Дырэктар Вялікага тэатра Беларусі адказала на абвінавачанні ў плагіяце

Атрымалася няўцямна і непераканаўча.

На мяжы 2025—2026 гадоў Ігара Колба, галоўнага харэографа Нацыянальнага тэатра оперы і балета Беларусі, абвінавацілі ў плагіяце. Праз месяц дырэктар гэтага калектыву Кацярына Дулова вырашыла адказаць на гэтыя абвінавачанні (бо канчатковае рашэнне прымала яна). Атрымалася вельмі няўцямна і непераканаўча, піша «Зеркало».

У плагіяце мінскі тэатр абвінаваціў расійскі танцоўшчык і харэограф Алег Габышаў. Паўтара года таму ён даведаўся, што мінскі тэатр зацікаўлены ў ідэях, і прапанаваў паставіць у Беларусі балет пра мастака Марка Шагала, ураджэнца Віцебска.

Пасля сустрэчы з Дуловай і Колбам расіянін адаслаў у Мінск гатовы тэкст лібрэта, а таксама візуальныя выявы, якія можна выкарыстоўваць для дэкарацый. У выніку 26 снежня 2025-га тэатр афіцыйна абвясціў, што балет пра Шагала стане прэм'ерай наступнага сезона і будзе пастаўлены восенню-зімой 2026 года. Аднак паставіць яго не Габышаў, а Колб.

У інтэрв'ю дзяржаўнаму выданню «СБ. Беларусь сегодня» Дулова заявіла, што нібыта ідэі балета пра Шагала — «не меней за 4—5 гадоў», таму «наш замысел будзе па-свойму ўнікальны». Прозвішча Габышава яна не называла (хоць відавочна адказвала менавіта яму), ніякіх падрабязнасцей падрыхтоўкі балета не прывяла.

Пасля паста Габышава сваю гісторыю ў сацыяльных сетках расказала харэограф Ксенія Зверава. У 2023 годзе яна прапанавала паставіць у Мінску балет, прысвечаны легендарнаму Уладзіміру Мулявіну, лідару гурта «Песняры». Зверава здолела атрымаць падтрымку родзічаў Мулявіна і Міністэрства культуры Беларусі. Паводле яе слоў, у лютым 2024-га тэатр аднагалосна зацвердзіў прэм'еру спектакля, яе прызначылі на студзень 2026 года.

Як адзначала Зверава, Дулова «дала пісьмовае ўказанне збіраць каманду на маё меркаванне і распрацоўваць эскізы па сцэнаграфіі, касцюмах, відэакантэнце і святле», а таксама папрасіла падаць поўны каштарыс. Пасля гэтага праца над балетам пачалася, аднак Дулова неўзабаве перастала выходзіць на сувязь. Праз год, у разгар падрыхтоўкі балета, у Мінску прайшоў чарговы худсавет, на якім усе супрацоўнікі тэатра (акрамя прадстаўніка Міністэрства культуры) выступілі супраць пастаноўкі і прагаласавалі за тое, каб адмяніць прэм'еру.

«Талентавітыя людзі ва ўсе часы былі аб'ектам зайздрасці. Гэта прайшоў і герой вашага балета Уладзімір Муляўін. Пасля таго як гендырэктар тэатра сказала, што яна не бачыць у постаці Песняра «нацыянальнага героя», а мяне забаранілі пускаць у тэатр», — пракаментавала гэты пост Марына Мулявіна, дачка лідара «Песняроў».

«Схіляю галаву перад яго (Мулявіна. — Заўв. рэд.) фенаменальнай адоранасцю, <�…>. Але калі з'яўляецца прапанова ўвасобіць гэта ў балетным, харэаграфічным рашэнні… На працягу двух гадоў абмяркоўвалі, але ў выніку ад ідэі давялося адмовіцца менавіта ў сілу таго, што яна не аказалася пераканаўчай. Мы думалі пра нашага гледача ў тым ліку, і худсавет прыняў аднагалоснае рашэнне аб немагчымасці такой інтэрпрэтацыі — з танцуючым Мулявіным», — заявіла Дулова.

