Як у віцебскай сям'і вырасцілі двух гульцоў НХЛ

Браты Протасы з розніцай у некалькі гадоў былі задрафтаваныя адным і тым жа клубам.

Паехаць у НХЛ — галоўную хакейную лігу свету — мара ледзь не кожнага беларускага хакеіста, у здзяйсненні якой дапамагаюць не толькі трэнеры, але і бацькі. А віцебчукі Уладзімір і Таццяна Протасы выхавалі адразу двух сыноў, якія з розніцай у некалькі гадоў былі задрафтаваныя адным клубам НХЛ. І калі старэйшы, Аляксей, ужо ператварыўся ў адну з зорак «Вашынгтон Кэпіталз» і прызнаваўся найлепшым хакеістам Беларусі, то малодшы, Ілля, толькі стараецца замацавацца ў НХЛ. Пакуль браты гоняць шайбу па заакіянскім лёдзе, журналісты «Онлайнера» з'ездзілі ў госці да іх бацькоў, паглядзелі дзіцячыя фатаграфіі, хакейныя артэфакты і даведаліся, як ім удалося выхаваць двух хакеістаў топ-узроўню.

«Сустрэў з раддома і сказаў: „Паехалі канькі купляць!“»

Шматпавярхоўка ў адным з спальных мікрараёнаў Віцебска. Націскаем кнопку дамофона — і праз некалькі хвілін апынаемся ў прасторнай кватэры сям'і Протасаў. Гасцінныя бацькі Аляксея і Іллі перш-наперш усаджваюць нас з фатографам за стол, упрыгожаны букетам жоўтых цюльпанаў, і толькі пасля абеду, калі нашы героі ўладкоўваюцца на канапе ў гасцінай, я ўключаю дыктафон і пачынаю запісваць іх сямейную гісторыю.

Калі гэтая гісторыя толькі пачыналася, у Віцебску яшчэ не было ні Лядовага палаца, ні сваёй прафесійнай каманды, а галоўнай мясцовай хакейнай зоркай лічыўся Андрэй Кавалёў. У 1990 годзе 24-гадовага нападніка маскоўскага «Дынама» задрафтаваў «Вашынгтон Кэпіталз». На жаль, у НХЛ ён так і не сыграў. Але праз 21 год за гэты ж клуб дэбютуе іншы ўраджэнец Віцебска — Аляксей Протас.

Яго бацькі пазнаёміліся ў тролейбусе ў жніўні 1995 года. Таццяна ўспамінае, што нумар хатняга тэлефона новаму знаёмаму адразу даваць не стала. Але хутка высветлілася, што абодва вучацца ў адным універсітэце — тэхналагічным. Пасля першай сустрэчы была другая, трэцяя… Так пачаліся адносіны, якія праз тры гады скончыліся шлюбам. А ў 2001 годзе ў маладой сям'і нарадзіўся першанец — Аляксей.

— А вы самі каго больш хацелі: хлопчыка ці дзяўчынку?

— Вова чамусьці быў упэўнены, што народзіцца менавіта хлопчык і стане хакеістам. Калі на шостым месяцы нам на УГД паведамілі, што будзе сын, ён перш-наперш сказаў: «Паехалі ў супермаркет „Амега“!» Пытаюся: «Навошта?» Адказвае: «Канькі купляць!» Жартаваў так. З раддома муж сустрэў мяне разам са сваім сябрам. І калі той спытаў: «Куды вас? Дадому?» — Вова сказаў: «Не! У „Амегу“ — па канькі!» Насамрэч мы туды і паехалі, але па дзіцячае харчаванне.

— Я з дзяцінства люблю хакей, — кажа Уладзімір. — Памятаю, як яшчэ з бацькамі глядзеў матчы збораў СССР і Канады. І чамусьці думкі былі толькі ў гэтым накірунку: калі народзіцца хлопчык, стане хакеістам.

Памятаю, калі адзначаў яго нараджэнне з сябрамі, сказаў: «Бачу, як у будучыні сяджу ў Амерыцы і гляджу на гульню сына ў НХЛ». Яны, вядома, тады засмяяліся.

Я ніколі і падумаць пра такое не мог. Але нядаўна збіраліся на маё пяцідзесяцігоддзе — узгадвалі тыя мае словы.

Бацькі кажуць, што Лёша рос сціплым, паслухмяным і кемлівым хлопчыкам. Вельмі любіў збіраць канструктар LEGO і іграць з маленькай гітарай.

