Вучоныя з ЗША распрацоўваюць універсальную вакцыну

Не толькі ад грыпу або кавіду.

Амерыканскія вучоныя распрацоўваюць новую вакцыну ў форме назальнага спрэю, якая, магчыма, зможа абараніць арганізм ад усіх відаў грыпу, прастуды, лёгачных бактэрыяльных інфекцый і нават некаторых відаў алергіі, перадае Бі-Бі-Сі.

Даследчыкі са Стэнфардскага ўніверсітэта ўжо выпрабавалі сваю «універсальную вакцыну» на жывёлах, але цяпер ім давядзецца правесці тэсты з удзелам людзей.

Яны кажуць, што ўжываюць радыкальна іншы падыход у параўнанні з традыцыйнымі вакцынамі, якія чалавецтва выкарыстоўвае ўжо больш за 200 гадоў.

Эксперты ў гэтай галіне лічаць вынікі даследавання сапраўды ўражлівымі, хоць праца ўсё яшчэ на ранняй стадыі. Яны спадзяюцца, што вакцына можа стаць велізарным крокам наперад у барацьбе з захворваннямі.

Чым адрозніваецца новая вакцына ад старых і як яна дзейнічае?

Сучасныя вакцыны «вучаць» наш арганізм змагацца з адной канкрэтнай інфекцыяй. Напрыклад, прышчэпка ад адзёру абароніць толькі ад аднаго захворвання, як і прышчэпка ад ветранай воспы або якога-небудзь іншага віруса.

Такім чынам імунізацыя працуе з таго часу, калі напрыканцы XVIII стагоддзя яе ўпершыню прымяніў брытанскі лекар Эдвард Джэнэр.

Але падыход, апісаны аўтарамі ў часопісе Science, не прадугледжвае навучання імуннай сістэмы. Ён імітуе прынцыпы, паводле якіх імунныя клеткі абменьваюцца паміж сабой інфармацыяй.

Вакцынацыя ажыццяўляецца з дапамогай назальнага спрэю, у выніку дзеяння якога белыя крывяныя клеткі ў нашых лёгкіх (вядомыя як макрафагі) застаюцца ў стане гатоўнасці да актывацыі. У выніку яны пачынаюць дзейнічаць незалежна ад таго, якая менавіта інфекцыя спрабуе пранікнуць у арганізм.

Падчас эксперыментаў на жывёлах такая прышчэпка дзейнічала прыблізна на працягу трох месяцаў.

Даследаванне паказала, што павышаная гатоўнасць макрафагаў дапамагала значна знізіць колькасць вірусаў, якія пранікалі праз лёгкія ў арганізм, — іх фіксавалася ў 100–1000 разоў менш.

Пры гэтым імунная сістэма аказвалася «цалкам гатовая імгненна адбіць напад» тых вірусаў, якім усё ж удавалася пранікнуць, — кажа прафесар мікрабіялогіі і імуналогіі Балі Пулендран са Стэнфардскага ўніверсітэта.

Даследчая група таксама высветліла, што новая вакцына дапамагае абараніць ад двух разнавіднасцяў бактэрый, Staphylococcus aureus (залаты стафілакок) і Acinetobacter baumannii, якія выклікаюць шэраг унутрыбальнічных захворванняў.

«Гэта вакцына, якую мы называем універсальнай, прыводзіць да значна шырэйшага адказу арганізма і абараняе не толькі ад віруса грыпу, не толькі ад кавіду, не толькі ад прастуды, але амаль ад усіх вірусаў і многіх розных бактэрый, як мы ўстанавілі эксперыментальна, і нават ад алергій», — сказаў Пулендран Бі-Бі-Сі.

Змены ў працы імуннай сістэмы, відаць, таксама прымушаюць яе менш рэагаваць на алергены, што ўтрымліваюцца ў пылу і могуць выклікаць алергічную астму.

Якія пытанні пакуль застаюцца без адказу

«Гэта сапраўды ўражлівае даследаванне», — кажа прафесар вакцыналогіі Даніэла Ферэйра з Оксфардскага ўніверсітэта (яна не прымала ўдзелу ў працах вучоных са Стэнфарда).

Паводле яе слоў, праца «можа змяніць прынцыпы, паводле якіх мы абараняем людзей ад прастудных захворванняў і іншых рэспіраторных інфекцый», калі вынікі будуць пацверджаныя падчас тэстаў з удзелам людзей. Паводле яе, адной з пераваг даследавання з'яўляецца тое, што яго аўтары дакладна апісалі, як менавіта працуе новая вакцына.

Ферэйра лічыць, што стэнфардскае даследаванне «можа стаць значным крокам наперад» і дасць магчымасць абараніць людзей ад інфекцый.

Аднак усё яшчэ застаецца шмат пытанняў, на якія трэба адказаць.

Падчас эксперыментаў вакцыну ўводзілі ў арганізм з дапамогай назальнага спрэю, аднак у выпадку людзей, магчыма, давядзецца выкарыстоўваць небулайзеры (прылады для інгаляцыі), каб яна магла дасягнуць лёгкіх чалавека.

Пакуль невядома, ці адрэагуе на яе падобным чынам арганізм чалавека і як доўга імунная сістэма будзе заставацца ў стане павышанай гатоўнасці. Імунныя сістэмы людзей і мышэй адрозніваюцца адна ад адной, у тым ліку таму, што наш імунітэт фарміруецца ў выніку ўзаемадзеяння з інфекцыямі на працягу многіх дзесяцігоддзяў.

Цяпер даследчыкі спадзяюцца правесці тэсты, у межах якіх людзі спачатку будуць атрымліваць вакцыну, а затым — вірус, каб праверыць, як на яго адрэагуе арганізм.

Не выключана таксама, што больш актыўная праца імуннай сістэмы, гэта значыць парушэнне яе звычайнага рэжыму працы, можа мець наступствы для людзей і выклікаць імуналагічныя парушэнні.

Прафесар малекулярнай вірусалогіі Джонатан Бол з Ліверпульскай школы трапічнай медыцыны лічыць працу бясспрэчна ўражлівай. Аднак ён папярэджвае: «Нам неабходна пераканацца, што знаходжанне арганізма ў „рэжыме павышанай гатоўнасці“ не прывядзе да „агню па сваіх“, калі гіперактыўная імунная сістэма выпадкова выклікае непажаданыя пабочныя эфекты».

Але амерыканскія даследчыкі не лічаць, што імунная сістэма павінна пастаянна заставацца ў стане павышанай гатоўнасці. Яны мяркуюць, што іх распрацоўка можа дапоўніць, а не замяніць існыя вакцыны.

На першых этапах пандэміі — напрыклад, у пачатку глабальнага распаўсюджвання кавіду ў 2020 годзе — універсальная вакцына дазволіла б выйграць час, пакуль распрацоўваецца спецыялізаваны сродак супраць канкрэтнага захворвання.

«Гэта магло б знізіць смяротнасць, зрабіць захворванне менш цяжкім і, імаверна, сфарміраваць імунную ўстойлівасць, здольнасць да хуткага акрыяння. Вынікі былі б вельмі значнымі», — лічыць Пулендран.

Ён апісвае яшчэ адзін варыянт ужывання такой вакцыны: на пачатку зімы, з распаўсюджваннем звыклых для гэтага часу года вірусаў, «можна ўявіць ужыванне такога сезоннага спрэю, які б ствараў пашыраны імунітэт».

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]