Названы не відавочны фактар, які павышае цягу да алкаголю
- 10.04.2026, 1:12
Усё пачынаецца з дзяцінства.
Сацыяльная ізаляцыя ў раннім узросце можа змяняць працу мозгу і павышаць схільнасць да ўжывання алкаголю ў дарослым узросце. Да такой высновы прыйшлі навукоўцы з Бінгемтанскага ўніверсітэта і Універсітэта імя Брыгама Янга. Праца апублікаваная ў часопісе Addiction Neuroscience (AN).
Вядома, што падлеткавы ўзрост — крытычны перыяд для фармавання мозгу, а сацыяльныя кантакты адыгрываюць важную ролю ў развіцці нейронавых сувязяў. Аднак механізмы, якія звязваюць адзіноту ў дзяцінстве з залежнасцямі ў дарослым узросце, заставаліся недастаткова вывучанымі.
Аўтары працы правялі эксперымент на пацуках, падзяліўшы іх на дзве групы: адны раслі разам з аднавідамнікамі, іншыя — у поўнай ізаляцыі ў перыяд, аналагічны чалавечаму падлеткаваму ўзросту.
Ужо ў дарослым узросце жывёлы, што выраслі ў адзіноце, дэманстравалі больш выяўленую трывожнасць. У паводзінскіх тэстах яны пазбягалі адкрытых прастораў, аддаваючы перавагу бяспечным зонам, што лічыцца класічнай прыкметай трывожных паводзінаў.
Потым навукоўцы праверылі, як змяняецца стаўленне да алкаголю. На працягу некалькіх тыдняў жывёлам давалі выбар паміж вадой і растворам спірту. Высветлілася, што пацукі, якія перажылі ізаляцыю, часцей выбіралі алкаголь.
Пры гэтым даданне горкага рэчыва хініну зніжала спажыванне ў абедзвюх групах аднолькава, што паказвае: ізаляцыя ўзмацняе цікавасць да алкаголю, але не фарміруе ўстойлівае «кампульсіўнае» спажыванне.
Каб зразумець біялагічныя прычыны гэтых адрозненняў, даследчыкі вывучылі працу вобласці мозгу, звязанай з сістэмай узнагароджання. Асаблівую ўвагу надалі нейрамедыятару дафаміну, які адыгрывае ключавую ролю ў фармаванні матывацыі і задавальнення.
У норме алкаголь зніжае выкід дафаміну ў гэтай вобласці. Аднак у жывёл, якія перажылі ізаляцыю, гэты эфект аказаўся значна слабейшым. Гэта азначае, што іх мозг інакш рэагуе на алкаголь — і можа патрабаваць больш стымуляцыі, каб дасягнуць таго ж эфекту.
Акрамя таго, навукоўцы выявілі адрозненні паміж самцамі і самкамі: рэакцыя дафамінавай сістэмы на алкаголь у іх змянялася па-рознаму ў залежнасці ад умоў ранняга развіцця.
«Стрэс у раннім узросце фундаментальна змяняе хімічную рэакцыю мозгу на алкаголь», — адзначылі аўтары працы, уключаючы вядучага аўтара Гэвіна Вона і старэйшага аўтара Анушры Карханіс з Бінгемтанскага ўніверсітэта.
На думку навукоўцаў, выяўленыя змены могуць быць звязаныя з парушэннем працы рэцэптараў нейронаў, аднак дакладныя малекулярныя механізмы пакуль невядомыя.
Надалей даследчыкі плануюць вызначыць канкрэтныя бялкі і клеткавыя працэсы, што ляжаць у аснове гэтых змен. Гэта можа дапамагчы стварыць новыя метады лячэння алкагольнай залежнасці, асабліва ў выпадках, звязаных з неспрыяльным досведам у дзяцінстве.