«Пуцін цяпер параноіць і баіцца змовы»

Сістэма пачала пажыраць нават самых лаяльных.

Блогерка Вікторыя Боня і акцёр Іван Ахлабыстін, якія яшчэ нядаўна заставаліся часткай лаяльнай Крамлю публічнай прасторы, пачалі адкрыта абурацца праз блакіроўкі інтэрнэту і ўзмацненне кантролю.

Чаму менавіта цяпер нават вядомыя праўладныя блогеры і Z-персоны, якія доўга працавалі на Крэмль, пачалі адкрыта наракаць супраць Пуціна і яго палітыкі?

Такое пытанне сайт Charter97.org задаў украінскаму палітычнаму дзеячу, экс-дэпутату Вярхоўнай Рады Барыславу Берэзе:

— Глядзіце, тут вельмі цікавы момант. Пачнём з таго, што публічна Пуціна яны не называюць. Гэта нагадвае гісторыю пра Валдэморта з «Гары Потэра», пра якога ўсе ведалі, усе разумелі, хто ён, але называць яго прозвішча або імя не рызыкнулі. Прычына — у вельмі вялікай небяспецы для кожнага з іх. Гэтыя людзі выразна ўбачылі, што кім бы ты ні быў, якое б месца ў сацыяльнай лесвіцы ні займаў, калі адкрываеш рот — можаш знікнуць. Па-добраму — з медыйнай прасторы, па-дрэннаму — з жыцця. Таму яны не хочуць рызыкаваць.

А чаму яны наракаюць? Усё вельмі проста. Яны адчуваюць наймацнейшы дыскамфорт. Яны сутыкнуліся з тым, пра што забыліся. Калі яны крычалі, што хочуць у Савецкі Саюз 2.0, яны думалі, што гэта такі СССР, дзе ёсць інтэрнэт, свабода, Instagram, Facebook, дзе можна спакойна карыстацца добрымі аўтамабілямі. А ім прапануюць класічны «савок»: з абмежаваннем правоў і свабод, з дакладным кантролем інфармацыйнай прасторы, з адсутнасцю інтэрнэту, чаго, дарэчы, у Савецкім Саюзе ў іх і не было. Больш за тое, не толькі таму, што яго тады ўвогуле не існавала, але і з той прычыны, што тады нават радыёчастоты глушылі, каб людзі не слухалі так званыя заходнія галасы. І вось цяпер іх адкочваюць у той перыяд.

Але яны забываюць яшчэ пра адзін момант. У ўлады няма жадання спыняцца, вяртаючы СССР у 1980-я. 1937 год вельмі даспадобы фэсбэшнікам і выхадцам з КДБ. Вось чаму цяпер ідзе адкат усё далей і далей.

Расейскія зоркі, зорачкі, лідары грамадскай думкі, публічныя блогеры раптам сутыкнуліся з тым, што, па-першае, яны страчваюць грошы, бо Instagram і сацыяльныя медыі давалі магчымасць зарабляць. Яны сутыкнуліся з тым, што не могуць замовіць звычайнае «Яндэкс.Таксі» ці ежу, таму што няма мабільнага інтэрнэту. Яны не могуць паглядзець, куды ісці, а сваіх гарадоў не ведаюць. Усе яны папрыязджалі.

Сутыкнуўшыся з гэтым, яны раптам зразумелі, што жыццё ў залатой клетцы не надта камфортнае, бо могуць не карміць своечасова. І вось тут яны пачынаюць наракаць. Але не на Пуціна, а на нейкага невядомага дзядзьку, які ўсё гэта закруціў. І хочацца іх спытаць: ну вы ж хацелі «гойду і двіжуху»? Вы ж падтрымалі ўсё гэта? Вы ж, калі выбіралі гэтую плешывую молю, якая ўзяла сабе ў прыслугу таракана з Беларусі, вы ж за гэта прагаласавалі? І калі яны разам, Пуцін і Лукашэнка, напалі на Украіну, вы ж або маўчаннем, або Z-лікаваннем гэта падтрымлівалі?

Хочацца тады ўспомніць украінскую прыказку, якая гучыць так: «Бачылі вочы, што куплялі? Цяпер ежце, не абляпайцеся». Іх адзіны пратэст — гэта не пратэст супраць нейкіх абмежаванняў, якія ўводзіць улада, а пратэст супраць уласнага дыскамфорту.

