ад Расіі прывяла да катастрофы ў Карабаху.

Ні для каго не сакрэт, якая катастрофа адбылася ў Карабаху. Не буду расшыфроўваць, вы самі разумееце, што я маю на ўвазе. Але гэтая катастрофа адбылася менавіта таму, што Расія як саюзнік не дапамагла, здала Арменію, груба кажучы, прадала Арменію.

Але чаму ў яе атрымалася здрадзіць? Бо ўсё было ў руках Расіі: і газ, і газаправоды, і чыгункі, і супрацьпаветраная абарона. Многія не ведаюць, што наша супрацьпаветраная абарона — гэта расійская супрацьпаветраная абарона. То бок Расія нічым не дапамагла менавіта таму, што яна манапольна ўсім валодае ў Арменіі.

І цяпер працягваць гэта, я думаю, самы няўдалы адказ. Але ў шэрагу іншых сфер я бачу, што нашы ўлады спрабуюць ствараць альтэрнатывы. Праект TRIPP з </>Дональдам Трампам, вядома, створыць альтэрнатыўныя магчымасці для разблакіроўкі Арменіі. Актыўна працуюць і еўрапейцы, уключаючы назіральнікаў на армяна-азербайджанскай мяжы. Вы ж ведаеце, там знаходзіцца еўрапейская місія.

Ёсць крокі, якія, вядома, правільныя. Мы пачалі паступова браць пад свой кантроль нашы мяжы з Іранам, з Турцыяй, а таксама кантроль у аэрапорце. Гэта паказвае, што крокі робяцца. Але я не заўсёды бачу паслядоўнасць, не заўсёды бачу паслядоўныя дзеянні нашага ўрада.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]