Ізраільскі стартап вырасціў шакалад у лабараторыі
3- 16.04.2026, 15:54
На рынку прадукт з’явіцца ў 2027 годзе.
Стартап у сферы харчовых тэхналогій Celleste Bio пры падтрымцы Mondelez International прадставіў шакаладныя батончыкі, вырабленыя з какававага масла, вырашчанага ў лабараторыі, — і называе іх «першымі ў свеце» такога тыпу, піша Interesting Engineering. Ідзе пра тое, што гэта можа стаць важным крокам да змяншэння залежнасці ад традыцыйнага вырошчвання какава.
У прыватнасці, кампанія Celleste Bio паведаміла, што стварыла малочны шакалад, выкарыстоўваючы культываванае з клетак какававае масла. Разам з партнёрам ёй удалося вырабіць каля дзесятка прататыпаў, якія адпавядаюць унутраным стандартам якасці. Распрацоўка дэманструе, што лабараторна вырашчаныя інгрэдыенты какава могуць выходзіць за межы эксперыментаў і выкарыстоўвацца ў гатовых прадуктах. Паводле слоў распрацоўнікаў, іх какававае масла з’яўляецца біаідэнтычным традыцыйнаму — мае такую ж тэкстуру і ўласцівасці плаўлення.
«Шакалад вырабілі з дапамогай тэхналогіі клеткавай суспензіі, калі клеткі какава вырошчваюць у кантралюемым асяроддзі, аднаўляючы злучэнні, уласныя натуральнаму какава», — гаворыцца ў артыкуле.
Замест плантацый працэс пачынаецца з невялікага ўзору зерня какава. Далей клеткі вырошчваюць у біярэактарах, дзе яны атрымліваюць пажыўныя рэчывы, размнажаюцца і вырабляюць какававае масла. Паводле слоў генеральнай дырэктаркі Celleste Bio Міхаль Берэсі Голомб, кампанія была заснаваная ў 2022 годзе з мэтай забяспечыць устойлівую будучыню шакаладнай індустрыі на фоне нарастаючага ціску на ланцужкі паставак — з-за змянення клімату, хвароб раслін, праблем з адсочвальнасцю і геапалітычнай нестабільнасці.
У кампаніі заяўляюць, што такі падыход можа істотна скараціць патрэбу ў зямлі і рэсурсах для вытворчасці какава. У прыватнасці, адзін боб какава пасля маштабавання працэсу ў біярэактарах можа забяспечыць дастатковую колькасць какававага масла для вытворчасці шакаладу. Паводле ацэнак распрацоўнікаў, у біярэактары аб’ёмам 1000 літраў з аднаго боба можна вырабляць да адной тоны какававага масла ў год — тады як традыцыйна для гэтага спатрэбіўся б прыблізна гектар плантацый.
Адзначаецца, што гэтая распрацоўка з’яўляецца на фоне нарастаючага ціску на глабальныя пастаўкі какава, выкліканага кліматычнымі зменамі і нестабільнай ураджайнасцю, што ў апошнія гады прыводзіць да значных ваганняў цэн.
Праўда, нягледзячы на ўдалыя прататыпы, тэхналогія пакуль знаходзіцца на ранняй стадыі развіцця. Celleste Bio плануе маштабаваць вытворчасць і вывесці прадукт на рынак да 2027 года — пры ўмове атрымання неабходных рэгуляторных дазволаў. У кампаніі адзначаюць, што ўжо пацвердзілі магчымасць выкарыстання свайго інгрэдыента як паўнавартаснай альтэрнатывы традыцыйнаму какава, стварылі пілотную вытворчую базу і даказалі адпаведнасць характарыстык.
Акрамя таго, распрацоўнікі вывучаюць магчымасць выкарыстання штучнага інтэлекту для наладжвання ўласцівасцяў какававага масла — у прыватнасці, тэмпературы плаўлення і смаковых характарыстык — у залежнасці ад патрэбаў розных прадуктаў.
Галоўным выклікам застаецца маштабаванне вытворчасці да прамысловага ўзроўню з захаваннем эканамічнай эфектыўнасці і выкананнем рэгуляторных патрабаванняў. На гэты момант кампанія ўжо прыцягнула 5,6 млн долараў інвестыцый і супрацоўнічае з партнёрамі для пашырэння вытворчых магутнасцяў і ўдасканалення тэхналогіі перад камерцыйным запускам. Таксама плануецца размяшчэнне вытворчасці бліжэй да прадпрыемстваў-вытворцаў, каб скараціць лагістычныя выдаткі і выкіды.
Нягледзячы на выклікі, магчымасць вырабляць какава без поўнай залежнасці ад плантацый можа дапамагчы стабілізаваць ланцужкі паставак і зменшыць экалагічны ўплыў, асабліва ў рэгіёнах, што пакутуюць ад змены клімату і высечкі лясоў.