І нядаўна ў расейскіх сацыяльных медыя быў відэасюжэт пра тое, што нават дэпутаты, якія галасавалі за гэтыя абмежаванні, карыстаюцца VPN. Гэта кажа толькі пра тое, што ўсе яны — марыянеткі рэжыму, якія маўкліва падпарадкоўваюцца волі Пуціна. І абурэнне ў іх толькі адно: што ім асабіста не надта камфортна, а пра ўсё астатняе яны гатовыя не думаць.

— Ці можа гэтае незадаволенне перарасці ў больш шырокі пратэст — сярод элітаў і звычайных расейцаў?

— Я не веру ў пратэсты расейцаў. Не веру, бо бачыў, да чаго прыводзілі папярэднія пратэсты. Я разумею, што адзінае, да чаго гэта сапраўды можа прывесці, — гэта незадаволенасць эліт і раскол унутры расейскіх палітычных эліт, які сапраўды можа прывесці да змены ўлады.

Гэта калі тыя людзі, каго цяпер прымушаюць «расчахліцца» на вайну, як гэта называецца ў вялікім бізнэсе, тыя, хто стаміўся ад абмежаванняў і ўжо стаміўся ад вайны, тыя, хто хоча на свае вілы на возеры Кома або ў Манака, тыя, хто хоць і зарабляе грошы ў Расіі, але не можа іх ні на што патраціць, бо вымушаны мірыцца з тым, што за імі сочаць і ў любы момант іх могуць абнуліць, а іх капіталы падзяліць паміж сабой іншыя ўдзельнікі палітычнай або бізнес-крамлёўскай тусоўкі. Вось гэтыя людзі пачынаюць наракаць і незадаволеныя.

І менавіта яны, якія ў большасці цяпер арыентуюцца на таго ж Кірыенку, акружэнне якога цяпер таксама пад ударам, якраз і могуць стварыць такую пагрозу.

Ці прывядзе гэта да адхілення Пуціна ад улады? Ну, паслухайце, былі ж гісторыі, быў у гісторыі Савецкага Саюза і Хрушчоў, была гісторыя Сталіна, які падыхаў у лужыне мачы, якому ніхто не хацеў дапамагаць, усе стаялі і глядзелі. Быў Берыя, які думаў, што перахопіць уладу і бразды кіравання, а замест гэтага апынуўся ў камеры, а потым атрымаў свае 9 грамаў свінцу.

Таму расейская і савецкая гісторыя ведаюць і табакеркі, і жоўтыя шарфы. Так, можа быць што заўгодна, але тое, што Пуцін цяпер параноіць, баіцца змовы і, дарэчы, адна з прычын адключэння ўсяго, што ёсць — медыя, інтэрнэт-сетак і мабільнай сувязі — звязаная менавіта з паранояй Пуціна, кажа толькі пра адно: ён бачыць такую пагрозу. Ці рэалізуецца яна? Пабачым. Але мы ж усе памятаем, што рускі бунт — ён абсалютна абсурдны і дзікі.

Таму могуць, як заўсёды, як калісьці пісаў Салтыкоў-Шчадрын, што «выйдуць прыгонныя перад домам пана, стануць на каленях, стаяць і маўчаць, бо разумеюць, шэльмы, што бунтуюць, а ўсё адно стаяць і маўчаць». Таму я не вельмі веру ў бунт, але веру ў змову эліт, якая можа да чагосьці прывесці.

— Навошта яшчэ Крамлю ісці на такія непапулярныя захады, як адключэнні інтэрнэту, і ці адважыцца Пуцін на далейшае ўжорстачанне?

— Пасля таго як Ізраіль з дапамогай відэакамер і мабільнага інтэрнэту знішчыў практычна ўсю вярхушку Ірана, Пуцін і забараніў гэтыя працэсы. Ён спужаўся. Ён сапраўды спужаўся за сябе. Гэта першае.

Другое: традыцыйна сацыяльныя медыі спрабуюць сціснуць або абмежаваць, калі кантралююць інфармацыйныя патокі перад нейкімі падзеямі. Напрыклад, перад татальнай мабілізацыяй. Каб змяншаць магчымасць абурэння або якіх-небудзь пратэстаў. І плюс — каб людзі не маглі інфармаваць адно аднаго.

І трэцяе, самае галоўнае, — прычына ў тым, што гэта спроба ўзяць пад кантроль усё грамадства і мадэляваць яго паводле ўласнага жадання праз тыя каналы і рэсурсы, якія застаюцца. Напрыклад, мэсэджар Max або яшчэ нешта.

І заадно, загнаўшы ўсіх у мэсэджар Max, а гэта ідэя-фікс сёння ў Крамля, сачыць за ўсімі, як у раманах Оруэла. Бо вялікі брат хоча сачыць за табой.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]