Навуковец праспаў званок пра ўручэнне Нобелеўскай прэміі
- 7.10.2026, 20:27
У выніку прадстаўнікі камітэта датэлефанаваліся да жонкі прафесара Стэнфардскага ўніверсітэта.
Прафесар Стэнфардскага ўніверсітэта Карл Дайсэрот праспаў званок з Нобелеўскага камітэта, які паведамляў яму пра прысуджэнне прэстыжнай узнагароды. Навуковец падзяліў Нобелеўскую прэмію ў галіне фізіялогіі або медыцыны з калегамі за адкрыццё ў сферы аптагенетыкі — метаду кіравання актыўнасцю нейронаў з дапамогай святла. Пра гэта паведаміў партал RMF24.
Званок прагучаў у панядзелак а 00:27 па мясцовым часе ў доме сям’і Дайсэрот у Крамянёвай даліне. 54‑гадовы даследчык праігнараваў выклік на сваім мабільным тэлефоне, пасля чаго прадстаўнікі камітэта набралі нумар ягонай жонкі, доктара Мішэль Монджэ-Дайсэрот. Навуковец на паўхвіліны страціў мову, калі жонка перадала яму слухаўку са словамі: «Тэлефанавалі са Стакгольма». У той жа час сама Мішэль зусім не здзівілася, адзначыўшы, што яе муж зрабіў рэвалюцыю ў нейрабіялогіі.
Аптагенетыка дазваляе ўводзіць святлочуллівыя бялкі водарасцей у клеткі мозгу млекакормячых. Такім чынам, вучоныя атрымліваюць магчымасць літаральна ўключаць і выключаць асобныя нейроны з дапамогай лазера. Метад ужо дапамог выявіць ключавыя клеткавыя ланцугі пры хваробе Паркінсана і дэпрэсіі, а ў будучыні можа вярнуць рухомасць людзям з паралічам.
«Мы можам выкарыстоўваць святло, каб уключаць і выключаць клеткі ў мозгу. Мы бярэм малекулы ў аднаклетачных арганізмаў і стымулюем нейроны адным пстрычком лазера. Менавіта так можна апісаць нашу працу: мы нібы падштурхоўваем мозг», — патлумачыў Карл Дайсэрот.
Нягледзячы на гістарычную падзею, раніца лаўрэата не адрознівалася ад будзённай. Як паведамляе прэс-служба Стэнфардскага ўніверсітэта, навуковец не адмовіўся ад сваёй штодзённай абавязнасці рабіць бутэрброды для траіх школьнікаў, каб тыя не пайшлі на заняткі галоднымі. Дзесяцігадовая дачка Сафі радасна ўсклікнула, што тата выйграў усе ўзнагароды ў свеце, а 16‑гадовы сын Гудзон назваў бацьку самым настойлівым чалавекам з усіх, каго ён ведае. Сам даследчык сціпла адказаў, што мае намер вярнуцца да працы.
Цікава, што першай любоўю навукоўца было не прыродазнаўства, а літаратура. У юнацтве ён планаваў стаць нейрахірургам, але падчас стажыроўкі па псіхіятрыі яго захапіла магчымасць дапамагаць пацыентам, якія перажываюць іншую рэальнасць. Менавіта тады будучы лаўрэат Нобелеўскай прэміі задумаўся над тым, як словы і сказы ўплываюць на чалавечыя пачуцці, і ці можна даследаваць мозг, каб зразумець прыроду эмоцый.