Гэта таксама абсалютна агульныя словы. Пры гэтым дырэктар ніяк не каментавала канкрэтныя абвінавачанні на адрас тэатра, а таксама той факт, што праца над праектам ужо актыўна ішла — і да гэтага той факт, што Муляўін як герой будзе танчыць, нікога не бянтэжыў.

Хто такая Кацярына Дулова?

Кацярына Дулова нарадзілася ў 1962 годзе ў Мінску ў сям'і музыкаў, якія прыехалі ў сталіцу пасля заканчэння Ніжагародскай кансерваторыі і доўгі час выкладалі ў Беларускай кансерваторыі (цяпер Акадэмія музыкі). Скончыла Пецярбургскую кансерваторыю і аспірантуру пры ёй. Абараніла кандыдацкую і доктарскую дысертацыі, прысвечаныя музыцы ў балетным тэатры. Уся яе кар'ера прайшла ў Акадэміі музыкі, куды Кацярына прыйшла ў 1989-м выкладчыцай. У 2010—2022 гадах — рэктар гэтай ВНУ.

— Вядома, я не абыякавая да таго, што раблю. Я праваслаўны чалавек і лічу, што вера — гэта пэўная мера ў жыцці, тое, што дазваляе карэктаваць сябе і свае ўчынкі. Мяне радуе, калі чую, як спяваюць у мінскіх храмах нашы дзеці. Магчыма, мая праца і ёсць паслушэнства, дадзенае мне Усявышнім, — адзначала ў інтэрв'ю Дулова.

«Раней у Акадэміі музыкі існавала асобная кафедра аркестравага дырыжыравання. Яе выпускнікі атрымлівалі кваліфікацыю «аперна-сімфанічны дырыжор». Але ў 2020-м яе шматгадовы кіраўнік Пётр Вандзілоўскі памёр, пасля чаго ў выніку «аптымізацыі» ўзнік «франкенштэйн» — кафедра аркестравага дырыжыравання і інструментоўкі. Пасля такога аб'яднання дырыжыраванне з індывідуальнага прадмета ператварылі ў групавы. Раней педагог займаўся з кожным студэнтам асобна. Цяпер у адной аўдыторыі на ўроку сядзяць некалькі чалавек. Кожны мае, можа, 10—15 хвілін за пультам у прысутнасці іншых студэнтаў. Нават чыста матэматычна час на заняткі скараціўся ў некалькі разоў. Знізілася і якасць самай дырыжорскай адукацыі, а нам — дзеючым дырыжорам, што крытыкавалі тое, што адбываецца, — давялося пакінуць выкладанне ў Акадэміі. Дарэчы, гэта была ініцыятыва спадарыні Дуловай», — адзначаў у інтэрв'ю вядомы беларускі дырыжор Іван Кастяхін.

У 2016—2019 гадах яна была членам «савета рэспублікі». У 2021-м удзельнічала ва «ўсебеларускім народным сходзе» і прадстаўляла там «беларускі саюз жанчын». У тым жа годзе наведвала разам з Аляксандрам Лукашэнкам Купалаўскі тэатр. У 2022 годзе Дулову ўключылі ў склад Канстытуцыйнай камісіі.

— Кожны з нас жыве цудоўнымі надзеямі на лепшае. Увогуле чалавеку гэта ўласціва, і я перакананая ў тым, што сёння ідзе працэс стваральны. Канстытуцыя РБ — гэта найсур'ёзнейшы дакумент, і ён ніяк не слабы, як спрабуюць падаваць многія, ён вельмі кампактны, але там кожнае слова, як золата. Таму ён сёння проста набудзе новае дыханне, новыя фарбы, — заявіла Дулова ў каментары Белтэлерадыёкампаніі.

Пры Дуловай у Вялікім тэатры оперы і балета працягваюцца рэпрэсіі і звальненні супрацоўнікаў. Пры ёй балетная трупа тэатра ледзь не паехала на гастролі ў акупаваны Крым — паездкі ўдалося пазбегнуць дзякуючы агалосцы.

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]