Людзі эвалюцыянуюць менавіта цяпер: што з’явілася новага

Даследавана 16 тысяч геномаў.

За апошнія 10 тыс. гадоў натуральны адбор спрыяў эвалюцыі амаль 500 генаў у ДНК жыхароў Заходняй Еўразіі. Шэраг нядаўніх даследаванняў паказаў, што гэты эвалюцыйны працэс ужо змяніў знешнасць людзей і іх успрымальнасць да захворванняў.

Натуральны адбор у гэтай групе прывёў да павелічэння частаты светлага адцення скуры, рыжых валасоў і ўстойлівасці да ВІЧ і праказы (якая таксама называецца хваробай Хансена). Таксама эвалюцыя знізіла частату аблысення ў мужчын і ўспрымальнасць да рэўматоіднага артрыту сярод абодвух палоў. Такія вынікі прадэманстраваў аналіз 16 тыс. геномаў, піша «Фокус».

«Эвалюцыя чалавека, на самай справе, не запаволілася, мы проста ўпусцілі сігнал», — заявіў першы аўтар даследавання і навуковы супрацоўнік Гарвардскага ўніверсітэта Алі Акбарі.

Эвалюцыйныя змены могуць адбывацца праз розныя механізмы, уключаючы мутацыі; натуральны адбор, пры якім прыкметы, выгадныя для выжывання, перадаюцца нашчадкам; генны паток, калі генетычны матэрыял змешваецца паміж папуляцыямі; і генетычны дрэйф, калі частата гена ў папуляцыі змяняецца з-за выпадковасці.

Акбарі і яго калегі распрацавалі новы статыстычны метад для выяўлення натуральнага адбору за перыяд у 18 000 гадоў у тысячах старажытных і сучасных геномаў людзей, што жылі ў Заходняй Еўразіі — рэгіёне, які ахоплівае Еўропу і часткі Заходняй Азіі, такія як Турцыя.

- Папярэднія працы, заснаваныя на слядах, якія натуральны адбор пакідае ў сучасных геномах, прывялі да меркавання, што эвалюцыя людзей запаволілася, — тлумачыць Акбарі.

Але дзякуючы вялікім масівам дадзеных, а таксама новым метадам аналізу, Акбарі са сваёй камандай здолелі «выявіць нязначныя, але стабільныя змены з цягам часу».

Якія змены з’явіліся ў ДНК

Даследчыкі выявілі сведчанні натуральнага адбору ў 479 варыянтах генаў у наборы дадзеных геномаў заходнеэўразійцаў, 60% з якіх адпавядаюць вядомым прыкметам сучасных людзей. Некаторыя з мутацый генаў, што падвергліся моцнаму станоўчаму адбору, удзельнічаюць у праяве такіх прыкмет, як светлы тон скуры, рыжыя валасы, устойлівасць да ВІЧ і праказы, а таксама група крыві B (III). Яны таксама выявілі гены, звязаныя з меншай імавернасцю аблысення ў мужчын і меншай рызыкай рэўматоіднага артрыту.

Вынікі сведчаць, што ўсе гэтыя варыянты былі карысныя ў эвалюцыі сучасных заходнеэўразійцаў, але ДНК не дапамагае дакладна патлумачыць, чаму гэтыя прыкметы былі карысныя. Павелічэнне частаты светлай пігментацыі скуры, верагодна, адлюстроўвае адбор на павышаны сінтэз вітаміну D у рэгіёнах з нізкім узроўнем сонечнага святла. Аднак патлумачыць рост колькасці рыжавалосых складаней. Магчыма, самі па сабе рыжыя валасы не былі карысныя, а гены, што адказваюць за гэтую прыкмету, таксама звязаныя з больш важнай адаптацыяй.

Даследчыкі выявілі, што некаторыя прыкметы падвяргаліся станоўчаму або адмоўнаму адбору ў розныя часы. На працягу некалькіх тысячагоддзяў частата генаў, што адказваюць за ўспрымальнасць да туберкулёзу, павялічвалася, а затым знізілася каля 3500 гадоў таму. Аналагічна, частата генаў, што адказваюць за ўспрымальнасць да рассеянага склерозу, павялічвалася прыкладна да 2000 гадоў таму, а потым зменшылася.

- Гэта, верагодна, адлюстроўвае змены ў навакольным асяроддзі або селектыўны ціск з цягам часу, напрыклад з’яўленне новых патагенаў, — сказаў Акбарі.

Вучоны адзначыў, што даследчая група цяпер плануе вывучыць іншыя групы па-за межамі Заходняй Еўразіі, каб лепш зразумець, як эвалюцыянавала глабальная чалавечая папуляцыя. Яны ўжо апублікавалі прэпрынт даследавання Усходняй Еўразіі, у якім вывучаліся людзі ўсходнеазіяцкага паходжання. І ў гэтым даследаванні выявіліся падобныя заканамернасці.

- Адрозненні паміж рэгіёнамі, верагодна, палягаюць не ў тым, ці адбываўся адбор, а ў тым, як мясцовыя ўмовы і культурныя змены паўплывалі на яго, уключаючы такія фактары, як дыета, патагены і клімат. Пашырэнне гэтага падыходу на больш шырокае кола выпадкаў дапаможа нам зразумець, як розныя гістарычныя фактары ўплывалі на біялогію чалавека ў розных умовах, — падсумаваў вучоны.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]