Кітайская «пілюля» для Крамля

Шмат рытуалаў, мала вынікаў.

19–20 мая прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін наведаў Пекін з чарговым афіцыйным візітам. Напярэдадні журналісты стараліся падлічыць колькасць сустрэч гаспадара Крамля і кіраўнікоў КНР, якіх змянілася некалькі за тыя 25 гадоў, пакуль ва ўладзе ў РФ знаходзіцца Пуцін. У 2001 годзе дамову аб супрацоўніцтве, дружбе і добрасуседстве паміж РФ і КНР Пуцін, тады толькі што прыйшоўшы да ўлады, падпісваў з Цзян Цзэмінем. 25-ю гадавіну менавіта гэтай дамовы расійскі прэзідэнт адзначыў ужо з Сі Цзіньпінам. Сустрэч Пуціна з кіраўнікамі КНР за гэты час адбылося звыш 40, адных толькі візітаў у Пекін — 25, больш, чым у любога іншага лідара.

У сваёй прамове перад пачаткам перамоваў Пуцін прывёў кітайскую прымаўку, якая звычайна тычыцца зносін закаханых: «мы не бачыліся адзін дзень, а такое ўражанне, што прайшло тры восені». У адказ Сі Цзіньпін назваў Пуціна «дарогім сябрам». Гэта не дзіўна. З пачатку агрэсіі супраць Украіны Кітай набыў расійскіх энерганосьбітаў на 370 млрд долараў. Тры гады запар тавараабарот перавышае 200 млрд, у 2025 годзе дасягнуў 228 млрд долараў. Кітай застаецца найбуйнейшым гандлёвым партнёрам РФ на працягу 16 гадоў. Дагавор быў працягнуты, бязвізавы рэжым таксама будзе дзейнічаць да канца 2027 года, дамоўлена, што ў гэтым годзе яны сустрэнуцца яшчэ двойчы.

Сярод мантраў, якія паўтаралі розныя кітайскія крыніцы напярэдадні і падчас візіту (відаць, для гіпнатычнага ўздзеяння на слухачоў), гучалі сцвярджэнні, што РФ і КНР будуюць адносіны на аснове павагі да суверэнітэту, нямяшання ў справы іншых краін, Статута ААН і міжнароднага права. Яны не сябруюць супраць трэціх краін і стаяць на варце справядлівага міру. Яны нібыта выбудавалі мадэль адносін, што станоўча ўплывае на рэгіянальную стабільнасць і глабальны парадак, і гэта ва ўмовах «закона джунгляў», які ім навязваюць знешнія сілы. Наколькі б далёкімі ад рэальнасці ні былі гэтыя сцвярджэнні, яны традыцыйна займаюць значную частку эфірнага часу падчас такіх візітаў. Усход — ён такі.

У заявах для прэсы, агучаных пасля заканчэння перамоваў, было вельмі шмат слоў і ніякай канкрэтыкі ў практычных дамоўленасцях. Сярод падпісаных дакументаў (было абвешчана, што іх каля 40) абсалютная большасць — мемарандумы аб намерах. Відавочна, засталася на тым жа месцы, што і раней, вільготная мара Пуціна пра будаўніцтва газаправода «Сіла Сібіры-2», па якім ён спадзяецца пастаўляць да 50 мільярдаў кубаметраў прыроднага газу ў Кітай. Гэты праект на стале ўжо 20 гадоў. Ідзе гаворка пра той самы газ, які калісьці пастаўлялі ў ЕС, і цяпер для яго няма іншага шляху, як на Усход. Кітай гэта выдатна разумее і таму даволі спакойна чакае, пакуль РФ пагодзіцца прадаваць гэты газ фактычна па ўнутраных цэнах. Заява Пяскова пра прагрэс у перамовах, дзе бакі ўзгаднілі «тэхнічныя параметры і маршрут», а іншыя дэталі яшчэ трэба ўзгадніць, сведчыць, што праект і дагэтуль застаецца на стадыі «кітайскай замарозкі» — т.е. няпэўнасці.

Сярод палітычных заяў звяртае на сябе ўвагу агульнае асуджэнне прыдуманага ў Пекіне і Маскве «адраджэння японскага мілітарызму». Бясконцыя абвінавачанні на гэтую тэму гучаць з моманту прыходу да ўлады прэм’ер-міністра Японіі Санаэ Такаячы, якая з усёй рашучасцю ініцыявала перагляд стратэгій бяспекі і абароны, што заставаліся нязменнымі на працягу 80 гадоў пасля Другой сусветнай вайны. Цікава, што японскія СМІ практычна цалкам праігнаравалі саміт Пуціна і Сі, засяродзіўшы ўвагу на візіце Такаячы ў Паўднёвую Карэю, які адбываўся ў той жа час і сапраўды меў жыццёва важнае значэнне для ўсёй Усходняй Азіі. Японія таксама выказала пратэст Кітаю з-за нападу на двух грамадзян Японіі ў рэстаране ў Шанхаі, дзе невядомы параніў іх нажом. Такія выпадкі пачасціліся ў апошні час на фоне антыяпонскай прапаганды ў КНР.

