«Пераварот адбываецца на працягу года пасля заканчэння вайны»

Іран чакаюць перамены.

Пасля заключэння перамір’я паміж ЗША і Іранам цэны на нафту рэзка падаюць, а ўзаемныя ўдары спыніліся. Бакі па-рознаму трактуюць дасягнуты кампраміс. Пра тое, дзеля чаго Трампу магло спатрэбіцца гэтае перамір’е і як яно адаб’ецца на ўладзе ў самым Іране, журналісты pointmedia.io пагаварылі з палітолагам, які жыве ў Ізраілі, Аббасам Галлямавым.

— Многія каментатары спяшаюцца радавацца «перамозе Ірана». А як бы вы ахарактарызавалі гэтае пагадненне?

— Пра перамогу, вядома, гаварыць не даводзіцца. Я ўспрымаю гэтае перамір’е як тактычны прыём, з дапамогай якога Трамп, па-першае, спрабуе аслабіць ціск на самога сябе з пункту гледжання коштаў на нафту, еўрапейскай і амерыканскай грамадскай думкі. І другая складнік, не менш важны, а можа нават больш важны, звязаны з унутранай палітыкай Ірана. Ёсць палітычны крызіс, безумоўна, але ён пакуль усё ж такі не прывёў да развалу сістэмы.

— Чаму гэтага не адбылося?

— Яны мабілізаваліся. Яны ўпалі ў стан ажытацыі, такі вясковы махач, калі б’юцца, ні пра што не думаючы, проста рукамі махаюць. Каб у такой сітуацыі разлічваць на тое, што яны будуць паводзіць сябе так, як трэба, — іх трэба і дэмабілізаваць. Гэта як у боксе. Добры баксёр раздёргвае суперніка. То-бок трэба стымуляваць яго хутка мабілізавацца, дэмабілізавацца. Абазначаеш атаку, ён яшчэ не паспеў мабілізавацца, ты тут жа адкочваешся назад, ён зноў дэмабілізуецца, і ў гэты момант ты яго зноў мабілізуеш. Урэшце ён раздёргваецца і страчвае адчуванне псіхалагічнага кантролю, а потым фізічна знясільваецца. Уласна кажучы, так добры баксёр і выйграе паядынак. І ў гэтым сэнсе іх мабілізавалі, і можна яшчэ доўга іх малаціць — яны ўсё роўна будуць у гэтым стане. Давайце іх дэмабілізуем. У іх жа ёсць усе перадумовы да ўнутранага крызісу. Новы рахбар (вярхоўны лідар) — яго ніхто не бачыў і незразумела, дзеяздольны ён ці не. Ад яго імя дзейнічае вярхушка КСІР. Пезешкіян, прэзідэнт, аятала Арафі (адзін з найбольш уплывовых прадстаўнікоў духавенства), выказвалі незадаволенасць. Пра гэта паведамлялася ў апазіцыйных СМІ, і гэта не абвяргалася — а калі б гэта было няпраўдай, безумоўна, абверглі б. І яны звярталіся да кіраўніцтва КСІР — дзе рахбар? Пакажыце нам хаця б яго! І Арафі сказаў, што калі ён недзеяздольны, дык улада павінна вярнуцца да гэтага нашага трыўмвірата. Пезешкіян кажа: вярніце выканаўчую ўладу. А КСІР кажа — не.

Але цяпер сітуацыя змянілася. Раней вы нам не паказвалі рахбара, бо страляюць, пытанне бяспекі, яго жыццё бясцэннае. Усё, перамір’е, не страляюць — пакажыце! Можна ўжо знізіць градус бяспекі. І што тут КСІР запярэчыць? Аб’ектыўныя перадумовы для нарастання супярэчнасцяў цяпер з’явіліся. У новых умовах, ва ўмовах дэмабілізацыі, у ўмовах адсутнасці страляніны.

З’явілася магчымасць вярнуць у парадак дня эканоміку. Пезешкіян спрабаваў падчас страляніны казаць, што яшчэ месяц — і эканоміка проста ўся абваліцца. Але хто яго падчас страляніны пачуе?

