«Паўночнакарэйцы няспроста падарылі Лукашэнку урну»

Усё ідзе да калапсу дыктатуры.

Эканоміка Беларусі слабея: цэны растуць, людзі ўсё часцей скардзяцца на нізкія заробкі. Але замест тлумачэнняў Лукашэнка абвінаваціў саміх беларусаў — у «ўтрыманстве» і нежаданні працаваць.

Чаму дыктатар вырашыў зваліць віну на беларусаў? Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з вядомым блогерам і былым палітвязнем Дзмітрыем Казловым («Шэрым катом»):

— Для Лукашэнкі гэта звыклая практыка. Па-першае, ён не любіць браць на сябе ніякай адказнасці. За тое, што адбываецца ў краіне, дыктатар адказвае ўжо 30 гадоў, пры гэтым кіруе аднаасобна, але пры гэтым ва ўсім негатыўным — развале эканомікі, рэпрэсіях і астатнім — ён, нібыта, ні пры чым. Гэта проста нежаданне браць на сябе адказнасць.

Па-другое, гэта неўменне кіраваць. Гэта чалавек, які фактычна давёў краіну да разору, але Лукашэнка гэтага, натуральна, не прызнае, бо прызвычаіўся бачыць сябе адзіным вялікім «лідарам» і «выратаваннем» Беларусі. Лічыць, што толькі ён ведае, як і што трэба рабіць. Але на практыцы мы бачым, што гэта не пацвярджаецца і вядзе да зусім процілеглых вынікаў.

Што да крызісу ў эканоміцы, гэта не пустыя словы і не нейкія нашы здагадкі. Напрыклад, у 2025 годзе інфляцыя ў Беларусі афіцыйна склала 6,8%, што перавысіла ўсе прагнозы лукашыстаў, і яна будзе павялічвацца і надалей. І нават Расія не ратуе, нягледзячы на тое, што Беларусь спрабуе прадаваць нейкія тавары ў РФ.

У Расіі цяпер эканамічны крызіс, і апошнія даклады, якія мы чуем, у тым ліку тое, што Турчын казаў Лукашэнку, звязваюць праблемы ў Беларусі і з эканамічным крызісам у РФ, і з тым, што там пагаршаецца сітуацыя, а мы, маўляў, партнёры, звязаныя паміж сабой і ўсё такое. Але, ізноў-такі, гэта «заслуга» Лукашэнкі, што ён прывязаў нас да Расіі, і ў нас эканоміка стала зусім не дыверсіфікаванай, усё разбалансавалася.

Тое самае — правал пяцігадовага плана супрацоўніцтва з Кітаем. Павялічыўся гандлёвы дэфіцыт да 4,5 мільярда долараў. Планавалі з Кітаем: мы такія сябры, але па факце атрымліваецца, што і гэты накірунак таксама сябе не апраўдвае. Пра так званыя краіны «далёкай дугі», або, як гэта падаюць, «краіны трэцяга свету» — розныя Гвінеі, Цэнтральна-Афрыканскую Рэспубліку, пра якую шмат гаварылася, а таксама Манголію — узнікае пытанне: дзе рэальныя вынікі? Па сутнасці, гэта можна назваць звычайным палітычным турызмам Лукашэнкі. Прыкладна тым самым, чым займаецца Ціханоўская ў Еўропе, займаецца і беларускі дыктатар. Пытанне толькі ў тым, адкуль бярэцца такая павестка і наколькі яна мае практычнае напаўненне.

Тое самае датычыць прамысловасці. Адна з галоўных праблем цяпер — гэта не толькі фінансавы крызіс, але і прамысловы, пра што ў нас таксама кажуць. Гэта павелічэнне дэфіцытаў раённых бюджэтаў, асабліва ў складаных рэгіёнах, такіх як Магілёўшчына, Гомельшчына, Віцебшчына.