— Шчыра, я тады нават падумаў, што сын будзе музыкам, — усміхаецца бацька. — Ён вельмі любіў узяць у рукі гітару, мікрафон і пачаць выконваць нешта пад музыку. Але потым мы аддалі яго для агульнага развіцця на плаванне — так ён і пачаў займацца спортам.

Улетку 2006 года ў сям'і нарадзіўся другі сын — Ілля. Праз год Уладзімір з'ехаў на працу ў Швецыю, і зімой 2008-га Аляксея на хакей адвяла мама.

— Муж пастаянна казаў мне, што старэйшага сына трэба аддаць у хакейную секцыю. Але калі на табе двое дзяцей, ды яшчэ і праца, дакладна не да хакея. Таму вырашылі: Вова вернецца са Швецыі — вось і зоймецца гэтым пытаннем. Але зімой 2008 года я па працы (Таццяна працавала ў вадоканале — прым.) праходзіла міма нашай ДЮСШ, выпадкова заўважыла шыльду і вырашыла зайсці — спытаць пра сына. Паслухаўшы, што хлопчык высокі, мне сказалі: «Прыводзьце. Нам такія хлопцы патрэбныя!» Паколькі штодня вадзіць яго на трэніроўкі мне было складана, я папрасіла, каб напачатку ён займаўся па выхадных. У школе пагадзіліся.

Я спытала: «Што па форме?» Адказалі, што новую амуніцыю і канькі купляць не варта: раптам дзіцяці не спадабаецца, і тады гэтыя выдаткі будуць лішнія.

У выніку на першай трэніроўцы Лёша з'явіўся ў адыдасаўскай алімпійцы, шлеме Jofa, маленькіх крагах Bauer і з драўлянай ключкай Tisa. Гэты гістарычны момант бацькі зафіксавалі на фотакамеру.

— Астатнія хлопцы (яны прыйшлі на паўгода раней) ужо займаліся ў форме, але такія былі часы… У нас складана было знайсці нешта, нават патрыманае. Тады не было ні крамаў, ні сайтаў, дзе прадавалі экіпіроўку. Але потым тата прывёз Лёшу добрую форму і баўл са Швецыі. Як распавядала ягоная настаўніца, пасля гэтага сын нібыта расправіў плечы. А Іллі Вова падарыў маленькія канькі.

Яны яму так спадабаліся, што тату нават улетку даводзілася насіць сына ў каньках і форме ў дзіцячы сад: без канькоў ён не ішоў.

— Як Аляксей успрыняў першыя трэніроўкі?

— Адразу захапіўся спортам. Адчуванне, што як зайшлі ў Лядовы палац, так і не выходзілі. Яму спорт адразу спадабаўся.

Таццяна ўспамінае, што паспець усё было няпроста. Паводле яе слоў, дапамаглі вадзіцельскія правы, няня, якая заставалася з маленькім Іллём, і вялікі «абедзенны» перапынак на працы — з 12 да 16 гадзін. У гэты час яна паспявала забраць сына з дому і адвезці на трэніроўку. На шчасце, жылі побач, і шлях ад вуліцы Воінаў-Інтэрнацыяналістаў да бульвара Будаўнікоў, дзе знаходзіцца Лядовы палац, быў нядоўгі. Але часам здараліся форс-мажоры, і сыну даводзілася дабірацца на трэніроўку самастойна. У такім выпадку Таццяна загадзя прывозіла сумку з формай у Лядовы, папярэджвала Аляксея, дзе яе забраць, а ўжо пасля трэніроўкі заязджала па яго, і яны накіроўваліся дадому.

— Калі б не гэты перапынак, я не ведаю, як паспявала б усё. Жыццё было падладжана пад расклад трэніровак і графік спаборніцтваў. Але падкрэслю: мы не пакутавалі, а атрымлівалі задавальненне, знаходзячыся побач з дзецьмі. Хакей аб'яднаў нашу сям'ю, — лічыць Таццяна.

Хоць яна і прызнае, што парой было вельмі складана.

— Калі маленькі Ілля бачыў, што мы збіраем баўл, пачыналася істэрыка — так яму хацелася разам з намі на лёд. А бывала, што на трэніроўкі даводзілася ісці пешшу — гэта каля паўгадзіны. І мы так ішлі: я цягнула каляску, а Лёша — баўл. І пакуль дабіраліся, з нас сем потаў сыходзіла. У такія моманты было складана. Але, паўтаруся, нас гэта не цяжарыла. Мы бачылі, як гараць вочы сына, разумелі, як для яго гэта важна, і максімальна падтрымлівалі. Ды і ў 2008 годзе са Швецыі вярнуўся муж, і нам стала значна прасцей.

