Ракетны ўдар па Маскве

Узброеныя сілы Украіны могуць здзівіць.

У сацыяльных сетках неаднаразова з'яўляліся мемы на тэму ракетнага абстрэлу сталіцы расійскіх акупантаў. Амерыканскі «Тамагаўк» з далёкасцю палёту ад 1500 кіламетраў здольны даляцець не толькі да Масквы. Праўда, ЗША не плануюць прадастаўляць Украіне гэта далёкабійную зброю. Затое напрыканцы мінулага года з'явілася інфармацыя пра серыйную вытворчасць украінскай балістычнай ракеты «Сапсан». Чым яны падобныя і чым адрозніваюцца?

Наймагутнейшы «тапар»

У індзейцаў Паўночнай Амерыкі тамагаўкам называлі баявы тапар, а слова перакладалася як «рубіць». З 1970–80-х гадоў з гэтым словам часцей асацыюецца крылацая ракета з баявой часткай каля 450 кілаграмаў і коштам у некалькі мільёнаў (дадзеныя вагаюцца ад двух да пяці мільёнаў долараў). «Тамагаўк» стала адной з самых вядомых (калі не самай вядомай) у арсенале ВМС ЗША. Адзначылася ў многіх ваенных аперацыях — Югаславія, Афганістан, Ірак, Сірыя, Лівія.

Ракета распрацавана для паражэння наземных і марскіх мэтаў, дзеяннічае на вялікай адлегласці, цэніцца за высокую дакладнасць. Ляціць вельмі нізка, выкарыстоўвае сістэму сканавання рэльефу мясцовасці, траекторыя можа карэктавацца ўжо пасля запуску. У адрозненне ад той жа ATACMS, якой складана манеўраваць у палёце. «Тамагаўк» паспяховая пры нанясенні ўдараў па ваенных аб'ектах, сістэмах СПА, камандных пунктах і г. д. Усё гэта неабходна для зніжэння варожага патэнцыялу.

Украінскую ракету назвалі «Сапсан», верагодна, у гонар драпежнай птушкі, якая лічыцца самай хуткай падчас нападу на здабычу, бо развівае хуткасць больш за 300 кіламетраў у гадзіну. Дзяржаўнай праграме, якая займаецца яе распрацоўкай… пятнаццаць гадоў. Так, справа пачалася задоўга да паўнамаштабнага ўварвання. Гісторыя стварэння «Сапсана» ўвогуле нагадвае шматсерыйны фільм. У ім ёсць месца і актыўным канструктарскім распрацоўкам у пачатку 90-х, і недастатковаму фінансаванню, і фактычнаму знаходжанню праекта на паўзе — і нарэшце аднаўленню работ пасля пачатку ўварвання.

Па зразумелых прычынах пра характарыстыкі ўкраінскай распрацоўкі амаль няма адкрытай інфармацыі. Высновы пра яе далёкасць, магутнасць і вынікі прымянення можна рабіць, абапіраючыся на каментары ваенных экспертаў, профільных аналітыкаў, заявы чыноўнікаў. Верагодная далёкасць «Сапсана» — 500 кіламетраў, колькасць выбухоўкі амаль 500 кілаграмаў, звышгукавая хуткасць (у СМІ пісалі пра магчымасць ляцець больш як у пяць разоў хутчэй за гук). Перахапіць такую ракету складана, а збіць, далёка не са 100-працэнтным вынікам, магчыма толькі з дапамогай спецыялізаваных сістэм супрацьракетнай абароны, якіх у ворага не бязмежная колькасць.

Дацягнуцца да ворага

Паводле розных дадзеных далёкасць «Тамагаўка» вагаецца ад 1500 да 2500 кіламетраў. То-бок «тапар» цалкам можа даляцець і да Масквы, і да Пецярбурга, візуалізаваўшы мару мільёнаў украінцаў. «Дацягнуцца» да заводаў, раскіданых па тэрыторыі варожай дзяржавы, — таго ж Іжэўска з яго заводам Калашнікава або татарстанскай Алабугі, дзе вырабляюцца «шахеды». Цікавыя дадзеныя апублікаваў Інстытут вывучэння вайны (Institute for the Study of War (ISW). Яны прыйшлі да высновы, што «Тамагаўкі» здольныя даляцець амаль да двух тысяч расійскіх ваенных аб'ектаў. Гэта пры варыянце далёкасці 2 500 кіламетраў. Пры меншай далёкасці, скажам, у 1600 кіламетраў — яшчэ да больш як 1 500 аб'ектаў.

