«сябар» Пуціна ці фаварыт інтэлігенцыі: што вырашаць выбары ў Венгрыі для Еўропы і Украіны

Венгрыя рыхтуецца да парламенцкіх выбараў, якія могуць змяніць палітычны баланс у краіне.

У Венгрыі ўжо заўтра, 12 красавіка, адбудуцца парламенцкія выбары, якія могуць кардынальна змяніць палітычны баланс у краіне і паўплываць на адносіны Будапешта з ЕС, Украінай і Расіяй.

Галоўная інтрыга – ці здолее дзеючы прэм’ер Віктар Орбан утрымаць уладу пасля многіх гадоў кіравання, ці ж апазіцыйная «Ціса» на чале з Пэтэрам Мадзярам здзейсніць палітычны прарыў і перахопіць ініцыятыву. Шанцы абодвух кандыдатаў для «24 канала» ацанілі палітычныя эксперты і спрогназавалі, да якіх каварных дзеянняў можа звярнуцца Орбан, каб выхапіць уладу.

Якія пазіцыі Орбана перад выбарамі

Сённяшняя эканамічная і палітычная сітуацыя ў Венгрыі з’яўляецца наступствам курсу самога Орбана, які істотна аслабіў пазіцыі краіны нават у межах Еўрасаюза і зрабіў яе залежнай ад знешніх гульцоў, у прыватнасці Ірана і Расіі.

Нечаканасцю стала тое, што Дональд Трамп адкрыта заклікаў венграў галасаваць за Орбана, назваўшы яго «сапраўдным сябрам» і аказаўшы яму «поўную і безагаворачную падтрымку» на выбарах. Акрамя таго, амерыканскі лідар паабяцаў эканамічную падтрымку Будапешту ў выпадку перавыбрання дзеючага прэм’ера, заявіўшы пра гатоўнасць выкарыстаць «усю эканамічную магутнасць ЗША» для ўмацавання венгерскай эканомікі.

Палітолаг Мікалай Давыдюк даволі рэзка ацэньвае як палітыку Віктара Орбана, так і яго падтрымку з боку Дональда Трампа напярэдадні выбараў.

Давыдюк таксама крытычна ставіцца да заяў аб магчымых інвестыцыях з боку ЗША, лічачы іх часткай перадвыбарчай рыторыкі без рэальнай асновы.

- Я думаю, што гэта заява смешная. Маўляў, мы ўмацуем вашу эканоміку, будзем у яе інвеставаць. Штосьці не было відна, што папярэднія гады інвеставалі, а тут у дзень цішыні вырашылі шмат інвеставаць... Але Еўропа мільярдаў не дала, Расія мільярдаў не дала, Штаты мільярдаў не далі... Ці прыйдзе туды хоць долар? Не, не прыйдзе, – адзначыў эксперт.

Аднак эксперт перакананы, што нават магчымыя спробы ўмяшання або фальсіфікацый не змяняць агульнай карціны: пазіцыі Орбана істотна аслаблі, а запыт на змены ў венгерскім грамадстве ўжо сфарміраваўся.

Давыдюк лічыць, што Орбан пацерпіць адчувальную паразу на выбарах, нягледзячы на магчымыя спробы ўплываць на вынікі. Апошнія сацыялагічныя даныя, якія ўжо нельга абнародаваць з-за дня цішыні, сведчаць пра сур’ёзную перавагу апазіцыі, здольнай атрымаць каля 50% і сфармаваць большасць.

- Орбан адчувальна прайграе выбары... Сёння дзень цішыні. Але 50% апазіцыі бярэ татальную большасць. Орбан не дабірае 15% нават да паловы рэйтынгу. Таму ёсць разлік, што расійскія паліттэхнолагі не змогуць падправіць працэнт, – адзначыў Давыдюк.

Паводле яго, калі разрыў паміж рэальнымі і афіцыйнымі вынікамі будзе значным, Еўропа можа не прызнаць такія выбары. Акрамя таго, палітолаг крытычна ацэньвае сам стыль вядзення кампаніі Орбана, называючы яго састарэлым і заснаваным на прымітыўных палітычных тэхналогіях 90-х гадоў – з пошукам ворагаў, маніпуляцыямі і інфармацыйным ціскам у закрытай медыяпрасторы.

