Расія апусцілася ніжэй за Літву па выдатках на навуковыя распрацоўкі

Грошай у Крамля няма.

Унутраныя выдаткі на даследаванні і распрацоўкі ў Расіі складаюць 0,97% ВУП, што ніжэй за ўзровень Малайзіі (1,01% ВУП), Егіпта (1,03% ВУП) і Літвы (1,05% ВУП). Такія даныя ў статыстычным штогадовіку «Індыкатары навукі-2026» прыводзіць Інстытут статыстычных даследаванняў і эканомікі ведаў НДУ ВШЭ, перадае The Moscow Times.

Ад Ізраіля, які займае першае месца ў свеце па фінансаванні распрацовак і даследаванняў (6,35% ВУП), Расія адстае больш як у 6 разоў, ад Паўднёвай Карэі (4,96% ВУП) — у 5 разоў, ад Тайваня (3,97% ВУП) — у чатыры разы, а ад Швецыі, ЗША, Японіі, Бельгіі, Аўстрыі, Швейцарыі, Германіі, Фінляндыі і Даніі — у 3–3,5 раза, вынікае са статыстыкі.

У грашовым эквіваленце даследчыя выдаткі ў эканоміцы складаюць 1,944 трлн рублёў (па даных на 2024 год), ацэньвае ВШЭ. З гэтай сумы каля 36% — 716 млрд рублёў — выдзяляе федэральны бюджэт.

Дзяржаўныя выдаткі на грамадзянскую навуку складаюць 0,36% ВУП, і гэта найніжэйшы ўзровень прынамсі за апошнія 15 гадоў. Для параўнання: у 2010 годзе федэральная казна траціла на навуковыя даследаванні 0,51% ВУП, да 2013 года гэтая сума дасягнула 0,58% ВУП. У перадваенным 2021 годзе навуковыя асігнаванні бюджэту знізіліся да 0,47% ВУП, а пасля ўварвання ва Украіну гэты паказчык абваліўся на чвэрць.

У выніку: па стане на 2025 год ні адзін з вядучых расійскіх ВНУ не ўваходзіць у топ-100 сусветнага рэйтынгу ўніверсітэтаў па навуковай працы, які складае Ляйдэнскі ўніверсітэт (Нідэрланды). Лепшы вынік — 227-е месца ў рэйтынгу — паказаў МДУ імя Ламаносава, які страціў у параўнанні з 2021 годам 29 пазіцый.

Агульная колькасць публікацый расійскіх вучоных у выданнях, якія індэксуюцца ў Scopus, апусцілася да мінімуму з 2017 года. У 2024 годзе яны прадставілі 100,9 тысячы артыкулаў, аглядаў і дакладаў — на 9 тысяч (8%) менш, чым годам раней, і на 31 тысячу (24%) менш, чым у перадваенным 2021 годзе.

Доля РФ у сусветных публікацыях за 4 гады ўпала амаль удвая — з 7,81% да 4,01% па фізічных навуках, з 4,86% да 2,01% па матэматычных, з 4% да 2,9%, з 3,42% да 1,49% па электроніцы, электроннай тэхніцы і ІТ, падлічылі эксперты ВШЭ.

Колькасць створаных у Расіі вынаходніцтваў пасля пачатку вайны скарацілася на 25% і адкацілася да найніжэйшых узроўняў з 2000-х гадоў. У 2024 годзе ў РФ было выдадзена 21608 патэнтаў — на 1,8 тысячы менш, чым годам раней, і на 7,1 тысячы менш, чым у перадваенным 2020-м.

Па колькасці публікацый па матэматыцы і фізіцы, у якіх расійскія вучоныя традыцыйна займалі лідарскія пазіцыі, РФ адкацілася на 7-е і 8-е месцы адпаведна. Доля РФ у сусветных публікацыях за 4 гады ўпала амаль удвая — з 7,81% да 4,01% па фізічных навуках і з 4,86% да 2,01% па матэматычных.

Гаворка не пра раптоўны абвал пасля пачатку вайны, а пра доўгі трэнд — расійская навука страчвае кадры з 2015 года; прычым і да ўварвання ва Украіну расійская вышэйшая школа была арыентаваная на глабальны рынак, распавядае галоўная рэдактарка выдання T-invariant Вольга Арлова.

«Адна з прычын ад’езду — гэта палітычныя разыходжанні з тым, што адбываецца ў РФ, у тым ліку і асцярогі за ўласную свабоду, — казаў летась біялог і папулярызатар навукі Аляксандр Панчын, які з 2022 года працуе за мяжой. — Даволі шмат было спраў, у тым ліку крымінальных, узбуджана супраць вучоных».

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]