Вырашальныя выбары ў Венгрыі: якія сцэнары магчымыя

Апытанні паказваюць, што 16-гадовае кіраванне Орбана мусіць скончыцца.

Ужо сёння грамадзяне Венгрыі абяруць новы парламент. Апытанні паказваюць, што гэта могуць быць пераломныя выбары, якія завершаць 16-гадовае кіраванне Віктара Орбана. Аднак вынікі даследаванняў не адназначныя, і ўрадавыя сацыялагічныя цэнтры па-ранейшаму даюць яму надзею яшчэ на чатыры гады пры ўладзе, піша Onet.

На фінішнай прамой мы аналізуем палітычныя сцэнары і паказваем, на што звяртаць увагу ў вечар выбараў і што нам скажуць першыя вынікі, што паступяць.

У Венгрыі парламенцкія выбары праходзяць па змешанай сістэме. З 199 мандатаў у аднапалатным парламенце 106 размяркоўваюцца ў аднамандатных акругах, а астатнія 93 — па нацыянальных спісах у мадыфікаванай прапарцыянальнай сістэме.

Выбаршчык аддае два галасы: адзін — за кандыдата ў сваёй аднамандатнай акрузе, другі — за нацыянальны спіс. Мандаты па спісах размяркоўваюцца па добра вядомым метадзе Д’Онта.

Сістэма, аднак, больш складаная з-за механізму кампенсацыйных галасоў. Усе галасы, аддадзеныя за тых, хто прайграў у аднамандатных акругах, а таксама «лішак» галасоў пераможцы (то бок яго перавага над кандыдатам, які заняў другое месца), дадаюцца да вынікаў нацыянальных спісаў.

Нацыянальны выбарчы парог складае:

• 5% для адной партыі

• 10% для кааліцыі з двух партый

• 15% для кааліцыі з трох і больш партый

Этнічныя меншасці могуць атрымаць адзін мандат пры паніжаным парозе — 0,27%.

Уся сістэма ўладкавана так, каб пераможца выбараў атрымліваў як мага большую «прэмію». Партыя «Фідэс» Віктара Орбана з 2014 года на кожных выбарах атрымлівала канстытуцыйную большасць, хаця за гэты час толькі аднойчы набрала больш за 50% галасоў.

Вайна апытанняў

На гэтых выбарах свае спісы вылучылі пяць палітычных сіл:

• кааліцыя Fidesz–KDNP прэм’ер-міністра Орбана

TISZA Петэра Мад’яра

крайнеправая Mi Hazank

• найбольш праеўрапейская «Дэмакратычная кааліцыя»

• антысістэмная «Венгерская партыя двухвостай сабакі»

Аднак рэальныя шанцы на атрыманне мандатаў маюць толькі першыя тры сілы і спісы меншасцяў. У барацьбе за перамогу ўлічваюцца выключна партыі Орбана і Мад’яра.

Венгерскія апытанні ў мінулым адзначаліся значнымі памылкамі, і на гэтых выбарах зноў нехта моцна памыліцца. Сацыялагічныя цэнтры дзеляцца на два лагеры: звязаныя з урадам і тыя, што лічацца незалежнымі, блізкімі да апазіцыі. Абодва бакі паказваюць зусім розныя палітычныя карціны.

Гэта добра бачна на сярэднім значэнні апытанняў, падрыхтаваным парталам Telex.hu. У большасці незалежных апытанняў падтрымка Fidesz вагаецца ў межах 35–40%. Аднак ёсць даследаванні, дзе партыя Орбана дасягае нават 46% — гэта апытанні, звязаныя з урадам. Аналагічна выглядае сітуацыя з падтрымкай TISZA, якая ва ўрадавых апытаннях атрымлівае значна ніжэйшыя вынікі.

Fidesz страціў лідарства ў сукупных апытаннях на мяжы кастрычніка і лістапада 2024 года — праз некалькі месяцаў пасля выбараў у Еўрапарламент. З таго часу яго падтрымка трымалася на ўзроўні 37–39%, тады як TISZA сістэматычна яе павялічвала, адбіраючы электарат у іншых апазіцыйных сіл, і ў апошнія тыдні перасягнула 50% у сярэднім паказчыку.

Каб лепш паказаць няпэўнасць сітуацыі, падрыхтавана сімуляцыя, якая дэманструе магчымы расклад мандатаў у чатырох сцэнарах.

Сярэдняе значэнне дае перамогу TISZA

Згодна з сярэднім значэннем усіх апытанняў, фаварытам з’яўляецца TISZA з падтрымкай каля 47,5%, тады як Fidesz атрымлівае каля 42,5%.

Гэта азначала б:

• TISZA — фаварыт у 48 акругах

• Fidesz — у 33 акругах

Апазіцыя выйграла б не толькі ўвесь Будапешт, але і яго прыгарады, а таксама акругі ў буйных гарадах: Дэбрэцэн, Сегед, Мішкольц і Печ.

З улікам мандатаў па спісах:

• TISZA — 111 месцаў (самастойная большасць)

• Fidesz — 81

• Mi Hazank — 7

Таксама магчымыя мандаты для нямецкай і ромскай меншасцей, але яны не ўлічваліся. Важна адзначыць, што ва многіх акругах TISZA вядзе мінімальна, таму вырашальнымі могуць стаць адзінкавыя галасы.

Сцэнар паразы Орбана

Калі выключыць урадавыя апытанні:

• TISZA — каля 52%

• Fidesz — каля 37,5%

Гэта дае велізарную «прэмію пераможцу»:

• TISZA — фаварыт у 71 акрузе

• Fidesz — у 16

Вынік:

• TISZA — 131 мандат

• Fidesz — 61

Аднак да канстытуцыйнай большасці не хапае двух месцаў.

Ці захавае Орбан уладу?

Калі выключыць незалежныя апытанні:

• Fidesz — каля 47,5%

• TISZA — каля 40%

Тады:

• Fidesz — фаварыт у 59 акругах

• TISZA — у 26

Выніковы расклад:

• Fidesz — 110 мандатаў (простая большасць)

• TISZA — 82

Да канстытуцыйнай большасці Fidesz будзе далёка.

Што, калі будзе нічыя?

Пры роўнасці галасоў:

• TISZA — фаварыт у 45 акругах

• Fidesz — у 39

Але ў «няпэўных» акругах Fidesz мае перавагу і можа выйграць 54 з 106 акругаў.

Вынік:

• абедзве партыі — па 96 мандатаў

У гэтым выпадку Орбану давялося б супрацоўнічаць з крайнеправай партыяй Mi Hazank, каб застацца пры ўладзе.

Якім апытанням верыць?

У 2022 годзе больш дакладнымі аказаліся ўрадавыя апытанні, а ў 2024-м — наадварот, незалежныя. Цяпер нават найбольш дакладныя раней цэнтры паказваюць перавагу TISZA.

Тым не менш да венгерскіх апытанняў варта ставіцца асцярожна.

Калі будуць вынікі

Першыя афіцыйныя даныя пачнуць паступаць каля 20:00.

Да поўначы ўсё можа быць ясна.

Аднак пры блізкім выніку канчатковы вынік можа стаць вядомы толькі праз некалькі дзён, бо галасы з-за мяжы і па пошце падлічваюцца пазней.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]