Лукашэнка прайграе шматгадовую бітву

Важныя пытанні застаюцца без адказу.

На нарадзе па пытаннях сацыяльна-эканамічнага развіцця Аляксандр Лукашэнка доўга разважаў пра тое, як накіраваныя па яго ўказанні ў войскі нерадзівыя аграрыі роюць зямлянкі і безагаворачна выконваюць загады камандзіраў.

Пры гэтым дагэтуль без адказу застаюцца важныя пытанні.

Па-першае, на якой падставе грамадзянскіх работнікаў у спешным парадку перакваліфікавалі ў вайскоўцаў? Мы разумеем, што краіна не адзін год жыве ў рэжыме «часам не да законаў». І ўсё ж, дзе адпаведны ўказ, дэкрэт, пастанова Савміна?

Дзе папраўкі ў Працоўны кодэкс, які не прадугледжвае падобных дзеянняў?

Міністр абароны Віктар Хрэнін старанна падкрэслівае, што дзейнічае ў выкананне распараджэння Лукашэнкі. Але з якога часу вуснае распараджэнне мае юрыдычную сілу, каб адправіць у армію правініўшагася трактарыста?

Па-другое, хацелася б пачуць пра канкрэтную мэту, якую пераследуе гэтая ініцыятыва. Чыноўнікі і вайскоўцы ківаюць на кіраўніка. Але і той не кажа проста, чаго хоча дасягнуць гэтай сумнеўнай аперацыяй па стварэнні штрафбатаў для аграрыяў.

І зноў пытанні: калі гэта дысцыплінарнае спагнанне, то ў якім з кодэксаў можна пачытаць пра пакаранне ў выглядзе накіравання ў войскі за нежаданне працаваць на ўборачнай?

Хто будзе адказваць за тых, хто праштрафіўся, з вяскоўцаў у выпадку траўмаў або няшчасных выпадкаў — міністр Хрэнін, старшыні выканкамаў, якія зацвярджаюць спісы штрафнікоў, ці сам генератар ідэі?

Адказаў няма, але маем наступнае: па вусным капрызе аднаго чалавека і пры адсутнасці законных падставаў работнікаў з небездакорнай рэпутацыяй накіроўваюць служыць на мяжу са зброяй у руках.

Дык у чым жа прычына?

Нерадзівыя работнікі, карупцыянеры і несуні ёсць паўсюль, але пакуль не чуваць пра накіраванне на мяжу з Украінай работнікаў цяжкай прамысловасці або прадстаўнікоў сферы гандлю.

Беларусы пры Лукашэнку ўсяго навідаліся. Былі і пагрозы ўвесці прыгоннае права для работнікаў дрэваапрацоўчых прадпрыемстваў, і абавязковае размеркаванне. Але пакаранне арміяй за зрыў уборкі, ды яшчэ ў разгар жніва, — гэта нешта новае.

Прымус да працы цэлай галіны эканомікі такім экстравагантным спосабам, абыходзячы нават мінімальныя прававыя прыстойнасці, наводзіць на думку пра найсур'ёзнейшую праблему, пажар якой спрабуюць тушыць у аўральным парадку.

Пра існаванне гэтай праблемы кажа і красамоўная лічба, агучаная Лукашэнкам.

«Спачатку думаў, што такіх можа быць тысячы»

Паказальны момант у гэтай гісторыі. На нарадзе кіраўнік заявіў, што пад ружжо было пастаўлена каля 500 чалавек з усёй краіны. Ён жа, паводле яго слоў, думаў, што такіх можа быць тысячы.

Адкуль такая розніца? У сваіх прыкідках Лукашэнка абапіраецца на лічбы, якія яму дакладваюць сілавікі. І там сапраўды ідзе гаворка пра тысячы.

Колькі лічбаў па выніках 2025-га:

9200 чалавек, у тым ліку 52 старшыні райвыканкамаў і іх намеснікі, якія курыруюць пытанні сельскай гаспадаркі, былі прыцягнутыя да розных відаў адказнасці.

299 крымінальных спраў узбуджана па фактах утаення падэжу 10 500 галоў ВРХ.

1024 эканамічныя злачынствы ў аграпрамысловым комплексе.

Каля 3000 выпадкаў знаходжання работнікаў на працоўным месцы ў стане ап'янення, сярод іх — 749 вартаўнікоў.

130 выпадкаў кіравання тэхнікай п'янымі кіроўцамі прадпрыемстваў АПК.

819 фактаў неабгрунтаванай адсутнасці на працы.

Сітуацыя ў гэтым годзе, мяркуючы па свежых даных, ненашмат лепшая. Для прыкладу прывядзём дадзеныя па Брэсцкай вобласці, дзе з пачатку ўборачнай кампаніі выяўлена 161 правапарушэнне і 32 злачынствы.

На пытанне, чаму 500, а не тысячы, адказаў кіраўнік Гродзеншчыны Юрый Караеў, калі дакладваў пра выяўленне некалькіх дзясяткаў «штрафнікоў»: «Сабралі па ўсёй вобласці (…) Не моцна — так, каб не пацярпела наша ўборка».

Той самы Караеў, які адкрыта гаворыць пра дэфіцыт кадраў на вёсцы і выступае за прыцягненне гастарбайтараў.

500, а не тысячы — гэта, верагодна, адказ чыноўнікаў, ад якіх адначасова патрабуюць дасягнення запаветнай лічбы ў 11,5 млн тон збожжа ў сітуацыі вострага дэфіцыту рук. І нешта падказвае, што да наступнай уборачнай гэтых рук больш не стане, хутчэй наадварот.

Сістэму трэба змяняць, але…

Лукашэнка і сам пачынае здагадывацца, што выбудаваная ім сістэма выкачвання сыравіны з сяла ў абмен на сорамна нізкія заробкі, чырвоныя сцягі каля сельсавета і «Дажынкі» дае збоі.

Можна колькі заўгодна распавядаць у дзяржаўнай прэсе пра прафілакторыі для цялят, пра рукі, што пахнуць хлебам, і пра дроны, якія апыляюць пасевы, але людзі бягуць з вёскі, дзе іхняя праца з банальнага зарабляння грошай ператворана ў цынічнае сацспаборніцтва.

Сістэма мае патрэбу ў кардынальных зменах, пра што красамоўна сведчыць спроба прымусіць людзей да працы пад страхам быць адпраўленымі ў армію. Але замест гэтага кіраўнік не прыдумаў нічога лепшага, як зрабіць крайнімі простых выканаўцаў.

І гэта яшчэ адна прычына не цешыцца ілюзіямі наконт пачашэлых рэверансаў Лукашэнкі ў бок прыватных вытворцаў сельскагаспадарчай прадукцыі. Пакуль ён ля стырна, гэтая бясконцая «бітва за ўраджай» будзе працягвацца.

Сяргей Васілеўскі, «Салідарнасць»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]