Калі не гадаць пра цэны на нафту…

На бачным гарызонце дэфіцыт не праглядаецца нават тэарэтычна.

Выкладу некаторыя развагі аб уздзеянні вайны ў Іране на фізічную прапанову нафты на сусветным рынку. Падкрэсліваю: гаворка выключна пра фізічныя аб’ёмы!!! Што будзе з цэнамі, ніхто не ведае. LPG пакуль закранаць не буду, гэта вялікая асобная тэма.

Ёсць два механізмы ўплыву вайны на сусветную прапанову нафты. Першы звязаны з вельмі імаверным разбурэннем нафтаздабыўной інфраструктуры самога Ірана і яго поўным або частковым сыходам з рынку нафты на тэрмін ад некалькіх месяцаў да многіх гадоў. Другі — з часовым закрыццём Армузскага праліву і часовым жа спыненнем экспарту той нафты трэціх краін, якую нельга паставіць на сусветны рынак інакш як праз праліў, але экспарт якой у асноўным адновіцца, як толькі праліў будзе зноў адкрыты.

У 2025 годзе Іран экспартаваў нафту ў дыяпазоне 1,5–1,7 млн барэляў у дзень (далей — мбд). Здабываў больш, але ўнутранае спажыванне там таксама нямалае. У той жа час у 2025 годзе на сусветным рынку назіралася прыкметнае перавышэнне здабычы нафты над яе спажываннем. Хтосьці кажа пра 1 мбд, хтосьці ледзь не пра 2 з лішкам. Рэальнасць хутчэй у дыяпазоне 1,1–1,4 мбд лішняй нафты, але гэта не дакладна.

У гэтых умовах знікненне з нафтавага рынку толькі аднаго Ірана ніякай глабальнай разбалансаванасці рынку стварыць не можа. Знікне лішак прапановы над попытам, што ўвесь 2025 год сыходзіў у кітайскія рэзервы. Магчыма, узнікне нязначны дэфіцыт 0,2–0,4 мбд, што адпавядае значэнням, назіраным у 2023–2024, і ён хутка будзе нівеляваны пад уздзеяннем рыначных стымулаў.

У пытанні кароткатэрміновых наступстваў вайны трэба параўноўваць існуючыя ў свеце запасы ўжо здабытай таварнай нафты, што захоўваецца ў стратэгічных і камерцыйных рэзервах, з часова выпадаючымі аб’ёмамі з Заліва. Сусветныя запасы сёння складаюць 6–8 млрд барэляў, як лічыць. Толькі за мінулы год гэтыя запасы выраслі ці то на 400, ці нават на 700 млн барэляў.

Калі б вайна скончылася сёння, страты сусветнай здабычы нафты па-за межамі Ірана наўрад ці істотна адрозніваліся б ад нуля. Пакуль здабыча ў асноўным працягваецца, а нафта назапашваецца ў сховішчах Заліва. Пры аднаўленні нармальнага суднаходства ўзніклыя лішкі і заторы з танкераў разышліся б за некалькі тыдняў без сур’ёзных страт для гадавога аб’ёму здабычы. Калі вайна зацягнецца значна даўжэй, сітуацыя прыкметна зменіцца. Усе даступныя сховішчы і альтэрнатыўныя экспартныя маршруты будуць запоўненыя, давядзецца скарачаць здабычу прыкладна на 5 мбд, якія проста фізічна немагчыма вывезці інакш як праз праліў. Ну добра, хай нават будзе 8 мбд.

Нават пры такіх дапушчэннях выпадае не больш за 150–250 млн барэляў у месяц. То-бок толькі для таго, каб спаліць дадатковыя запасы нафты, створаныя ў 2025 годзе, спатрэбіцца 2–4 месяцы поўнай блакады Армузскага праліву.

Аднак падобныя разважанні былі б апраўданыя, калі б мы за апошнія гады не назіралі шматлікіх хуткіх адаптацый расійскага, іранскага і венесуэльскага нафтавага экспарту да зменлівай сітуацыі. Нават на мінулым тыдні, у максімальна вострую фазу баявых дзеянняў, нейкія танкеры працягвалі праходзіць Армузскі праліў. Колькі іх — сказаць складана, яны выключаюць транспандэры, але гаворка пра плюс-мінус 10 танкераў у дзень супраць звычайных 110–130. І я не разумею, чаму гэтая лічба ў бліжэйшы час не вырасце.

Аперацыйны сабекошт здабычы барэля ў Персідскім заліве вельмі нізкі, месцамі нават ніжэй за 1 долар за барэль. Хай будзе 5 з вялікім запасам. Гэта азначае, што ва ўмовах поўнага затаварвання нафтай сховішчаў Заліва, пры дэфіцыце танкераў, вытворцам тэарэтычна будзе выгадна прадаваць нафту ў порце адпраўкі па любой цане > 5 долараў за барэль. Іншымі словамі, пры цане на нафту 110 танкер, які працягне хадзіць праз Армузскі праліў, пры эфектыўным рынку ў тэорыі зможа зарабляць каля 100 долараў з кожнага перавезенага барэля.

Кошт новага сучаснага танкера, толькі што з верфі, складае 60–120 долараў за барэль грузапад’ёмнасці. Старыя могуць каштаваць і ўсяго 20 долараў за барэль грузапад’ёмнасці. То-бок адзін раз прайшоў праз праліў — і ўжо купіў адзін новы танкер або пяць старых. Рэальны рызыка быць падбітым невысокі, хадзіць будуць пераважна танныя старыя судны. На рэйдзе па-за межамі Заліва мноства пустых танкераў. Не трэба везці нафту далёка: купіў у Заліве па 10, прадаў на рэйдзе за 100. Атрымаў 90 млн долараў прыбытку з танкера за тыдзень максімум. Паплыў па наступную.

Мне вельмі складана ўявіць сітуацыю, калі вайна доўжыцца некалькі месяцаў, цэны на нафту перавышаюць 100 долараў, а праз Армузскі праліў ніхто не ходзіць. Гэта проста эканамічна немагчыма. Я і раней з вялікім скепсісам ставіўся да пагрозаў Ірана перакрыць праліў, а сёння абмежаванасць падобных пагроз проста відавочная.

Завяршу тым, з чаго пачаў. Цэны на нафту непрадказальныя і ў момантзе залежаць больш ад псіхалогіі спекулянтаў, чым ад суадносінаў попыту і прапановы фізічнай нафты. Аднак, калі не гадаць пра цэны, а проста ацэньваць верагоднасць рэальнага фізічнага дэфіцыту нафты на сусветным рынку, то на бачным гарызонце такі дэфіцыт не праглядаецца нават тэарэтычна.

Дзмітрый Некрасаў, «Фэйсбук»

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]