Уладзімір кажа, што настолькі пагрузіўся ў хакей, што сам пачаў дадаткова займацца з сынам. У вольны час часта гуляў з ім і яго сябрамі ў футбол, баскетбол, а летам дапамагаў адточваць кідкі на школьнай хакейнай каробцы. Выглядала гэта так: на пляцоўцы раскладалі лінолеум, які па слізгаценні аддалена нагадваў лёд, і Аляксей кідаў па бортах.

Акрамя таго, бацькі сталі браць для сына падкаткі — дадатковыя трэніроўкі для адпрацоўкі тэхнікі катання. І нават вырашыліся на змену школы: трэніроўкі з камандай 2000 года нараджэння, куды перавялі Аляксея, супадалі з урокамі ў гімназіі. Хтосьці здзівіцца такому прыярытэту, але ў сям'і Протасаў зрабілі стаўку на спорт і поўнасцю падтрымлівалі сына.

— Лёша развіваўся насуперак. Некаторыя не бачылі ў ім перспектывы. Былі трэнеры, якім патрэбны быў вынік тут і цяпер, — дзеліцца ўспамінамі Таццяна. — А Лёша рос, яму неабходны быў час. Ён быў высокі і хударлявы. Сярод яго станоўчых якасцяў называлі розум, рукі і класнае бачанне пляцоўкі. Каб ён рос і прагрэсаваў, ён пачаў трэніравацца з камандай на год старэйшай — 2000 года нараджэння, у Рамана Антонавіча Юпатава. А калі было часу, прыходзіў і да аднагодкаў.

— А ўрокі рабіць паспяваў?

— Паспяваў. І рабіў не абы як, а на сумленне. І адзнакі ў яго былі добрыя (Аляксей сам распавядаў, што яго сярэдні бал у школе быў вышэй за 8,5. — Прым.).

Пры Юпатаве Аляксей прыкметна дадаў і разам з камандай рэгулярна займаў высокія месцы ў чэмпіянаце Беларусі. Першы сур'ёзны выклік чакаў яго ў восьмым класе, калі яму было 14 гадоў. Выходзец з Украіны Васіль Ларчанка стварыў у амерыканскім Дэнверы прыватную школу «Каларада Эвалюшн» і запрашаў да сябе хлопцаў з Усходняй Еўропы. Адзін з іх — і Аляксей Протас.

— Мне патэлефанаваў бацька Ігната Белава з мінскага «Юнацтва», які таксама збіраўся ў ЗША, і расказаў, што вызвалілася месца ў адной з амерыканскіх каманд: адмовіўся ехаць хлопец з Чарапавца Ягор Чыжыкаў. Ён цяпер, дарэчы, гуляе за салігорскі «Шахцёр». І мы вырашылі: калі ёсць магчымасць, трэба паспрабаваць, — кажа Уладзімір. — Якія былі ўмовы? Трэба было аплачваць страхоўку, пералёты плюс перасылаць грошы сыну на выдаткі, а пражыванне і трэніроўкі былі за кошт прымаючага боку. Але сума ўсё адно была вялікая. За ўсё пра ўсё мы тады заплацілі каля $5 тыс.

— Лёгка згадзіліся адправіць сына за акіян?

— Вядома, не! Рашэнне было цяжкае, — распавядае Таццяна. — Мы доўга думалі: то адпускалі, то не адпускалі. Але мы заўсёды давяралі Лёшу, а ён сказаў: «Я хачу паспрабаваць». Гэта была яго мара. Кампанію яму склалі яшчэ некалькі хлопцаў з Беларусі. Адлятаў ён з Мінска. З дзецьмі ляцела мама Ігната Белава, таму мы былі спакойныя.

Тая паездка збоку можа здацца сапраўдным прыгодніцтвам: Аляксей жыў у бацькі свайго аднаклубніка, які гатаваў дома бургеры, і наведваў мясцовую школу для замежнікаў, часам хадзіў на матчы НХЛ з удзелам «Каларада Эвеланш». Аднак у Віцебск ён вярнуўся раней вызначанага — у сакавіку 2016 года: каманда не выйшла ў плэй-оф.

