Беларусь награваецца ўдвая хутчэй, чым у сярэднім па планеце

Што гэта азначае для сёлетняга лета.

Лета 2026 года ў Беларусі, верагодна, будзе цяплейшым за кліматычную норму, а колькасць дзён з тэмпературай вышэй за 30 градусаў можа павялічыцца. Відаць, гэта звязана з кліматычнай з’явай Эль-Ніньё ў Ціхім акіяне, распавёў дзяржаўнаму выданню «СБ. Беларусь сегодня» навуковы супрацоўнік лабараторыі кліматычных даследаванняў Інстытута прыродакарыстання НАН Беларусі Іван Буякоў.

Паводле спецыяліста, сярэдняя тэмпература гэтым летам можа быць на 0,5–2 градусы вышэй за норму. У цэлым за сезон прагназуецца перавышэнне кліматычнай нормы прыкладна на адзін градус.

«Адзін месяц можа быць прахалодным, а другі — анамальна цёплым. Не выключана, што будзе больш вельмі спякотных дзён з тэмпературай вышэй за плюс 30 градусаў. Чэрвень пакуль абяцае быць камфортным — на адзін-два градусы цяплей за норму», — паведаміў кліматолаг.

Эксперт звязвае прагнозы з глабальным пацяпленнем і развіццём натуральнай кліматычнай з’явы Эль-Ніньё, якая ўзнікае праз анамальны нагрэў паверхневых вод Ціхага акіяна і ўплывае на надвор’е ў многіх рэгіёнах свету. У прыватнасці, у Еўропу яно прыносіць спякотнае і сухое лета.

— Беларусь знаходзіцца ў умераных шыротах, таму ўплыў Эль-Ніньё даходзіць сюды адгалоскамі, і эфект кожны раз адрозніваецца. Напрыклад, у 1998‑м было анамальна вільготна, а ў 2015‑м, наадварот, наступіла засуха — за год выпала ўсяго 540 мм ападкаў пры норме 642 мм, — удакладніў Іван Буякоў.

Паводле даных вучонага, за апошнія дзесяцігоддзі Беларусь награваецца прыкладна ўдвая хутчэй за сярэднесусветныя тэмпы. Калі ў свеце сярэдняя тэмпература павялічваецца на 0,1–0,3 градуса за дзесяцігоддзе, то ў Беларусі гэты паказчык складае каля 0,4 градуса.

Новага вітка спёкі варта чакаць прыблізна да 2040 года, лічыць супрацоўнік НАН.

— Ліпень у нас традыцыйна самы цёплы месяц у годзе. Яго тэмпература звязаная з паказчыкам, што адлюстроўвае ваганні тэмпературы паверхневых вод у Паўночнай Атлантыцы. Гэты індэкс вагаецца з перыядычнасцю каля 60 гадоў. Так, у 1980‑я ліпеньскія тэмпературы пачалі расці, гэта працягвалася прыблізна да 2010‑га. Пасля рост запаволіўся — паўза працягнецца прыкладна да 2040 года. Пасля гэтага пацяпленне зноў паскорыцца — аж да 2070‑га, — сказаў Буякоў.

Акрамя таго, ужо з наступнага года трэба быць гатовымі і да зацяжных летніх засух, якія, паводле прагнозаў, зацягнуцца да 2034‑га.

Цяпер колькасць ападкаў у Беларусі застаецца адносна стабільнай, аднак змяняецца іх характар. Замест працяглых дажджоў усё часцей назіраюцца кароткія, але інтэнсіўныя ліўні. Гэта павышае рызыку лакальных падтопленняў і адначасова спрыяе развіццю засух, бо вада не паспявае пранікаць у глыбокія пласты глебы.

Паводле слоў Буякова, гэтым летам ападкі чакаюцца ў межах нормы, аднак магчымыя як працяглыя сухія перыяды, так і моцныя навальніцы і ліўні.

З-за пацяплення Беларусь паступова зрушаецца ад умеранага клімату ў бок субтропічнага, таму шквалістых вятроў і ўраганаў паболела. Праўда, як і ў выпадку з ліўнямі, падобныя з’явы застаюцца лакальнымі і вялікіх тэрыторый не ахопліваюць. У сярэднім за год у краіне фіксуецца адзін-два смерчы — найчасцей у Гомельскай, Віцебскай і Мінскай абласцях.

Ці стала іх аб’ектыўна больш — пытанне адкрытае, прызнае Іван Буякоў:

— Адлегласць паміж метэастанцыямі складае 30–50 кіламетраў, таму многія з’явы раней проста выпадалі з поля зроку — фіксавалі толькі тое, што несла разбурэнні. Сёння большую частку падзей здымаюць відавочцы. Смартфон ёсць амаль у кожнага: варта смерчу прайсці над якой-небудзь вёскай, як пра гэта ўжо ведаюць ва ўсіх сацсетках.

Паводле прагнозаў Сусветнай метэаралагічнай арганізацыі, перыяд з 2026 па 2030 год можа стаць самым цёплым пяцігоддзем за ўсю гісторыю назіранняў. Спецыялісты не выключаюць, што як мінімум адзін з гэтых гадоў усталюе новы тэмпературны рэкорд.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]