Былы пасол Арменіі ў Расіі: Лукашэнку і Пуціну пара да гэтага прызвычаіцца

Ерэван ідзе ў Еўропу.

Спікер парламента Арменіі Ален Сіманян заявіў, што Ерэван не дазволіць ператварыць краіну ў «губерню» і не будзе кіравацца так, як Беларусь. У Мінску на гэтыя словы адрэагавалі нервовай тырадай МЗС, што толькі падкрэсліла балючасць параўнання рэжыму Лукашэнкі з васалам Крамля.

Чаму словы Алена Сіманяна так балюча ўдарылі па рэжыме Лукашэнкі?

Сайт Charter97.org папрасіў пракаментаваць тое, што адбываецца, аднаго з лідараў дэмакратычнага руху ў Арменіі ў 1990-я гады, былога дэпутата Вярхоўнага Савета рэспублікі і экс-пасла Арменіі ў Расіі Стэпана Грыгаряна:

— Па-першае, я б хацеў разглядаць дзве заявы Міністэрства замежных спраў Беларусі ў адным кантэксце. Гэтыя словы Ален Сіманян сказаў прыкладна за два-тры дні да саміту. Вы ведаеце, 4 мая ў Ерэване прайшоў саміт Еўрапейскай палітычнай супольнасці, а 5 мая — саміт Еўрасаюз — Арменія.

Ален Сіманян зрабіў гэтае паведамленне яшчэ да саміту ў сувязі з тым, што Расія пачала ўводзіць супраць Арменіі вельмі жорсткія гандлёвыя абмежаванні. Не буду цяпер паглыбляцца — гэта асобная тэма, — але гэта была моцная спроба пакараць Арменію.

Напрыклад, у нас ёсць Jermuk Group — кампанія, якая пастаўляе ў Расію мінеральную ваду Jermuk. Было адклікана больш за паўтара мільёна бутэлек. Гэта сур'ёзная санкцыя. Ёсць і іншыя абмежаванні, звязаныя, у прыватнасці, з кампаніяй Wildberries. І Ален Сіманян адрэагаваў абсалютна адэкватна.

Ён выразна сказаў, што Арменія не стане губерняй. Мы зробім усё, каб гэтага не адбылося. Чаму Расія так дзейнічае? Яна фактычна кажа: не прымайце саміт Еўрапейскага саюза ў Ерэване. Калі прымеце — мы будзем вас караць.

І другая частка яго выказвання была пра тое, што мы не дазволім рабіць з Арменіяй тое, што Расія робіць з Беларуссю.

Чаму я аб'ядноўваю гэта з тым, што адбылося на саміце? Таму што ўрад Арменіі афіцыйна запрасіў туды Святлану Ціханоўскую. Гэта паказвае пазіцыю Арменіі адносна дэмакратыі і аўтакратаў, якія пераследуюць дэмакратаў.

На абодва гэтыя падзеі — заяву Алена Сіманяна і ўдзел Ціханоўскай у саміце — вельмі балюча адрэагаваў беларускі МЗС. Выклікалі часовага паверанага ў справах Арменіі ў Мінску і, груба кажучы, адчыталі, уручылі ноту пратэсту. А пазней паследавала другая рэакцыя — ужо на словы Алена Сіманяна. Там было сказана, што гэта «некарэктнае выказванне», што «Беларусь незалежная», што яна нібыта «сама вядзе стратэгічнае партнёрства з Расіяй».

Але такія казкі можна распавядаць каму заўгодна, толькі не нам. Усе ведаюць, што Лукашэнка знаходзіцца пад вонкавым кіраваннем з боку Крамля. Гэта не такая ўжо вялікая таямніца.

Важна іншае: беларускі МЗС вельмі балюча адрэагаваў на абедзве падзеі. Але яны гэтай крытыкі заслугоўваюць. І, вядома, я вітаю тое, што ўрад Арменіі знайшоў у сабе сілы і прынцыповасць заняць такую пазіцыю.

— У Ерэване сабраліся лідары Еўропы і прэзідэнт Украіны Уладзімір Зяленскі — у краіне, якую Масква доўга лічыла сваім саюзнікам. Ці стаў гэты саміт асабістым ляпасам Пуціну і ці азначае ён, што Арменія ўжо незваротна выходзіць з расійскай арбіты? Як цяпер могуць развівацца адносіны Ерэвана і Масквы?