— Ён прыляцеў не ў вельмі добрым настроі. За час, які ён правёў у ЗША, Лёша вымахў на 10 сантыметраў, з'явілася раскоардынацыя. Ён быў згублены і не разумеў, што з ім адбываецца. Ну і ўладальнік каманды, магчыма, таксама падліваў алею ў агонь. Рэкламай для школы павінен быў стаць вынік, каб да яго прыходзіла больш дзяцей.

Мы тады нават пачалі задумвацца: а ці не скончыць з хакеем і не звярнуць увагу на вучобу… Лёша і сам пачаў вагацца. Тым больш дзявяты клас, які ён прапусціў, у залік яму не пайшоў. Тады з'явілася магчымасць здаць усе прадметы экстэрнам. Мы ўзялі дакумент пра тое, што з-за трэніровак сын не змог скончыць дзявяты клас, і яму дазволілі.

Я дамовілася, каб ён наведваў урокі ў школе вольнаслухачом. Нам пайшлі насустрач. Ён проста ўнікаў у праграму, займаўся самастойна, а таксама дадаткова займаўся з выдатным рэпетытарам па матэматыцы, фізіцы і інфарматыцы. У выніку здаў усю праграму за дзявяты клас. Там было больш за 20 прадметаў — ад фізкультуры да грамадствазнаўства.

А потым патэлефанаваў Юпатаў, перабіў усе нашы сумненні і сказаў везці Лёху ў мінскае «Юнацтва». Ён патлумачыў, што нічога страшнага не адбылося: форму ён набярэ, але яму трэба пераязджаць у Мінск. Лёша трапіў да класнага спецыяліста — Ігара Анатолевіча Філіна. І ў яго пайшло.

У Мінску, дарэчы, мы здымалі для яго пакой. Можна было арандаваць кватэру на некалькі хлопцаў, але нам хацелася, каб падлетку дапамагалі з гатаваннем. І дзякуючы рыэлтару мы сапраўды знайшлі такую жанчыну на пенсіі, якая здавала свабодны пакой і магла дапамагаць.

— Пасля таго сезона таксама ўзнік момант, калі маглі скончыць, — успамінае Уладзімір. — Мы чакалі, што Лёшу запросяць у юніёрскую зборную, якая выступала ў чэмпіянаце Беларусі, але дакладнага адказу не было. Мы не разумелі, што рабіць. Знаходзіліся на распуці і ўжо ўсур'ёз мінялі стаўку на вучобу. Але ў апошні момант увечары раздалаўся званок: «Добры дзень, вы можаце прывезці Аляксея заўтра раніцай у Раубічы да 08:00?» У палове пятай прачнуліся і паехалі ў Мінск. Яго чакаў медагляд.

«Пасля драфту крыкі радасці чуў, напэўна, увесь раён»

Далей кар'ера Аляксея ішла па нарастаючай. У 2018 годзе ён у складзе юнацкай зборнай выступіў на чэмпіянаце свету і прывабіў увагу канадскага клуба «Прынс-Альберт». Другі ад'езд за акіян аказаўся значна больш паспяховым: разам з новай камандай Аляксей перамог у моцнай Заходняй хакейнай лізе.

Ужо ў чэрвені 2019 года ён апынуўся на драфце — цырымоніі, падчас якой клубы НХЛ выбіраюць сабе таленавітых маладых гульцоў з юніёрскіх і еўрапейскіх ліг. Трансляцыю сям'я Протасаў глядзела дома. Ля тэлевізара сабраліся Таццяна, Уладзімір і іх малодшы сын Ілля.

— Драфт пачаўся каля васьмі вечара. Муж не п'е, а я прыгатавала бутэлечку шампанскага. Ад хвалявання не магла ўседзець на месцы: і запяканку пекла, і вопратку мыла… Я была на такіх нервах! І можна толькі ўявіць, як было Лёшу, які сядзеў у зале. Мы ведалі, якія прыблізна каманды могуць выбраць Лёху, але іх чарга ўсё не наступала, і я пайшла вешаць бялізну на балкон. І раптам чую, як усе закрычалі: «Вашынгтон!» Я нічога не зразумела. А аказалася, што «Вашынгтон» памяняўся месцамі з «Нью-Джэрсі» і выбраў Лёху пад агульным 91-м нумарам.

Крыкі радасці чуў, напэўна, увесь раён.

