Навукоўцы растлумачылі, чаму лепш прачынацца ў адзін і той самы час
- 11.05.2026, 10:01
Стабільнасць прабуджэнняў уплывае на здароўе.
Даследчыкі з Каталіцкага ўніверсітэта Лёвена высветлілі, што рэгулярны час прабуджэння звязаны з ніжэйшай рызыкай дэпрэсіі, сардэчна-сасудзістых парушэнняў і метабалічных праблем незалежна ад агульнай працягласці сну. Вынікі даследавання апублікаваныя ў часопісе Sleep Medicine Reviews (SMR).
Навукоўцы прааналізавалі 59 раней апублікаваных даследаванняў, у якіх рэжым сну ўдзельнікаў фіксавалі з дапамогай трэкераў і іншых аб'ектыўных метадаў. Аналіз паказаў, што стабільны рэжым сну — найперш пастаянны час пад'ёму — карэлюе з больш спрыяльнымі паказчыкамі псіхічнага і фізічнага здароўя.
Паводле слоў аўтараў працы, менавіта час прабуджэння адыгрывае ключавую ролю ў сінхранізацыі цыркадных рытмаў — унутранага біялагічнага гадзінніка арганізма, які рэгулюе выпрацоўку гармонаў, абмен рэчываў, тэмпературу цела і ўзровень бадзёрасці. Рэзкія зрухі графіку, напрыклад звычка доўга спаць у выходныя пасля ранніх пад'ёмаў у будні, парушаюць працу гэтай сістэмы.
Такі стан даследчыкі называюць «сацыяльным джэтлагам» — неадпаведнасцю паміж біялагічным гадзіннікам і сацыяльным раскладам. Папярэднія даследаванні ўжо звязвалі яго з падвышанай рызыкай атлусцення, гіпертэнзіі, парушэнняў абмену рэчываў і псіхічных засмучэнняў.
У адным з найбуйнейшых даследаванняў, якое ахапіла амаль 80 тысяч чалавек, людзі з найбольш рэгулярным рэжымам сну радзей сутыкаліся з дэпрэсіяй. Іншая праца паказала, што высокая рэгулярнасць сну звязаная са зніжэннем рызыкі смерці ад любых прычын прыкладна на 30%.
Аўтары адзначаюць, што нават пры дастатковай працягласці сну пастаянныя ваганні часу прабуджэння могуць парушаць працу ўнутранага біялагічнага гадзінніка. На іх думку, рэкамендацыі па здаровым сне павінны ўлічваць не толькі колькасць гадзін сну, але і стабільнасць рэжыму.