Казахстан шукае замену авіяпаліва з Расіі

Астана вядзе перамовы аб імпарце авіякіразіну з Азербайджана, Туркменістана і Кітая.

Казахстан праз скарачэнне расійскіх паставак авіяцыйнага паліва шукае магчымасць закупляць яго ў іншых дзяржаў. Як паведаміў у пятніцу, 26 чэрвеня, міністр энергетыкі Казахстана Ерлан Аккенжэнаў, Астана «прапрацоўвае імпарт» з Азербайджана, Туркменістана і Кітая, а таксама вядзе перамовы з краінамі далёкага замежжа, назвы якіх Аккенжэнаў не назваў.

Паводле слоў міністра, з Расіі планавалася паставіць 300 тысяч тон авіяпаліва, але фактычна было набыта толькі 186 тысяч тон. Пры гэтым уласная вытворчасць Казахстана цалкам пакрывае патрэбы айчынных авіякампаній, спецслужбаў і Міністэрства абароны: расійскае і іншае імпартнае паліва ішло выключна на запраўку замежных паветраных суднаў.

Напярэдадні віцэ-міністр гандлю Жанэль Кушукава абвясціла пра намер абнуліць імпартныя пошліны на бензін, дызель і авіяпаліва з трэціх краін, перш за ўсё з Кітая. У ўрадзе патлумачылі гэтае рашэнне дэфіцытам паліва ў Расіі, якая дагэтуль заставалася адным з ключавых пастаўшчыкоў Казахстана.

Эксперт аналітычнага цэнтра NEST, кітаіст Аляксей Чыгадаеў у размове з выданнем The Insider дапусціў, што кітайскае паліва не заменіць расійскае імгненна, але можа стаць важным рэзервовым каналам. Паводле яго слоў, расійскае паліва ў нармальных умовах лагістычна выгаднейшае: кароткае транспартнае плячо, адладжаная чыгуначная лагістыка і бяспошлінны гандаль у рамках ЕАЭС.

«Кітайскі імпарт неабавязкова дасць цэнавую выгаду, але ён дае Казахстану важную страхоўку ад расійскіх збояў», — адзначыў эксперт. Запусціць такія пастаўкі можна адносна хутка: авіякіразін перавозіцца чыгуначнымі цыстэрнамі або аўтатранспартам. Першая пробная партыя з Кітая ў Казахстан была адпраўлена ў снежні 2025 года. Асноўныя абмежаванні — не інфраструктура, а экспартныя квоты КНР, сертыфікацыя паліва і наяўнасць цыстэрнаў.

Чыгадаеў падкрэсліў, што абнуленне пошлін фармальна адкрывае рынак для розных трэціх краін, а не толькі для Кітая, таму гаварыць пра рэзкае ўзмацненне залежнасці Астаны ад Пекіна не варта. Усё гэта ў комплексе не разбурае расійскі ўплыў у Казахстане, але падштурхоўвае Астану да больш актыўнага будаўніцтва нерасійскіх каналаў забеспячэння. «Кітай тут можа апынуцца адным з галоўных бенефіцыяраў», — заключыў эксперт. Палітычны эфект ён назваў «хутчэй ускосным — праз паступовае ўмацаванне ролі Пекіна як надзейнага рэзервовага пастаўшчыка».

Тым часам расійскі авіякіразін даражэе: паводле дадзеных Telegram-канала «Авіятаршчына», авіякампанія «Азімут» паскардзілася на востры недахоп паліва — пастаўшчык прапанаваў ёй скараціць спажыванне прыблізна на траціну з-за «форс-мажорных сітуацый» на НПЗ, а іншыя пастаўшчыкі не змаглі забяспечыць патрэбныя аб’ёмы. У расійскіх аэрапортах кіразін падаражэў у сярэднім на 17%.

Паводле Reuters, Масква абмяркоўвае закупку ў Казахстана каля 50 тысяч тон бензіну АІ-92 для пакрыцця дэфіцыту, што ўзнік пасля ўкраінскіх удараў па нафтаперапрацоўчых заводах. Схема прадугледжвае абмен: Казахстан перадае Расіі бензін, атрымліваючы ўзамен расійскае авіяпаліва.

Паралельна Казахстан разглядае пашырэнне транзіту расійскай нафты ў Кітай праз сваю тэрыторыю — у прыватнасці, будаўніцтва лупінгу (дадатковага ўчастка трубаправода, які пракладваецца паралельна асноўнаму) і новых нафтаперакачвальных станцый. Гэта дазволіла б павялічыць транзіт прыблізна на 2,5 млн тон, але ў гэтым годзе росту чакаць не варта: праект яшчэ патрабуе разлікаў, тэхніка-эканамічнага абгрунтавання і будаўнічых прац.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]