«Ілля заўсёды цягнуўся за старэйшым братам»

Пакуль Аляксей прабіваў сабе дарогу ў прафесійны хакей, у Віцебску рос і развіваўся яго малодшы брат.

— Прычым вельмі імкліва! А ўсё таму, што Лёша заўсёды браў яго з сабой. Напрыклад, у футбол гуляў з хлопцамі, якія былі старэйшыя за яго на шэсць гадоў. Ілля заўсёды за ім цягнуўся, і старэйшы брат ніколі не адмаўляў яму, — падкрэслівае Уладзімір.

мы бралі з сабой малодшага сына. Прычым едзем у аўтобусе на спаборніцтвы, а ён сядзіць не з намі, а дзесьці наперадзе з дарослымі хлопцамі тусуецца. І так было кожную паездку. Сувязь паміж братамі заўсёды была цеснай, — дадае Таццяна.

— Дык што яго не трэба было змушаць. Ён сам палюбіў хакей, — працягвае бацька.

— На ўсе Лёшчыны турніры

— Хаця была цікавая гісторыя. Мы ўпершыню прывялі яго на хакей у 6 гадоў. Сядзім на трыбуне і назіраем, як трэнер катае яго па пляцоўцы. І як толькі трэнер адцягваўся, ён станавіўся ля барта і пачынаў круціць галавой: маўляў, не хачу катацца, сыходжу. Потым мы ў яго спыталі: «Ты хочаш быць хакеістам?» — і ў адказ пачулі: «Так, але на лёд выходзіць не хачу». У выніку ён пачаў хадзіць у секцыю з 7 гадоў, і ў яго ўсё атрымалася.

Як распавядае Уладзімір, для далейшага развіцця сям'я прыняла рашэнне пра пераход Іллі ў мінскае «Дынама». На той момант ім нават давялося на час пераехаць у Мінск і зняць двушку: спачатку з Аляксеем пастаянна жыў бацька, які мог кантраляваць свой бізнес дыстанцыйна, а праз паўгода маме аформілі пераклад у «Мінсквадаканал» з віцебскага філіяла.

— Першую палову сезона я прыязджала да іх кожныя выхадныя: нагатую ежы, у пятніцу выеду, пабуду з імі два дні і позна ўвечары ў нядзелю вяртаюся ў Віцебск, а ў панядзелак ужо бягу на працу. Але потым мы зразумелі, што жыць так — не справа, і я таксама пераехала. Разам усё ж прасцей.

Алгарытм дзеянняў бацькам ужо быў знаёмы. Як і старэйшы брат, Ілля экстэрнам здаў іспыты, прайшоў праз юнацкую і юніёрскую зборныя, з'ехаў на прагляд у амерыканскую каманду «Дэ-Мойн Бакканірс» з Аёвы і застаўся там.

— Першы час і яму было нялёгка, не ўсё атрымлівалася. Ілля, напэўна, больш хатні, прывязаны да Віцебска. І мы б яго ў 14 гадоў за акіян, як калісьці старэйшага сына, не адправілі б. Былі ў яго думкі вярнуцца назад і паехаць у «Шыннік» з Бабруйска, але перад намі быў прыклад старэйшага сына, і мы ішлі па пратаптанай сцежцы. Навошта вынаходзіць ровар? І Ілля ў выніку зачапіўся, — успамінае Таццяна. — Ужо пазней, у ЗША перад намі стаяў выбар. Можна было выступаць за каманду нейкага ўніверсітэта, атрымаць адукацыю, але ў студэнцкай лізе гульняў у два разы менш. Агент параіў іншы варыянт.

Ён патлумачыў, што пераход ва ўніверсітэт — сігнал для скаўтаў НХЛ, што хлопец робіць упор не на спорт, а на вучобу. А калі едзе ў юніёрскую лігу, на першым месцы стаіць хакей. Мы выбралі хакей і паехалі ў Канаду.

У 2024 годзе Ілля быў выбраны «Вашынгтонам» на драфце НХЛ — на гэты раз у прысутнасці блізкіх: падтрымаць сына ў Лас-Вегас прыляцелі мама хакеіста і старэйшы брат.

— Калі адзін сын задрафтаваны клубам НХЛ — гэта ўжо паказчык таленту, а калі другі і тым жа клубам — гэта нешта выключнае. Вы разумееце, як так адбылося?