Да цікавых момантаў сустрэчы ў Пекіне можна было б аднесці і агульную заяву пра падтрымку шматпалярнага свету, калі забыць, што першая такая заява РФ і КНР перадавалі ў ААН… больш за 30 гадоў таму. Той факт, што менавіта падчас перамоваў Пуціна і Сі дзяржаўныя медыя КНР абнародвалі афіцыйныя вынікі візіту Дональда Трампа (яны такія ж, як і неафіцыйныя, пра што ўжо шмат пісалі), падштурхнуў некаторых каментатараў выказаць здагадку пра магчымасць стварэння трохбаковага механізму кансультацый ЗША—КНР—РФ падчас саміту АТЭК у лістападзе ў Шэньчжэні. Разам з тым літаральна перад прыбыццём Пуціна Трамп абверг паведамленне СМІ пра тое, што Сі нібыта сказаў яму, што расійскі лідар Уладзімір Пуцін можа «пашкадаваць» аб пачатку ўварвання ва Украіну. Спасылаючыся на невядомыя крыніцы, Financial Times паведаміла, што Сі даў гэты каментар падчас працяглых перамоваў, калі Трамп наведаў Кітай на мінулым тыдні. Прэзідэнт ЗША заявіў, што «ён ніколі гэтага не казаў». Практычна сінхронна прэс-сакратар Міністэрства замежных спраў Кітая Го Цзякунь заявіў, што гэтае паведамленне, «верагодна, прыдумана без якіх-небудзь фактычных падстаў». Тым часам Кірыл Дзмітрыеў, які ўваходзіў у склад эканамічнай часткі дэлегацыі, паведаміў СМІ, што Уіткоф хутка чарговы раз наведае Маскву, падкрэсліваючы такім чынам «руцінны» характар дыялогу з ЗША. Магчыма, Уіткофу будзе цікава даведацца падрабязнасці планаў сумеснага асваення Кітаем і Расіяй Арктыкі і Месяца, дзе яны вырашылі будаваць атамную электрастанцыю.

«Мірныя» Кітай і Расія, якія нікому не пагражаюць і ні супраць каго не супрацоўнічаюць, дамовіліся пашырыць агульныя ваенныя вучэнні, а таксама паветранае і марское патруляванне, згодна з агульнай заявай аб садзейнічанні ўсебаковаму партнёрству, апублікаванай Крамлём. Пекін і Масква будуць працягваць умацоўваць сяброўства паміж вайскоўцамі дзвюх краін, «паглыбляць узаемны давер у ваеннай сферы» і ўдасканальваць механізмы супрацоўніцтва. Бакі таксама зрабілі акцэнт на сваім намеры развіваць супрацоўніцтва ў ваенным выкарыстанні штучнага інтэлекту.

Калі згадаць пра Паўночную Карэю, то лідары Кітая і Расіі выступілі супраць эканамічных санкцый, прымусовага ціску і іншых мерапрыемстваў, якія пагражаюць бяспецы Карэйскай Народна-Дэмакратычнай Рэспублікі. «Пекін і Масква працягнуць цесна супрацоўнічаць для прасоўвання палітычнага вырашэння пытанняў на Карэйскім паўвостраве і збіраюцца іграць канструктыўную ролю ў стварэнні мірных механізмаў, накіраваных на забеспячэнне ўстойлівай доўгатэрміновай стабільнасці ў Паўночна-Усходняй Азіі», што б гэта ні азначала ў іх разуменні.

Тэкст агульнай заявы на 46 старонках першым апублікаваў Крэмль. Досвед паказвае, што кітайскі варыянт з’явіцца значна пазней, і яго тэкст можа адрознівацца, паколькі расіяне — яшчэ тыя майстры перакладу. У рускім варыянце абзац пра Украіну гучыць так: «Бакі ўпэўненыя ў неабходнасці цалкам ліквідаваць першапрычыну Украінскага крызісу на аснове выканання прынцыпаў Статута ААН ва ўсёй іх поўні, сукупнасці і ўзаемасувязі для гарантавання ўзаемнай бяспекі і фарміравання асноваў сталога міру. Кіруючыся гэтым, Бакі падтрымліваюць усе намаганні, якія спрыяюць усталяванню доўгатэрміновага і пастаяннага міру, а таксама выступаюць за працяг пошуку рашэння шляхам дыялогу і перамоваў. Расійскі Бок пазітыўна ацэньвае аб’ектыўную і непрадузятую пазіцыю Кітайскага Боку па пытаннях сітуацыі ва Украіне і вітае імкненне Кітая адыгрываць канструктыўную ролю ва ўрэгуляванні ўкраінскага крызісу палітычна-дыпламатычным шляхам».

Асцярожныя надзеі на тое, што поўнае ліквідаванне першапрычын «Украінскага крызісу» выявіцца ў вывадзе войскаў РФ з акупаваных тэрыторый, вызваленні ўсіх грамадзян Украіны, якіх утрымліваюць незаконна, вяртанні выкрадзеных дзяцей, выплаце рэпарацый і пакаранні злачынцаў, наўрад ці з’яўляюцца абгрунтаванымі. Вайна — спосаб існавання пуцінскага фашысцкага рэжыму. З часу прыходу да ўлады Пуціна Расія або рыхтавалася да вайны, або знаходзілася ў стане вайны. Вайна — адзінае, што трымае гэты рэжым, таму ніякія агульныя заявы з Кітаем не варта ўспрымаць як тыя, што будуць мець наступствы. Для КНР у гэтай сітуацыі найважнейшае — захаваць белымі і недатыкальнымі шаты міратворцы, які клапоціцца пра інтарэсы ўсяго чалавецтва. Важна таксама захоўваць сяброўскі да КНР рэжым у Крамлі. Па выніках двух самітаў у Пекіне трэба прызнаць, што цяпер пажаданае для Сі Цзіньпіна амаль удалося.

Сяргей Корсунскі, ZN.UA

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]