Нягледзячы на тое, што Лукашэнка пастаянна ездзіць па рэгіёнах і кажа, што трэба падымаць сельскую гаспадарку, трэба даглядаць цялят, патрэбныя каровы, свінні і ўсё астатняе, мы бачым, што, напрыклад, у гаспадарцы «Задняпроўскі» ў Аршанскім раёне падзеж жывёлы як быў высокі, так і застаецца. У 2024 годзе гэта было амаль 17 тысяч галоў. У 2025 годзе падзеж крыху знізіўся — да 11 703, але ўжо на 1 студзеня 2026 года зафіксавана, што высокі ўзровень падзежу ўсё роўна захоўваецца, а пагалоўе цяпер складае ўсяго толькі 13 тысяч з невялікім, то-бок яно зніжаецца. На прыкладзе такіх гаспадарак можна зрабіць выснову пра стан усёй эканомікі

— Чаму Лукашэнка ўсё часцей называе беларусаў «бяздзельнікамі» і разважае пра замену іх то пакістанцамі, то паўночнакарэйцамі, аднак дэфіцыт кадраў застаецца? Чаму ў нашу краіну не хочуць ехаць працоўныя мігранты?

— Што датычыць насельніцтва, то, як кажуць, калі б жыць было добра, то людзі ехалі б і ў рэгіёны, і ў вёску, і ўвогуле ў Беларусь. Але мы не бачым, каб сюды ехалі мігранты.

У Еўропу і ЗША яны проста ідуць плынямі, а ў Беларусь ніхто не ідзе. З Беларусі з’ехала, напэўна, каля мільёна чалавек, прычым гэта ў асноўным кваліфікаваныя людзі, якія могуць знайсці сябе ў Еўропе. Гэта сярэдні клас, гэта выкладчыкі, гэта будаўнікі, гэта лекары — такія людзі, якія патрэбныя Беларусі, а тут іх няма. Паколькі я з Віцебскай вобласці, я ў асноўным сачу за статыстыкай па гэтым рэгіёне: з 2016 года па 2026-ы, за апошнія 10 гадоў, у шасці раёнах Віцебскай вобласці насельніцтва скарацілася на 30%, а ў паловы раёнаў — на 25%. То-бок ідзе змяншэнне, выміранне, нехта спрабуе перабрацца ў Мінск.

Лукашэнка вырашыў замясціць беларусаў мігрантамі, паклікаць пакістанцаў — вядомы выпадак, але пакістанцы не прыехалі. Калі б краіна была сапраўды паспяховай і, як паказваюць БТ, АНТ, у нас рост ВУП па 25% штогод, ці магло б такое быць?

Калі паглядзець у тым жа Вільнюсе, дзе я знаходжуся, то індусы, пакістанцы, дастаўка ежы Bolt — там фактычна адны мігранты. То-бок тут яны сябе адчуваюць выдатна. А ў Беларусь нават пакістанцы адмовіліся ехаць. Цяпер новы бзік: яны хочуць завезці паўночных карэйцаў.

Не ведаю, наколькі гэта атрымаецца. Магчыма, паўночныя карэйцы і ўбачаць нейкія перспектывы ў Беларусі ў параўнанні з тым, што ў іх там, але, шчыра кажучы, я б і ў гэтым сумняваўся. Паглядзім, што з гэтага атрымаецца.

— Калі судзіць па сітуацыі ў рэгіёнах і на прадпрыемствах, што адбываецца з беларускай эканомікай і што яе чакае далей?

— Усё ідзе да эканамічнага калапсу. Як мы бачым, там пастаянна пераглядаюцца бюджэты. Вось калі нават не браць 2024 год, а ўзяць 2025-ы год, абласны бюджэт Віцебшчыны, наколькі я гляджу, першапачаткова збіраліся закрыць з мінімальным прафіцытам, але за трэці квартал 2025 года перагледзелі лічбы, і ў выніку цяпер, на 17 сакавіка 2026 года, бюджэт у іх ужо з дэфіцытам у 3,9 мільёна рублёў, хоць першапачаткова яны планавалі, што будзе нейкі мінімальны прафіцыт.

То-бок усё ідзе да калапсу эканомікі, усё ідзе да таго, што крызіс будзе толькі ўзмацняцца. Гэта звязана, у тым ліку, і з тым, як я ўжо казаў, што ў Расіі сітуацыя пагаршаецца, а гэта адзін з іх галоўных партнёраў, таму нічога добрага гэты рэжым не чакае.

Калі казаць пра паўночных карэйцаў, яму вось карэйцы падарылі вышываную імянную урну, і цалкам магчыма, што ўсё рана ці позна скончыцца тым, што прах Лукашэнкі змесцяць у гэтую урну.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]