— Мы часам і самі задаёмся такім жа пытаннем. Вялізная колькасць балельшчыкаў, Аляксей гуляе ў аснове «Вашынгтона», а побач з ім Аляксандр Авечкін…

Мы вяртаемся з ЗША і да гэтага часу не ўсведамляем таго, што адбылося. Гэта ўсё роўна здаецца нам нейкім сном.

— А як часта вы бываеце ў ЗША?

— Раз на год. На гэты раз паездка супала з «бацькоўскімі выездамі» — гэта калі «Вашынгтон» бярэ з сабой на матчы татаў гульцоў. Яны з хакеістамі побач літаральна ўсюды: і ў самалёце, і ў раздзявальні — толькі за хакеем глядзяць з ложы. Што цікава, у мяне дзень нараджэння ў адзін дзень з абаронцам Джонам Карлсанам, і перад тым, як пачаць абмяркоўваць гульню, нас з ім павіншавалі на экране.

— Аддалена можна ўявіць, што Аляксей мог хоць крыху параіць камусьці з селекцыянераў «Кэпіталз» прыгледзецца да брата?

— У ЗША такое проста немагчыма! — кажа Таццяна. — Лёха ў такіх пытаннях хлопец прынцыповы і прыхільнік таго, каб брат дасягаў усяго самастойна, заўсёды наладжваў яго на тое, каб той старанна працаваў. І вельмі крыўдна, калі некаторыя за спінай кажуць, што Ілля дасягнуў усяго па пратэкцыі брата або па просьбе бацькоў.

Падзялюся адной гісторыяй. Перад драфтам Лёшы ў Лас-Вегасе мы абедалі з трэнерам «Вашынгтона» Спенсерам Карбэры. Па-англійску я не размаўляю, і пераклад ішоў праз Лёху і маю нявестку Таню. Тэма драфту наогул не падымалася, і я пра будучыню Іллі з Карбэры не гаварыла. Тым больш галоўны трэнер такімі пытаннямі ўвогуле не займаецца.

Але прайшоў нейкі час, і выйшла інтэрв'ю Спенсера, у якім ён распавёў, што маці Протасаў папрасіла за Іллю, каб дзеці гулялі разам і ён мог развівацца, як і Лёха. Нават калі б я гэта сказала, старэйшы сын гэтага б не пераклаў. І я доўга не магла зразумець, чаму ён зрабіў такое выказванне. А потым я ўспомніла, што ўжо пасля драфту Іллі нас адвялі ў спецыяльную зону, дзе збіраюцца гульцы, іх бацькі і прадстаўнікі клубаў, і ў ложе «Вашынгтона» да нас падышоў Карбэры і спытаў: «Вы задаволеныя?» Я адказала: «Проста шчаслівая! Гэта была наша мара — каб хлопцы гулялі за адзін клуб». Такая размова адбылася пасля драфту, постфактум, а на абедзе я нічога за Іллю не прасіла. Для мяне і цяпер важна аднавіць справядлівасць: распавесці, як было насамрэч.

Пра грошы, укладзеныя ў хакей

— Найбольшай часткай нашых выдаткаў былі, вядома, міжнародныя турніры, — кажа Таццяна. — Лёша гуляў не толькі за сваю віцебскую каманду, але і за «Дынама». На адну замежную паездку сыходзіла каля $300. Гэта былі немалыя грошы.

І яксьці Раман Антонавіч Юпатаў сказаў нам: «Вы можаце ездзіць з „Дынама“, але не забывайце: у нас у сезоне будзе сваіх чатыры турніры». У тым ліку міжнародных, якія аплачвалі бацькі. Атрыманне, што за мяжу Аляксей мог ездзіць па некалькі разоў на год. І на гэта сыходзілі, акрамя іншага, грошы, якія мы адкладвалі на адпачынак на моры.

Але хакейным бацькам важна разумець: грошы — гэта важная частка хакея, але не галоўная. І калі хто-небудзь кажа: «У нас няма грошай, мы хакей не пацягнем», — гэта не зусім так. Калі дзіця таленавітае, усё можа атрымацца. Тым больш цяпер умовы ў хакейных школах змяніліся, усё стала значна лепш.

— Як думаеце, колькі кватэр уклалі ў дзіцячы хакей сыноў?

— Не падлічвалі, але сумы сыходзілі прыстойныя.

— Многія бацькі імкнуцца перавесці дзяцей у Мінск, а Аляксей і Ілля першую хакейную адукацыю атрымалі ў Віцебску. Верылі ў школу?

