Уладзімір Фесенка: Адзін з галоўных козыраў Крэмля выбіты

Венгерская апазіцыя адправіла пракрамлёўскія сілы ў нокдаўн.

На парламенцкіх выбарах у Венгрыі перамагае партыя «Ціса» Петэра Мадьяра, якога ўжо паспелі павіншаваць еўрапейскія калегі. Яна павінна атрымаць 138 месцаў у парламенце, партыя «Фідэс» Віктара Орбана — 55 месцаў.

Што гэта азначае для Украіны? Як зменіцца палітыка Венгрыі? Як перамога апазіцыі ў Венгрыі ўплывае на Расію?

Па каментарый сайт Charter97.org звярнуўся да вядомага ўкраінскага палітолага, кіраўніка Цэнтра прыкладных палітычных даследаванняў «Пента» Уладзіміра Фесенкі:

— Безумоўна, гэта перамога Петэра Мадьяра і яго партыі. Ён асабіста адыграў вялікую ролю, але галоўнае, што адбылося, — параза самога Орбана. Венгерскія выбарцы абралі Еўропу, а не Орбана з яго агрэсіўнай антыэўрапейскай палітыкай, і не Дональда Трампа, які разам з Джэем Дзі Вэнсам актыўна агітаваў не толькі за Орбана, але фактычна і супраць Еўропы.

Вось гэтая антыэўрапейскасць, думаю, таксама адыграла немалую ролю ў тым, што венгерскія выбарцы ўсё ж такі абралі Еўропу, а не Орбана разам з Трампам. І гэта параза Пуціна, што таксама вельмі важна. Пуцін актыўна падтрымліваў Орбана, не публічна, але праз сваіх паліттэхнолагаў, спецслужбы, у тым ліку і эканамічна. Вось менавіта паразу Орбана, Пуціна і Трампа я лічу самым галоўным вынікам гэтых выбараў. Гэта ўскосна кажа пра тое, якія змены могуць адбыцца ў венгерскай палітыцы.

— Чаго можна чакаць?

— Перш за ўсё, і гэта самае галоўнае, у адрозненне ад Орбана, Петэр Мадьяр і яго ўрад пачнуць разгрэбваць завалы, праблемы, супярэчнасці, якія ўзніклі за многія гады ў адносінах паміж Еўразвязам і Венгрыяй. Ужо бачна, што абодва бакі настроены на канструктыўнае ўзаемадзеянне. Учора было паказальна, што, яшчэ не дачакаўшыся афіцыйных вынікаў выбараў, ужо і кіраўніцтва Еўразвязу, і еўрапейскія лідары, лідары вядучых еўрапейскіх краін пачалі віншаваць Мадьяра з перамогай. Вельмі паказальным быў каментар Урсулы фон дэр Ляен пра тое, што гэта агульная перамога Еўропы і выбар венгерскіх выбарцаў на карысць ЕС

Мадьяр у сваіх выступах, у тым ліку на фінальным этапе выбарчай кампаніі, падкрэсліваў, што ён выступае за актыўную ролю Венгрыі ў Еўразвязе, у НАТА, за сяброўства Венгрыі ў гэтых саюзах. Яго праэўрапейская пазіцыя сведчыць, што ён настроены на канструктыўнае ўзаемадзеянне з Еўрапейскім саюзам, а гэта дае падставы меркаваць, што ўдасца даволі хутка разблакаваць тое, што блакіраваў Орбан. Гэта рашэнне аб фінансавай падтрымцы Украіны на 90 мільярдаў еўра і 20-ы пакет санкцый супраць Расіі.

Так, ёсць яшчэ Фіца, прэм’ер-міністр Славакіі, які разам з Орбанам блакіраваў такія рашэнні, але без Орбана Фіца, які заўсёды іграў другім нумарам, не будзе такім агрэсіўным. Думаю, што ён будзе хутчэй дамаўляцца. Да таго ж і Украіна зробіць шэраг крокаў для нармалізацыі адносінаў з Венгрыяй, а таксама для дэманстрацыі гатоўнасці да кампрамісу. Маецца на ўвазе разблакаванне нафтаправода «Дружба».

Гэта таксама дапаможа тым рашэнням, пра якія я сказаў: і разблакаванню фінансавай дапамогі для Украіны, і зацвярджэнню 20-га пакета санкцый супраць Расіі. Таксама трэба ўлічваць, што пры Орбане было прынята вельмі шмат рашэнняў, якія супярэчылі еўрапейскім стандартам і каштоўнасцям, што прыводзіла да канфліктаў і замарожвання еўрапейскіх субвенцый для Венгрыі. Цяпер, лічу, гэтую праблему вырашаць. Спрыяць гэтаму будзе тое, што пераможцы выбараў атрымліваюць канстытуцыйную большасць. Новы ўрад Венгрыі можа перагледзець многія з антыэўрапейскіх рашэнняў Орбана. Гэта таксама будзе спрыяць наладжванню канструктыўных адносінаў паміж Еўразвязам і Венгрыяй.

