Барыслаў Берэза: Пуцін цяпер параноіць і баіцца змовы

Сістэма пачала пажыраць нават самых лаяльных.

Блогер Вікторыя Боня і акцёр Іван Ахлабысцін, якія яшчэ нядаўна заставаліся часткай лаяльнага Крамлю публічнага поля, пачалі адкрыта абурацца з-за блакаванняў інтэрнэту і ўзмацнення кантролю.

Чаму менавіта цяпер нават вядомыя праўладныя блогеры і Z-персоны, якія доўга працавалі на Крэмль, пачалі адкрыта роптаць супраць Пуціна і ягонай палітыкі?

Такое пытанне сайт Charter97.org задаў украінскаму палітычнаму дзеячу, экс-дэпутату Вярхоўнай Рады Барыславу Берэзу:

— Глядзіце, тут вельмі цікавы момант. Пачнём з таго, што публічна Пуціна яны не называюць. Гэта нагадвае гісторыю пра Валан-дэ-Морта з «Гары Потэра», пра якога ўсе ведалі, усе разумелі, хто ён, але называць яго прозвішча або імя не рызыкавалі. Прычына — у вельмі вялікай небяспецы для кожнага з іх. Гэтыя людзі выразна ўбачылі, што кім бы ты ні быў, якое б месца на сацыяльнай лесвіцы ні займаў, калі адкрываеш рот — можаш знікнуць. Па-добраму — з медыяполя, па-дрэннаму — з жыцця. Таму яны не хочуць рызыкаваць.

А чаму яны ропшчуць? Усё вельмі проста. Яны адчуваюць наймацнейшы дыскамфорт. Яны сутыкнуліся з тым, пра што забыліся. Калі яны крычалі, што хочуць у Савецкі Саюз 2.0, яны думалі, што гэта СССР, дзе ёсць інтэрнэт, свабода, Instagram, Facebook, дзе можна спакойна карыстацца добрымі аўтамабілямі. А ім прапануюць класічны саўок: з абмежаваннем правоў і свабодаў, з дакладным кантролем інфармацыйнага поля, з адсутнасцю інтэрнэту, чаго, дарэчы, у Савецкім Саюзе ў іх і не было. Больш за тое, не толькі таму, што яго тады ўвогуле не існавала, а яшчэ і з той прычыны, што тады нават радыёчастоты глушыліся, каб людзі не слухалі так званыя заходнія галасы. І вось цяпер іх адкочваюць у той перыяд.

Але яны забываюць яшчэ пра адзін момант. У ўлады няма жадання спыняцца, адкочваючы Савецкі Саюз у 80-я. 1937 год вельмі падабаецца фэсбэшнікам і выхадцам з КДБ. Менавіта таму цяпер ідзе адкат усё далей і далей.

Расійскія зоркі, зорачкі, лідары грамадскай думкі, публічныя блогеры раптам сутыкнуліся з тым, што яны, па-першае, страчваюць грошы, бо Instagram і сацыяльныя медыя давалі магчымасць зарабляць. Яны сутыкнуліся з тым, што не могуць замовіць звычайнае «Яндэкс.Таксі» або ежу, таму што няма мабільнага інтэрнэту. Яны не могуць паглядзець, куды ісці, а сваіх гарадоў яны не ведаюць. Яны ўсе панаехаўшыя.

Сутыкнуўшыся з гэтым, яны раптам зразумелі, што жыццё ў залатой клетцы не вельмі камфортнае, бо могуць не накарміць своечасова. І вось тут яны пачынаюць роптаць. Але не на Пуціна, а на нейкага невядомага дзядзьку, які ўсё гэта закруціў. І хочацца іх спытаць: ну вы ж хацелі гойду і двіжуху? Вы ж падтрымалі ўсё гэта? Вы ж, калі абіралі гэтую пляшывую моль, якая ўзяла сабе ў паслугу таракана з Беларусі, вы ж за гэта галасавалі? І калі яны напалі разам, Пуцін і Лукашэнка, на Украіну, вы ж або маўчаннем, або Z-лікаваннем падтрымлівалі?

Хочацца тады ўспомніць украінскую прыказку, якая гучыць так: «Вочы бачылі, што куплялі? Цяпер ешце, не абляпайцеся». Адзіны іх пратэст — гэта не пратэст супраць нейкіх абмежаванняў, якія ўводзіць улада, а пратэст супраць уласнага дыскамфорту.