— Перш за ўсё — у трэнераў. Нам з імі пашанцавала. Цяпер «Віцебск» адчувае сябе добра, а тады не было ні ключак, ні формы — усё куплялася за свой кошт. Нягледзячы на гэта, дзіцячыя каманды былі на слыху і пастаянна займалі першыя месцы.

— Ну і, вядома, шмат што залежыць ад бацькоў, ад таго, які прыклад дасі сыну, — дадае Уладзімір. — Калі будзеш ляжаць на канапе і не займацца дзіцём, то пра які вынік можа ісці гаворка?

— А наколькі вы ўкладваліся ў дадатковыя трэніроўкі, працу па агульнафізічнай падрыхтоўцы?

— Усё гэта было. Мы чапляліся за любую магчымасць, каб дзеці прагрэсавалі. Ды і я ж сам падаваў ім прыклад, усё вольнае време праводзіў з дзецьмі на стадыёне.

Хатнія артэфакты: медалі, памятныя шайбы і ключка Авечкіна

Увесь сезон Аляксей і Ілля праводзяць у ЗША і прылятаюць у родны Віцебск толькі на час летняга адпачынку. У старэйшага з братоў ужо ёсць уласная кватэра ў горадзе, дзе ён жыве разам з жонкай Таццянай (у пары, дарэчы, нядаўна нарадзілася другая дачка), а Ілля па-ранейшаму спыняецца ў бацькоў.

У іх пакоях усё пра хакей і прайдзены шлях: на сценах — медалі і граматы, на паліцах — памятныя сувеніры, шайбы, закінутыя ў вароты сапернікаў, і іншыя важныя артэфакты, якія беражліва захоўваюць Таццяна і Уладзімір.

Першая шайба, якую Аляксей Протас закінуў за «Вашынгтон» у НХЛ. Гэта адбылося 28 лістапада 2021 года ў матчы супраць «Караліны».

У пакоі Аляксея прыцягвае ўвагу бібліятэка: тут і класіка, і кнігі па самаразвіцці, і біяграфіі знакамітых спартсменаў кшталту Майкла Джордана, Ліянэля Месі і Уэйна Грэцкага. Як тлумачыць бацька хакеіста, старэйшы сын любіць чытаць і пастаянна бярэ з сабой кнігі.

А гэта старыя канькі Аляксея: на адным язычку лацініцай напісаныя імёны брата і жонкі, на другім — «тата» і «мама» па-англійску.

Зайшоўшы да Іллі, мы бачым калекцыю хакейных світараў і ключак — адна з іх належала легендзе «Вашынгтона» Аляксандру Авечкіну. Вось яна, наверсе стосу:

— Талент ці праца — чаго больш у поспеху вашых сыноў?

— Талент, вядома, быў, але праца адыграла важную ролю. Абодва шмат працавалі. У Лёшу некаторыя трэнеры не верылі — даводзілася больш цярпець як фізічна, так і псіхалагічна, і характар дапамагаў. Ён выслухоўваў крытыку на свой адрас і не зламаўся. І калі б не праявіў характар, не ведаю, як склалася б яго кар'ера. У малодшага сына такіх выклікаў не было.

…Старая хакейная каробка каля школы, дзе адточвалі свае скілы маленькія Протасы, стаіць на тым жа месцы. Мы абмяркоўваем апошнія навіны кар'ер сыноў, і Уладзімір распавядае пра сваю мару: каб Ілля нарэшце дэбютаваў у НХЛ. Перадумовы для дэбюту добрыя: проста цяпер ён лепшы бамбардзір у фарм-клубе «Хершы Беарс».

— Зразумела, што вы ганарыцеся сваімі сынамі. А сабой задаволеныя, што прайшлі з дзецьмі такі шлях? — напаследак пытаюся ў Уладзіміра і Таццяны.

— Такога мы не адчуваем. Многія бацькі хакеістаў стараюцца, каб у дзяцей атрымалася. Так што не мы адны такія. У жыцці хлопцаў хапала спалучэння абставінаў, карысных трэнерскіх парад. Ну і, вядома, правільных рашэнняў, якія мы прымалі ў той ці іншы момант. Мы рады, што ўсё так склалася. Нашае жыццё нам падабалася. І, калі шчыра, нават трошкі не стае таго хакейнага руху, які быў раней: з дзецьмі, трэніроўкамі, раз'ездамі і спаборніцтвамі.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]