«Якасць адукацыі ў Беларусі проста абвалілася»

Чаму беларускія выпускнікі масава адмаўляюцца ад вучобы на радзіме.

Беларускія ВНУ, уключаючы медыцынскія і калісьці прэстыжныя тэхнічныя ўніверсітэты, сутыкнуліся з масавым недаборам. На некаторых спецыяльнасцях месцы застаюцца пустымі, а прахадныя балы рэзка ўпалі.

Чаму нават вядомыя беларускія ВНУ сутыкнуліся з масавым недаборам? Пра гэта сайт Charter97.org пагаварыў з каардынатарам грамадзянскай кампаніі «Еўрапейская Беларусь» і бацькам дваіх дзяцей Андрэем Шарэнда:

— Насамрэч усё заканамерна. Якасць вышэйшай адукацыі ў Беларусі змяншалася на ўсім працягу дыктатуры, але за апошнія пяць гадоў яна проста абвалілася. Пасля падзей 2020 года з краіны з’ехаў колер беларускай выкладчыцкай супольнасці. Гэта сотні, нават тысячы спецыялістаў, якія гадамі, а некаторыя дзесяцігоддзямі рыхтавалі студэнтаў. Для беларускіх ВНУ гэта стала сур’ёзным ударам. Замяніць гэтых выкладчыкаў проста няма каму.

Акрамя зніжэння якасці адукацыі, ёсць і іншая важная праблема. Нашы выпускнікі школ не бачаць сваёй будучыні ў Беларусі пасля заканчэння ВНУ. Маладых людзей, вядома, палохае абавязковая адпрацоўка, гэтая прымусоўка з савецкай мінуўшчыны. Кожны год мы бачым сотні ролікаў пра ўбогія ўмовы працы выпускнікоў. Іх накіроўваюць на адпрацоўку ў нейкія богам забытыя рэгіёны краіны. Маладыя людзі незадаволеныя і прапанаванымі заробкамі.

Такая безвыходнасць адбівае ў іх жаданне паступаць нават на спецыяльнасці, якія раней лічыліся прэстыжнымі. Маюцца на ўвазе медыцынскія і тэхнічныя спецыяльнасці, а таксама ІТ-сфера. Раней яны былі вельмі запатрабаваныя сярод выпускнікоў школ.

Дзяцей і іх бацькоў таксама палохае засілле ідэалогіі ў беларускіх ВНУ. Сёння студэнт пастаянна знаходзіцца пад ціскам ідэалагічных структур лукашыстаў. Шмат якія бацькі проста не хочуць, каб іх дзеці з гэтым сутыкаліся.

— Куды зніклі выпускнікі школ і чым тлумачыцца рэзкае скарачэнне колькасці абітурыентаў?

— Важна сказаць, што ў гэтым і мінулым годзе колькасць выпускнікоў 11-х класаў не змяншылася, а, наадварот, вырасла. Ніякай заслугі рэжыму Лукашэнкі ў гэтым няма. Нараджальнасць у Беларусі пасля Другой сусветнай вайны змяняецца хвалямі.

Цяпер школу заканчваюць дзеці бацькоў майго пакалення, то-бок людзей, якія нарадзіліся ў 1980-я гады. Тады ў Беларусі назіраўся пік нараджальнасці, і цяпер дзеці гэтага пакалення паступаюць у ВНУ. Адказ на пытанне, куды потым знікаюць абітурыенты, відавочны. Бацькі і дзеці загадзя пачынаюць шукаць месцы ў замежных ВНУ. Я жыву ў Польшчы і бачу гэта ўласнымі вачыма. У горадзе, дзе я цяпер знаходжуся, ёсць дзве ВНУ. Прыблізна чвэрць іх студэнтаў складаюць беларусы.

Я размаўляю са сваімі равеснікамі, чые дзеці цяпер заканчваюць школу. Многія з іх за некалькі гадоў пачынаюць збіраць грошы, каб даць дзецям адукацыю ў Еўропе.

Гэта ўжо набыло масавы характар. Штогод дзясяткі тысяч беларускіх дзяцей з’язджаюць вучыцца за мяжу, бо іх бацькі не бачаць для іх будучыні пры рэжыме Лукашэнкі.

Рэжым спрабуе супрацьдзейнічаць гэтаму нейкімі незразумелымі спосабамі. Апошняя кампанія супраць Еўрапейскага гуманітарнага ўніверсітэта, які знаходзіцца ў Вільні, таксама з’яўляецца няўклюднай спробай спыніць адток беларускай моладзі.

Але, упэўнены, вынік будзе адваротны. З кожным годам усё больш беларускіх дзяцей будуць вымушаныя з’язджаць за мяжу і паступаць у сапраўды якасныя ВНУ, каб будаваць сваю будучыню па-за межамі Беларусі.

— Чым масавы недабор студэнтаў, падзенне якасці падрыхтоўкі і адток моладзі пагражаюць будучыні Беларусі?

— Ад’езд такой колькасці беларусаў з краіны, безумоўна, наносіць удар па будучыні Беларусі. Краіна губляе рабочыя рукі і кваліфікаваныя кадры. Віна за гэта цалкам ляжыць на рэжыме Лукашэнкі. Менавіта ён не ў стане стварыць у Беларусі нармальныя, сучасныя ўмовы для вучобы і працы, загрузнуўшы ў ідэалагічных установах 70-гадовай даўніны.

Мяне абнадзейвае толькі адно. Я размаўляю з беларускімі студэнтамі, якія вучацца тут, у Польшчы, і бачу, што многія з іх па-ранейшаму цёпла ставяцца да сваёй радзімы. Яны кажуць, што пасля падзення рэжыму Лукашэнкі, калі ў Беларусі з’явяцца нармальныя ўмовы для жыцця і працы, будуць гатовыя вярнуцца.

Таму ёсць надзея, што многія з тых, хто цяпер з’ехаў і вучыцца за мяжой, у будучыні, пасля краху рэжыму Лукашэнкі, стануць фундаментам новай Беларусі.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]