Цікава, што расійскія ўлады дапускаюць, што партыя Орбана «Фідэс» можа пацярпець паразу на парламенцкіх выбарах. Паводле звестак крыніц, блізкіх да палітычнага блока адміністрацыі расійскага дыктатара В. Пуціна, у Маскве паступова змяняюць ацэнкі адносна шанцаў Орбана ўтрымаць уладу. Калі раней там разлічвалі на перамогу як па партыйных спісах, так і ў мажарытарных акругах, то цяпер дапускаюць і сцэнар паразы.

Нават калі Арбану «намалююць» большасць, перакананы Давыдюк, ён усё адно прайграў. Яго растапталі. Сіярта павінен сысці ў адстаўку. Орбан — сколатая пасудзіна на стале венгерскай палітыкі. Усе гэтыя нядаўнія злівы паказалі яго нізасць, подласць, крывадушнасць, карумпаванасць і працу на тэрарыстычныя рэжымы.

- Венгры вельмі моцна адкінуць сябе яшчэ далей у мінулае і ў абдымкі Расіі, калі зноў за яго прагаласуюць, – рэзюмаваў Давыдюк.

Ці ёсць шанцы ў Мадзяра перамагчы на выбарах?

Кіраўнік венгерскай супольнасці Кіева і Кіеўскай вобласці Цібор Томпа лічыць, што апазіцыйная партыя «Ціса» мае рэальныя шанцы на перамогу на парламенцкіх выбарах у Венгрыі 12 красавіка, бо палітычныя настроі ў краіне паступова змяняюцца на яе карысць.

Паводле яго, падтрымка «Цісы» расце перадусім у буйных гарадах, сярод моладзі і інтэлігенцыі, тады як дзеючая ўлада трымаецца пераважна на электарате ў малых населеных пунктах. Ён адзначае, што ў грамадстве фарміруецца запыт на змену палітычнага курсу і абнаўленне ўлады.

- Больш за 80% венграў, з якімі я маю зносіны, лічаць, што «Ціса» павінна перамагчы. Моладзь, інтэлігенцыя, вялікія гарады, малыя гарады пераходзяць на бок апазіцыі, – адзначыў Томпа.

Ён таксама перакананы, што без адміністрацыйнага рэсурсу і знешняй падтрымкі дзеючы прэм’ер Віктар Орбан мае абмежаваныя шанцы ўтрымаць уладу, а рызыкі маніпуляцый падчас галасавання застаюцца высокімі.

- Цяпер рызыка фальсіфікацыі выбараў у краіне вельмі высокая, – адзначыў эксперт.

Ён таксама звярнуў увагу на агульную напружанасць у грамадстве, дзе выбары ўспрымаюцца як крытычны момант для будучыні краіны, а любыя парушэнні могуць справакаваць масавыя пратэсты і палітычны крызіс.

Шанец на перазагрузку адносін з Украінай?

Палітолаг Ігар Рэйтэровіч лічыць, што вынікі выбараў у Венгрыі маюць важнае значэнне для Украіны, хоць сама палітычная барацьба ў гэтай краіне застаецца складанай і не да канца прадказальнай.

Перамога партыі «Ціса» адкрывае магчымасць для перазагрузкі ўкраінска-венгерскіх адносін і разблакіроўвання важных рашэнняў для Кіева. У той жа час унутраныя трансфармацыі венгерскай палітычнай сістэмы, якую гадамі будаваў Віктар Орбан, не з’яўляюцца ключавым пытаннем для Украіны.

- Нам, вядома, не патрэбная перамога Орбана, давайце шчыра скажам. Прынамсі з «Цісай» у нас ёсць магчымасць пачаць выбудоўваць новыя ўкраінска-венгерскія адносіны з нуля. І гэта вельмі важная гісторыя, гэта патрэбная гісторыя, і мы гэтай гісторыі павінны надаваць значную ўвагу, – падкрэсліў эксперт.

Пры гэтым ён падкрэслівае, што нават у выпадку паразы дзеючы прэм’ер наўрад ці лёгка адмовіцца ад улады, і палітычнае супрацьстаянне можа зацягнуцца.

- Я не думаю, што там хутка скончацца выбары, бо Орбан, мяркуючы па ўсім, збіраецца трымацца за іх рукамі, нагамі, зубамі і чым толькі можна, прывязваць, прыклейваць сябе да гэтага крэсла, таму што ён, відавочна, нікуды выходзіць не хоча і ўладу аддаваць таксама не хоча, – адзначыў Рэйтэровіч.

Нягледзячы на гэта, эксперт лічыць, што нават з улікам неадназначнай рыторыкі новых палітычных сіл Украіна атрымае шанец выбудаваць больш прагматычныя і ўзаемавыгадныя адносіны з Будапештам.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]