І нядаўна ў расійскіх сацыяльных медыя быў відэасюжэт пра тое, што нават дэпутаты, якія галасавалі за гэтыя абмежаванні, карыстаюцца VPN. Гэта кажа толькі пра тое, што ўсе яны — марыянеткі рэжыму, якія маўкліва падпарадкоўваюцца волі Пуціна. І абурэнне ў іх толькі адно: што ім асабіста не вельмі камфортна, а пра ўсё астатняе яны гатовыя не думаць.

— Ці можа гэтае незадаволенне перарасці ў больш шырокі пратэст — сярод эліт і звычайных расіян?

— Я не веру ў пратэсты расіян. Не веру, таму што бачыў, да чаго прыводзілі папярэднія пратэсты. Я разумею, што адзінае, да чаго гэта можа насамрэч прывесці, — гэта незадаволенне элітаў і раскол унутры расійскіх палітычных эліт, які сапраўды можа прывесці да змены ўлады.

Гэта калі тых людзей, якіх цяпер змушаюць «расчэхліцца» на вайну, як гэта называецца ў вялікім бізнэсе, тых людзей, якія стаміліся ад абмежаванняў і ўжо стаміліся ад вайны, тых людзей, якія хочуць на свае вілы на возеры Кома або ў Манака, тых людзей, якія хоць і зарабляюць грошы ў Расіі, але не могуць ні на што іх патраціць, бо вымушаныя мірыцца з тым, што за імі сочаць і ў любы момант іх могуць абнуліць, а іх капіталы падзяліць паміж сабой іншыя ўдзельнікі палітычнай або бізнэс-крамлёўскай тусоўкі. Гэтыя людзі пачынаюць роптаць і незадаволеныя.

І вось якраз яны, якія ў большасці цяпер арыентуюцца на таго ж Кірыенку, атачэнне якога цяпер таксама пад ударам, якраз яны і могуць цяпер стварыць такую пагрозу.

Ці прывядзе гэта да адхілення Пуціна ад улады? Ну, паслухайце, былі ж гісторыі, была ж у гісторыі Савецкага Саюза і постаць Хрушчова, была гісторыя Сталіна, які здыхаў у лужыне мачы, якому ніхто не хацеў дапамагаць, усе стаялі і глядзелі. Быў Берыя, які думаў, што перахопіць уладу і важэлі кіравання, а замест гэтага аказаўся ў камеры, а потым атрымаў свае 9 грамаў свінцу.

Таму расійская і савецкая гісторыя ведаюць і табакеркі, і жоўтыя шарфы. Так, можа быць што заўгодна, але тое, што Пуцін цяпер параноіць, баіцца змовы і, дарэчы, адна з прычын адключэння ўсяго, што ёсць, — медыя, інтэрнэт-сетак і мабільнай сувязі — звязаная менавіта з паранояй Пуціна, кажа толькі пра адно: такую пагрозу ён бачыць. Ці рэалізуецца яна? Пабачым. Але ж мы ўсе памятаем, што рускі бунт — ён абсалютна абсурдны і дзікі.

Таму могуць, як заўсёды, як калісьці пісаў Шчадрын, «выйдуць прыгонныя перад домам пана, устануць на калені, стаяць і маўчаць, бо разумеюць, шэльмы, што бунтуюць, а ўсё адно стаяць і маўчаць». Таму я не вельмі веру ў бунт, але веру ў змову эліт, якая можа да нечага прывесці.

— Навошта яшчэ Крамлю ісці на такія непапулярныя захады, як адключэнні інтэрнэту, і ці вырашыцца Пуцін на далейшае ўзмацненне?

— Пасля таго, як Ізраіль з дапамогай відэакамер і мабільнага інтэрнэту знішчыў практычна ўсю вярхушку Ірана, Пуцін і забараніў гэтыя працэсы. Ён спалохаўся. Ён насамрэч спалохаўся за сябе. Гэта першае.

Другое: традыцыйна сацыяльныя медыя спрабуюць сціснуць або абмежаваць, калі кантралююць інфармацыйныя патокі перад нейкімі падзеямі. Напрыклад, перад татальнай мабілізацыяй. Для таго каб паменшыць магчымасць абурэння або нейкіх пратэстаў. Ну і плюс — каб людзі не маглі інфармаваць адзін аднаго.

Ну і трэцяе, самае галоўнае, — прычына ў тым, што гэта спроба ўзяць пад кантроль усё грамадства і мадэляваць яго па сваім жаданні праз тыя каналы і рэсурсы, якія застаюцца. Напрыклад, месэнджар Max або яшчэ штосьці.

Ну і між іншым, загнаўшы ўсіх у месэнджар Max, а гэта сёння ідэя фікс у Крамля, сачыць за ўсімі, як у раманах Оруэла. Бо вялікі брат хоча сачыць за табой.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]