У ЗША стварылі сінтэтычную форму жыцця
2- 4.07.2026, 19:25
- 1,336
Яна ўмее харчавацца, расці і размнажацца.
Навукоўцы з Універсітэта Мінесоты ўпершыню стварылі сінтэтычную клетку, здольную харчавацца, расці і размнажацца так жа, як звычайная жывая клетка — і ўсё гэта з нежывых хімічных кампанентаў, паведамляе Futurism.
Клетку назвалі SpudCell — паводле слоў даследчыкаў, гэта «першая сінтэтычная клетка з поўным клеткавым цыклам», якая здольная расці, рэплікаваць уласны геном, дзяліцца і праходзіць праз адбор і канкурэнцыю на працягу некалькіх пакаленняў.
«Мы ўзнавілі ў хіміі тое, што раней было магчымым толькі ў біялогіі, — поўны набор паводзінных рэакцый клеткі. Гэта даказвае, што самыя фундаментальныя функцыі жыцця, такія як рост і размнажэнне, не патрабуюць нейкай магічнай іскры», — адзначыла кіраўніца даследавання, сінтэтычная біёлаг Кейт Адамала.
Нягледзячы на гучныя заявы, SpudCell пакуль вельмі прымітыўная — паводле складанасці нагадвае звычайную бактэрыю. Аднак даследчыца бачыць у гэтым перавагу:
«Я ведаю поўны спіс інгрэдыентаў клеткі, дакладна ведаю, якія хімічныя рэчывы, якія малекулы і ў якіх канцэнтрацыях. Яна цалкам вызначаная, а гэта значыць, што мы можам яе ўдасканальваць».
Сама Адамала апісала сваё тварэнне даволі сціпла, назваўшы яго вельмі слабым арганізмам, які пакуль здольны толькі харчавацца і зрэдку дзяліцца.
Паводле звестак выдання, SpudCell складаецца прыблізна з 150–200 малекул — тады як звычайная жывая клетка можа ўтрымліваць мільярды. Каб клетка дзялілася прыкладна раз на 12 гадзін, навукоўцам даводзіцца карміць яе ўручную і падтрымліваць тэмпературу каля 30 °C. Для параўнання: кішачная палачка дзяліцца кожныя 30 хвілін. Самастойна выпрацоўваць бялкі SpudCell таксама не ўмее — то-бок без пастаяннага «кармлення» з боку людзей яна не выжыве.
Ці можна назваць SpudCell «жыццём» — пытанне, якое дагэтуль выклікае спрэчкі сярод навукоўцаў. Прафесар біёінжынерыі Стэнфардскага ўніверсітэта Дру Энды выказаўся асцярожна:
«Я б сказаў, што Кейт стварыла клетку. Я не думаю, што яна стварыла жыццё».
У той жа час ён прызнаў, што гэтая праца адкрывае шлях да будучыні, дзе больш людзей змогуць ствараць клеткі самастойна.
Іншыя даследчыкі настроены больш аптымістычна. Навуковец Інстытута Дж. Крэйга Вэнтэра Джон Гласс, які не ўдзельнічаў у даследаванні, заявіў выданню New York Times, што каманда Адамалы стварыла нежывую сінтэтычную клетку, якая значна бліжэй да «жывой», чым што-небудзь іншае, створанае раней у гэтай галіне навукі.