— Дзякуй за пытанне. У ім ёсць вельмі важная частка — незваротнасць руху Арменіі ў бок еўраінтэграцыі.

Гэтае пытанне ёсць у кожнага з нас. Мы падтрымліваем палітыку нашага ўрада ў бок еўраінтэграцыі, але многія прыхільнікі гэтага курсу кажуць: замарозіць удзел у Арганізацыі Дагавора аб калектыўнай бяспецы недастаткова, трэба выходзіць з АДКБ. Бо калі ты не выходзіш з АДКБ, тэарэтычна можаш пабегчы назад. Але я сцвярджаю: пасля таго як урад Арменіі правёў саміт Еўрапейскай палітычнай супольнасці, пасля таго як прэзідэнт Зяленскі прыехаў у Арменію, крокі назад ужо немагчымыя. Гэтыя падзеі робяць працэс руху ў бок еўраінтэграцыі незваротным.

Рэакцыя Расіі ўжо вельмі жорсткая. Калі паглядзець апошнія два-тры дні, амаль усе матэрыялы прысвечаныя крытыцы ўрада Арменіі і асабіста Нікола Пашыняна.

Два дні таму Дзмітрый Мядзведзеў, былы прэзідэнт Расіі, фактычна асабіста абражаў Пашыняна і Зяленскага ў сацсетках. Гэта паказвае, наколькі балюча ў Расіі ўсё ўспрынялі.

Але я хачу сказаць іншае: ім пара прызвычаіцца. Арменія больш не саюзніца Расіі. Расія ў 2020-м і 2023-м гадах здрадзіла Арменіі, не абараніла яе.

Не абаранілі — значыць, вы не саюзнікі. І цяпер не трэба крыўдзіцца і казаць: як гэта Арменія, саюзніца, робіць такія крокі? Мы даўно не саюзнікі — з 2020 года. Расія сама прыняла гэтае рашэнне і дэ-факта разарвала саюзніцкія адносіны з Арменіяй. Таму няхай прызвычайваюцца да такіх крокаў урада Арменіі.

— Што цяпер будзе з АДКБ і ЕАЭС? Ці могуць Пуцін і Лукашэнка ў выніку застацца там фактычна ўдваіх?

— Я б падзяліў гэтыя дзве арганізацыі. І ў АДКБ, і ў Еўразійскім эканамічным саюзе дамінуе Расія. Але АДКБ адносіцца да ваенна-стратэгічнай бяспекі.

Тут Арменія замарозіла свой удзел і не збіраецца вяртацца. Хоць правільней было б выйсці з гэтай арганізацыі. Такі крок можа прывесці да ланцуговай рэакцыі. Я ўпэўнены, што пасля гэтага краіны Цэнтральнай Азіі, якія ўваходзяць у АДКБ, таксама перагледзяць свой удзел. І тады вы правільна мяркуеце: Расія можа застацца там толькі з Беларуссю.

Але сітуацыя ў Еўразійскім эканамічным саюзе трохі іншая. Так, Арменія кажа: калі Расія будзе ўводзіць гандлёвыя санкцыі, мы выйдзем. Але на дадзены момант Арменія не гатовая да хуткага выхаду, бо доля гандлю з Расіяй вельмі вялікая — амаль 40%.

Значная частка нашага бізнесу прывязана да расійскага рынку. Таму я не бачу перспектывы, што ўрад Арменіі хутка пачне выхад з ЕАЭС.

Але магчыма іншае: Расія сама пачне ўводзіць санкцыі супраць Арменіі, не пускаць армянскія тавары на свой рынак — і яна ўжо пачала гэта рабіць. Тады Арменія будзе вымушаная выйсці. Але залежнасць тут пакуль моцная.

Прывяду адну важную лічбу. Арменія пачала дыверсіфікаваць і ваеннае, і энергетычнае супрацоўніцтва. Доля Расіі ў армянскім ваенным супрацоўніцтве ўпала з 90% да 10%. То бок у гэтай сферы мы ўжо не залежым ад Расіі.

У энергетыцы таксама многае змянілася. Сонечная энергія цяпер дае каля 20%. Дамінанне расійскага газу паступова змяншаецца. Але ў гандлі расійскі ўплыў пакуль застаецца вельмі вялікім, і яго, вядома, трэба паступова змяншаць.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]