Калі гавораць гарматы, музы маўчаць. А цяпер якраз пра эканоміку гаварыць можна. У вас жа вашыя ж ксіраўцы ўжо не атрымліваюць зарплату. Таму што банк рухнуў ужо, фактычна на баку ляжыць банк, які праводзіў плацяжы.

— І да чаго гэтае супярэчанне можа прывесці?

— Калі цяпер умераныя змогуць скалоціць дастаткова ўплывовую кааліцыю, якая паставіць пытанне пра новага рахбара і перацягне ўладу назад, верне яе грамадянскім палітыкам, якія павінны кіраваць краінай, — удасца зрабіць тое, што было немагчыма падчас вайны. У гэтай сітуацыі з’яўляецца шанец на тое, што праявяцца тыя крызісныя з’явы, якія ўжо былі, але не маглі рэалізавацца ва ўмовах абвастрэння вайны, калі ўсе мабілізаваліся, згуртаваліся вакол сцяга. У новых умовах дэмабілізацыі ўсё гэта выйдзе вонкі.

Паліталогія даўно ведае, што найбольш небяспечны час з пункту гледжання перавароту — не падчас баявых дзеянняў, а пасля. Падчас згуртаванасці пераварот не адбываецца. А пераварот адбываецца на працягу года пасля заканчэння вайны. Цяпер з’явілася магчымасць рухацца ў гэтым кірунку. Яны ўжо пачалі канфліктаваць паміж сабой, хто будзе весці перамовы. Спачатку было абвешчана, што Галібаф. Але СМІ, звязаныя з КСІР, адразу кінуліся гэта абвяргаць, даказваючы, што не, не Галібаф. Ён, відаць, здаецца КСІР занадта прагматычным.

— То бок можна сказаць, што ў краіне складваецца дваўладдзе?

— Не зусім дваўладдзе. Бо рэальнай улады ў умераных цяпер няма. Яе ўсю забраў КСІР. Але цяпер з’явіліся перадумовы гэтае дваўладдзе стварыць. Каб адабраць частку ўлады ў КСІР. І каб яна вярнулася альбо да Часовага савета, альбо да прэзідэнта. Але ў любым выпадку — да грамадзянскіх палітыкаў.

— Але ёсць яшчэ пытанне Армузскага праліва. Калі КСІР настаяць, як яны патрабавалі, каб бралася плата за праход караблёў. Атрымалася б вялікая фінансавая і палітычная выгода для КСІР?

— Гэта, вядома, будзе поспех. Але я не ўпэўнены, што гэта будзе «game changer». Грошамі ж яшчэ трэба ўмець распараджацца. Яны ж іх проста так і разворуць. І ў іх сістэма не функцыянуе. Пасля пэўнага моманту, калі распад ужо перасёк пэўную мяжу, грошы ўжо сістэму не выратуюць. Як самае лепшае лекі, здольнае вылечыць рак на першай стадыі, — табе ўжо не дапаможа, калі чацвёртая стадыя. Таму, так, гэта будзе поспех КСІР. Але сказаць, што гэта абсалютная перамога, — гэта перабольшанне.

— Да таго ж мы не ведаем, ці многія згадзяцца за гэта плаціць?

— Вядома, яшчэ процьма «калі». Як Трамп павядзе сябе ў гэтай сітуацыі? То-бок Трамп якраз можа так на іх раззлавацца, што пасля гэтага будзе выкарыстоўваць любую нагоду, каб зноў пачаць іх бамбіць.

— Каментатары-прагрэсісты настойваюць, што Трамп прайграў.

— Можна і так інтэрпрэтаваць. Але гэтак жа магчыма, што гэта тактычная паўза. Змена стратэгіі, звязаная з нежаданнем разбіваць лоб. Як кажуць кітайцы — навошта караскацца ў горы, калі ёсць цясніна? Вось, калі мы знайшлі больш эфектыўны спосаб дасягнуць пастаўленых перад намі мэтаў, дык чаму б ім не скарыстацца?

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]