Украіна ўмацоўвае пазіцыі

Крызіс на Блізкім Усходзе змяняе глабальны баланс сілаў.

Перамовы паміж Іранам і Злучанымі Штатамі Амерыкі, відавочна, будуць складанымі, бо ёсць некалькі важных фактараў. Чаканне вайны часта горшае за саму вайну, і калі яна ўжо адбылася, а для іранцаў найгоршае засталося ззаду, яны становяцца больш настойлівымі ў сваіх патрабаваннях.

Вядома, гаворкі не будзе пра поўнае зняцце санкцый — гэтае пытанне наўпрост звязана з узбагачаным уранам, які Іран і раней разглядаў як інструмент торгу для паслаблення санкцый супраць Ірана. Таксама не варта чакаць абмеркавання скарачэння ракетнай праграмы — гэта практычна выключана, і Тэгеран будзе настойваць на сваім праве падтрымліваць праксі-сілы. Шмат што будзе залежаць ад сітуацыі ў Ліване, дзе для Ізраіля ўсё складваецца не так адназначна. Акрамя таго, Іран фактычна атрымаў кантроль над Армузскім пралівам, і ЗША, па сутнасці, былі вымушаныя з гэтым пагадзіцца.

У гэтым кантэксце можна гаварыць пра геапалітычную паразку ЗША — прынамсі часткова, хоць гэта пытанне інтэрпрэтацыі. Відавочна адно: Вашынгтон імкнуўся як мага хутчэй выйсці з гэтай сітуацыі і фактычна ўзяў за аснову не ўласны план, а іранскі. І з гэтага бачна, хто менавіта хацеў «сысці» першым.

Стратэгічна ЗША сапраўды пралічыліся — гэта факт, хоць тактычна дзейнічалі даволі эфектыўна. У той жа час самі па сабе бамбардзіроўкі ніколі не прыводзяць да жаданага палітычнага выніку. Хіба што можна згадаць выпадак з Югаславіяй, але гэта іншая сітуацыя — у Ірана іншыя магчымасці і іншая геаграфія. Менавіта геаграфічны фактар адыграў ключавую ролю: Армузскі праліў, пагроза ўдараў па інфраструктуры краін Персідскага заліва — усё гэта магло б нанесці сур'ёзны ўдар па сусветнай эканоміцы. Такім чынам, сітуацыя прынцыпова іншая, і многія рэчы не былі належным чынам пралічаныя — разлік больш грунтаваўся на надзеях, чым на цвярозай стратэгічнай ацэнцы.

У той жа час ключавая ідэя ў тым, што абодва бакі імкнуцца пазбегнуць далейшых страт. Менавіта гэта робіць магчымымі дамоўленасці, але адначасова робіць іх крохкімі. Калі ЗША не пагодзяцца з іранскімі прапановамі адносна права на ўзбагачэнне ўрану — нават пад міжнародным кантролем — сітуацыя можа зноў абвастрыцца. Для Ірана гэта пытанне суверэнітэту і суб'ектнасці, гэтак жа, як і ракетная праграма, таму менавіта тут кампраміс выглядае малаверагодным.

Калі казаць шырэй, можна адзначыць змяншэнне здольнасці Вашынгтона пераканаўча пагражаць ваеннай сілай, і Тэгеран, безумоўна, будзе ўлічваць гэта ў сваіх далейшых дзеяннях. Таксама варта чакаць узмацнення гонкі ўзбраенняў у рэгіёне Персідскага заліва і пошуку альтэрнатыўных шляхоў паставак нафты і газу.

У цэлым цяперашняя сітуацыя з'яўляецца вынікам рашэнняў саміх ЗША: іх ніхто да гэтага не прымушаў, яны зрабілі пэўныя разлікі, якія аказаліся памылковымі, і цяпер вымушаныя працаваць з наступствамі.

Затое для Украіны гэтая сітуацыя адкрывае новыя магчымасці. Гаворка ідзе пра ўмацаванне геапалітычных пазіцый і заключэнне доўгатэрміновых, у прыватнасці дзесяцігадовых, пагадненняў. Улічваючы, што краіны рэгіёна будуць востра мець патрэбу ў бяспецы, украінская экспертыза, дроны, ракетныя тэхналогіі і іншыя сумесныя распрацоўкі будуць для іх надзвычай карыснымі. Акрамя таго, гэтыя дзяржавы, верагодна, будуць пераглядаць сваё пазіцыянаванне ў адносінах з ЗША або, прынамсі, высоўваць ім дадатковыя патрабаванні. Фактычна за адзін месяц вайны Украіна здолела ажыццявіць істотны геапалітычны прарыў у рэгіёне — тое, што без гэтых абставінаў выглядала б малаверагодным і нават фантастычным.

У ўнутрыпалітычным вымярэнні ЗША гэтая сітуацыя таксама будзе мець наступствы. Калі Дэмакратычная партыя эфектыўна скарыстаецца момантам, яна можа скарыстацца ім у поўнай меры, дэманструючы, што, на іх думку, Дональд Трамп аслабіў геапалітычныя пазіцыі ЗША як на Блізкім Усходзе, так і ў свеце, а таксама ўскладніў адносіны з саюзнікамі. У такой логіцы ўся гэтая вайна можа падавацца як сур'ёзная няўдача і нават катастрофа яго знешняй палітыкі.

Ігар Семіволос, Главред

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]