Ну і, нарэшце, адносіны з Украінай. Тут ідуць дыскусіі. Некаторыя каментатары, і іх даволі шмат, кажуць, што Мадьяр мала чым адрозніваецца ад Орбана: такі ж папуліст, з «Фідэс», такі ж венгерскі нацыяналіст. Часткова гэта так. Ён сапраўды выходзец з партыі Орбана, у яго сапраўды праяўляюцца папулістычныя настроі, але калі ён і нацыяналіст, то ўмераны. Нават у «Вікіпедыі» яго называюць кансерватыўным лібералам. То-бок ён усё ж не такі агрэсіўны — і гэта самае галоўнае. У Мадьяра няма агрэсіўнасці ні ў дачыненні да Еўразвязу, ні ў дачыненні да Украіны. Так, ён не будзе праўкраінскім прэм’ер-міністрам, ён будзе правенгерскім.

Думаю, што і ў Еўразвязу, і ў Украіны ўсё ж будуць магчымасці дамаўляцца з новым венгерскім урадам. Але адзначу таксама, што на самой справе большасць венгерскіх выбарцаў падтрымалі не проста Мадьяра, а галасавалі супраць Орбана. І ў электаральнай базе, і ў самой партыі «Ціса» — людзі з рознымі поглядамі. Там ёсць і лібералы, ёсць і людзі з левымі палітычнымі поглядамі. То-бок гэта такая, я б сказаў, шырокая антыорбанаўская кааліцыя.

Таму Мадьяр, хутчэй за ўсё, будзе весці больш гібкую, канструктыўную палітыку і ў адносінах з ЕС, і ў адносінах з Украінай. Адзначу таксама, што Мадьяр бываў ва Украіне: ён прыязджаў у 2024 годзе, калі пачаў сваю актыўную апазіцыйную дзейнасць супраць Орбана. Ён наведаў Бучу, кажуць, на яго зрабіла вялікае ўражанне аповед пра тое, што там адбывалася.

Ён ушанаваў памяць украінскіх воінаў, якія загінулі ў вайне. То-бок ён не праўкраінскі, але і не антыўкраінскі. І гэта дае магчымасць паступова наладзіць адносіны паміж Венгрыяй і Украінай. Таму ва Украіне вынікі выбараў у Венгрыі ўспрымаюць пазітыўна. У тым ліку, дарэчы, таму што прайграў Пуцін. І тое, што на мітынгах апазіцыі апошнія дні перад выбарамі пастаянна гучаў лозунг «Рускія, дадому».

Гэты лозунг — яшчэ з паўстання 56-га года. Гэты настрой узнік, бо людзі адчувалі, што Пуцін падтрымлівае Орбана, а Орбан надта зблізіўся з Пуціным. Гэта таксама, як высветлілася, не падабаецца вельмі многім венгерскім выбарцам. Гэта таксама сведчыць пра тое, што новы венгерскі ўрад не будзе такім саюзнікам Пуціна. Так, ён, можа, і не будзе канфліктаваць з Крэмлём, але ранейшых такіх прарасійскіх дзеянняў Орбана, думаю, у палітыцы Мадьяра, хутчэй за ўсё, не будзе.

— Што параза Орбана азначае для Расіі?

— Адзін з галоўных козыраў Пуціна выбіты. Без Орбана Фіца не зможа так актыўна дзейнічаць супраць Еўразвязу.

Орбан жа быў кансалідатарам антыэўрапейскіх сіл у Еўрапарламенце, у Еўрапейскім саюзе. А цяпер пазіцыі гэтага правапапулістычнага лагера аслабленыя. Паўтаруся: Пуцін падтрымліваў Орбана, можа, і не так публічна, як Трамп, але была падтрымка праз расійскіх паліттэхнолагаў. Пра гэта быў цэлы шэраг публікацый. У Расіі, дарэчы, пра гэта шмат пісалі. Расійскія спецслужбы падтрымлівалі Орбана.

Вось тыя правакацыі, што былі з украінскімі інкасатарамі, і правакацыя з нібыта спробай падрыву газаправода, які вядзе з Сербіі ва Украіну, — гэта відавочна адбывалася з падачы і пры ўдзеле расійскіх спецслужбаў. Дык што, несумненна, Пуцін прайграў на гэтых выбарах. Іншая справа, што, вядома, ён не спыніць сваю антыэўрапейскую палітыку.

Цяпер у яго няма такога моцнага козыра, як Орбан, але ён усё ж будзе спрабаваць дзейнічаць, робячы стаўку на тых жа правапапулістаў, а таксама на радыкальных левых. Пуцін будзе гуляць у Еўропе праз палярызацыю, адначасова падтрымліваючы і правых антыэўрапейскіх папулістаў. Вядома, Пуцін працягне сваю барацьбу супраць аб’яднанай Еўропы. Тут, дарэчы, яго пазіцыі супадалі з пазіцыяй Трампа. Тое, што гэтыя два антыэўрапейскія імпульсы адначасова прайгралі ў Венгрыі, на мой погляд, вельмі важна. Хоць на пэўны час, але антыэўрапейскі лагер у Еўропе будзе, я б сказаў, у нокдаўне. Гэта не накаўт, не поўная параза — верагодна, часовая. Але, тым не менш, гэта вельмі важны вынік, які хаця б на нейкі час спыніць антыэўрапейскія сілы і аслабіць іх уплыў.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]