А якія магчымасці ў «Сапсана»? Калі прэзідэнт Украіны заявіў пра станоўчыя выпрабаванні балістычнай ракеты, ваенныя эксперты ўспомнілі некалькі вядомых выпадкаў. На іх думку, менавіта падчас гэтых аперацый выкарыстоўвалася айчынная распрацоўка. Напрыклад, удар па авіябазе ў Саках на тэрыторыі Крыма, знішчэнне расійскага каманднага пункта на адлегласці 300 кіламетраў і г. д.

Што круцей

Калі гаворка ідзе пра магутныя магчымасці «Тамагаўка» і «Сапсана», трэба ўлічваць палітычны аспект. Калі паглыбіцца ў гэтую гісторыю, украінская ракета ўсё ж мае больш пераваг. Чаму?

Першая перавага — колькасць. Эксперты кажуць, што заўважны вынік магчымы толькі ў выпадку наяўнасці ва Украіне хаця б некалькіх сотняў ракет. Адзінкі наўрад ці зробяць надвор'е. У той жа час у ЗША іх не бязмежная колькасць. Дадзеныя моцна розняцца — ад чатырох да дзевяці тысяч. Амерыканская кампанія Ratheon, якая вырабляе «тапары», плануе да 2030-га выйсці на планавыя паказчыкі вытворчасці — 600 адзінак у год. І гэта пры ўмове своечасовага фінансавання і доступу да камплектуючай базы. У матэрыяле Financial Times ішла гаворка пра прадастаўленне Украіне (калі пра гэта яшчэ вяліся размовы) ад дваццаці да пяцідзесяці ракет, якія «не зменяць вырашальным чынам дынаміку вайны». Затое «Сапсан» вырабляецца або можа вырабляцца серыйна. Тут сітуацыя залежыць ад інвестыцый, магутнасцяў прадпрыемстваў і дзяржаўнай палітыкі. А таксама ад працы нашых службаў па пошуку і закупцы адпаведных кампанентаў.

Другая — спецыяльныя ўстаноўкі. «Тамагаўк» распрацоўвалася для запуску, у першую чаргу, з баявых караблёў. З крэйсерамі і падводнымі лодкамі ў нас, скажам так, складанасці. Праўда, на нядаўняй выставе AUSA прадставілі X-MAV — гэта транспартны сродак, распрацаваны для перавозкі цяжкага ўзбраення на вялікія адлегласці. Паводле прагнозаў распрацоўшчыкаў і экспертаў X-MAV можна выкарыстоўваць для «Тамагаўка». Таксама ёсць звесткі пра беспілотную наземную платформу для запуску ракет такога тыпу.

Украінскі «Сапсан» запускаюць з наземнай мабільнай пускавой устаноўкі. Тэхнічныя характарыстыкі, падрабязнасці — усё гэта засакрэчана, але хочацца спадзявацца, што колькасць пускавых установак будзе дастатковай.

Трэцяя — абмежаванні прымянення. Яшчэ на этапе магчымага прадастаўлення «Тамагаўкаў» кіраўніцтва ЗША казала, што Украіна павінна ясна растлумачыць, для якіх менавіта мэтаў патрабуецца такое ўзбраенне. Таму — традыцыйны поўны кантроль і пастаянныя ўзгадненні. За час, неабходны на ўзгадненне пераліку мэтаў, прыярытэты могуць змяніцца. Аднак з «Сапсанам» сітуацыя зусім іншая. Нам не трэба прасіць, угаворваць, выбачацца і пераконваць, калі мы выкарыстоўваем у барацьбе з ворагам уласны прадукт. І гэта ледзь не самая галоўная «крутасць» «Сапсана».

Я неаднаразова пісаў пра тое, што дзяржава і вытворцы павінны прыярытэзаваць лакалізацыю. Па ўсіх магчымых напрамках — ад адзення і бронекамізэля да разнастайнага дальнабойнага ўзбраення. Гісторыя стварэння «Сапсанаў» і «Нептунаў» даказвае, што айчынны абаронна-прамысловы комплекс можа прыемна здзівіць і сябе, і партнёраў. Няхай такіх прыкладаў будзе больш.

Максім Плехаў, nv.ua

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]