У Іране следам за Расіяй пачаўся бензінавы крызіс

Марская блакада ЗША прывяла да доўгіх чэргаў на АЗС у Тэгеране.

Дзве краіны, якія ўваходзяць у ліку найбуйнейшых сусветных вытворцаў нафты, у выніку сваёй агрэсіўнай знешняй палітыкі засталіся без бензіну. Расія перажывае ўжо другую хвалю паліўнага крызісу: пасля пэўнага аслаблення дэфіцыту ў пачатку жніўня цяпер у розных рэгіёнах, у тым ліку ў сталіцы, ізноў пачалі ўводзіць абмежаванні на адпуск паліва (звычайна 40–50 літраў у адны рукі). Да свайго расійскага партнёра далучыўся Іран: марская блакада ЗША прывяла да доўгіх чэргаў на АЗС у Тэгеране, піша Financial Times.

Абмежаванне ў 20 літраў на аўтамабіль прымушае вадзіцеляў вяртацца ізноў і ізноў, распавёў газеце супрацоўнік адной са сталічных АЗС. Паводле яго слоў, людзі спяшаюцца запраўляцца «да таго, як іх бакі апусцеюць, баючыся, што вайна можа аднавіцца або што цэны вырастуць».

Дзяржаўная арганізацыя па аптымізацыі спажывання паліва папярэдзіла пра «крытычны» недахоп бензіну. Паводле яе даных, Ірану не стае 15 млн літраў для задавальнення суткавага попыту ў 135 млн літраў. Гэта значыць, дэфіцыт перавышае 11%.

У Расіі сітуацыя яшчэ горшая. Паводле ацэнак Rystad Energy, аб’ёмы перапрацоўкі знаходзяцца на траціну ніжэй за сезонную норму, бо з пачатку жніўня нападам падвергліся больш як 10 НПЗ, прынамсі пяць спынілі працу (а некаторыя прадпрыемствы так і не аднавілі яе пасля чэрвеньска-ліпеньскай хвалі ўкраінскіх бамбардзіровак). Расія ў ліпені здабывала 8,76 млн барэляў сырой нафты ў суткі, паводле ацэнкі Міжнароднага энергетычнага агенцтва (МЭА), пры квоце АПЕК+ у 9,82 млн барэляў. Аднак з-за страты перапрацоўчых магутнасцяў яна не толькі забараніла экспарт паліва, але і пачала закупаць яго ў Індыі, Марока і Турцыі, а імпарт бензіну з Беларусі павялічыла ў 25 разоў.

У Іране частка НПЗ таксама пацярпела ў выніку ізраільскіх і амерыканскіх удараў на пачатку ваенных дзеянняў гэтай вясной. Акрамя таго, Іран, які здабывае 2,6 млн барэляў сырой нафты ў суткі (дадзеныя МЭА за ліпень — пры магутнасцях у 3,8 млн барэляў), не мае дастатковых перапрацоўчых магчымасцяў. Таму значная частка бензіну імпартавалася, аднак цяпер гэта амаль немагчыма з-за марской блакады, якую аднавілі ЗША 14 ліпеня.

Міністр фінансаў ЗША Скот Бэсент заявіў у панядзелак, што ў рамках эканамічнай вайны супраць Ірана яго гандлёвым партнёрам будзе прадастаўлены «пэўны тэрмін» для згортвання камерцыйных адносін, а арганізацыі, якія дапамагаюць Тэгерану адмываць грошы або абыходзіць санкцыі, могуць быць «адключаныя ад фінансавай сістэмы ЗША». Аналагічным чынам прэзідэнт Францыі Эмануэль Макрон у той жа дзень прапанаваў саюзнікам перакрыць пастаўкі паліва ў Расію.

Дэфіцыт паліва ў Іране пагаршаецца сістэмай субсідый, дзякуючы якой бензін у краіне застаецца адным з самых танных у свеце — 15 000–50 000 ($0,0075–0,25). Урад, якому ў апошнія месяцы давялося актыўна расходаваць стратэгічныя запасы, заяўляе, што цяперашні механізм больш не з’яўляецца ўстойлівым з-за амаль 90-працэнтнай інфляцыі, падзення курсу рыяла да гістарычнага мінімуму і выкліканых вайной збояў з пастаўкамі, адзначае FT.

Прэзідэнт Ірана Масуд Пезешкіян заявіў у жніўні, што продаж бензіну па цэнах ніжэй за рынкавыя пазбаўляе ўрад рэсурсаў, неабходных для субсідзіравання прадуктаў харчавання і падтрымкі работнікаў. «Хто сказаў, што ўрад павінен закупляць бензін па 1,3 мільёна рыялаў за літр, а потым прадаваць яго па 15 тысяч рыялаў?» — заявіў ён.

Аднак нядаўні пілотны праект па павышэнні цэн на бензін у правінцыі Керман быў спынены ўсяго праз некалькі гадзін пасля запуску. У краіне добра памятаюць падзеі 2019 года, калі раптоўнае павышэнне цэн выклікала пратэсты ва многіх гарадах, якія прывялі да гібелі людзей.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]