У старажытным горадзе знайшлі ўнікальны артэфакт з выявай Хрыста

Пячатка належала імператрыцы Ірыне Ласкарыне.

У старажытным горадзе Перперыкон на поўдні Балгарыі археолагі выявілі рэдкую свінцовую пячатку, якая належала Ірыне Ласкарыне – імператрыцы Нікейскай імперыі XIII стагоддзя. Перперыкон быў умацаваным цэнтрам ва Усходніх Радопах і размяшчаўся ў рэгіёне, дзе перасякаліся інтарэсы Балгарыі і Візантыі.

Пра адкрыццё паведаміў кіраўнік раскопак прафесар Мікалай Аўчароў, які адзначыў, што гэта пячатка з’яўляецца толькі пятым вядомым у свеце ўзорам асабістай пячаткі Ірыны. Паводле Аўчарава, экзэмпляр з Перперыкону з’яўляецца адзіным, знойдзеным падчас археалагічных раскопак, піша Arkeonews.

Сама пячатка змяшчае вельмі дэталёвую імператарскую выяву. На адным баку выяўленая Ірына ў кароне і імператарскім строі, а на другім — Хрыстос-Збаўца, што з’яўляецца рэдкай іканаграфічнай формай для візантыйскіх пячатак.

На выяве Хрыстос стаіць у крыжападобным німбе, адной рукой благаслаўляючы, а другой трымаючы Евангелле. Надпіс ідэнтыфікуе Ірыну як «Аўгусту», пацвярджаючы яе імператарскі статус, пячатка якой засведчвала сапраўднасць страчанага дакумента.

Ірына Ласкарына была дачкой нікейскага імператара Фёдара I Ласкарыса, унучкай імператара Візантыі Аляксея III Ангела па матчынай лініі, жонкай імператара Іаана III Дукаса Ватаца і маці імператара Фёдара II Ласкарыса. Такая радаслоўная паставіла Ірыну ў цэнтр дынастыі, якая кіравала наймацнейшай дзяржавай-спадкаемніцай Візантыйскай імперыі.

Нядаўна знойдзеная пячатка можа быць звязаная з дыпламатычнымі адносінамі паміж Нікейскай імперыяй і Балгарыяй у 1230-х гадах. Пасля таго як балгарскі цар Іван Асень II разграміў Фёдара Комніна Дукаса пад Клокотніцай у 1230 годзе, Балгарыя стала дамінуючай дзяржавай на Балканах. У выніку гэтага Нікея мела важкія падставы для саюзу з Іванам Асенем II, і ў выніку перамоваў у 1235 годзе адбыўся шлюб сына Ірыны Фёдара з Аленай Асенінай, дачкой балгарскага цара. У той жа перыяд было заключана пагадненне аб прызнанні Балгарскага патрыярхату.

Дакладную мэту ліста Ірыны вызначыць немагчыма, паколькі сам дакумент страчаны. Доктар Аўчароў выказаў здагадку, што ён мог датычыцца дыпламатычных і царкоўных перамоў таго часу або дамоўленасцяў, звязаных з дынастычным шлюбам. Перперыкон адыгрываў важную царкоўную ролю і займаў стратэгічна важнае становішча, што робіць абедзве магчымасці верагоднымі, але ні адну з іх пакуль даказаць не ўдаецца.

Гэты артэфакт сведчыць, што дакумент, надзелены асабістым аўтарытэтам Ірыны, трапіў у Перперыкон у крытычны перыяд у адносінах паміж Балгарыяй і Нікеяй. З-за знікнення ліста яго дакладны змест застаецца невядомым, але захаваная пячатка пацвярджае непасрэдную сувязь паміж адной з найважнейшых жанчын Нікейскай імперыі і адным з галоўных палітычных цэнтраў сярэднявечных Балкан.

Гісторыя Нікейскай імперыі

Нікейская імперыя паўстала пасля Чацвёртага крыжовага паходу, калі ў 1204 годзе крыжакі захапілі Канстанцінопаль і стварылі на яго месцы Лацінскую імперыю. У выніку падзення сталіцы візантыйская дзяржава фактычна распалася на некалькі палітычных цэнтраў, сярод якіх найважнейшымі сталі Нікея ў Малай Азіі, Эпір на захадзе Балканаў і Трапезунд на ўзбярэжжы Чорнага мора.

Нягледзячы на назву, Нікейская імперыя не лічылася асобнай ад Візантыі цывілізацыяй або новай дзяржавай з іншай культурнай асновай. Яе кіраўнікі лічылі Нікею цэнтрам пераемнасці Візантыйскай імперыі пасля страты Канстанцінопаля. У Нікеі захаваліся праваслаўны патрыярхат, грэчаская адміністрацыйная традыцыя і імперскія тытула.

Нікейскія ўладары паступова ўмацоўвалі свае пазіцыі ў Малай Азіі і на Балканах, а галоўнай палітычнай мэтай заставалася вяртанне Канстанцінопаля. Гэта ўдалося ажыццявіць у 1261 годзе, калі імператар Міхаіл VIII Палеолаг адваяваў горад у Лацінскай імперыі, і імператарскі двор вярнуўся ў Канстанцінопаль, а Нікейская імперыя спыніла існаванне як асобны палітычны цэнтр, фактычна стаўшы адноўленай Візантыйскай імперыяй.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]