Ці то нуль, ці то тысяча

Як калгаснікі дурзяць Трампа.

Зусім нядаўна прэзідэнт ЗША з гонарам распавядаў у сваёй сацыяльнай сетцы Truth Social, што Лукашэнка паабяцаў яму вызваліць 1200 палітвязняў. Гэта было ў жніўні мінулага года. У верасні падчас сустрэчы з журналістамі ў Белым доме Дональд Трамп казаў, што ў бліжэйшай будучыні будуць вызваленыя 1400 або 1500 палітвязняў. Хуткая будучыня так і не прыйшла, выйсці з глухога мінулага не ўдалося.

Цяпер тое самае адбываецца ў Венесуэле. Наша ўсеагульная радасць не мела межаў, калі адтуль пачалі прыходзіць весткі пра вызваленне палітвязняў: ці то 800, ці то тысяча — які маштаб! Калі з намі не атрымалася, дык хаця б венесуэльскія апазіцыянеры выйдуць на свабоду. Прайшоў пэўны час, і з ружовых хмар эйфарыі выявіліся рэальныя лічбы: усяго толькі некалькі дзесяткаў палітвязняў выйшлі з турмаў. Пры гэтым лідараў апазіцыі сярод іх увогуле няма. Калегі з Венесуэлы разводзяць рукамі: так, мы пісалі, мы распаўсюджвалі інфармацыю пра тысячу вызваленых, але нас вельмі спрытна падманулі.

Трампу, напэўна, па-ранейшаму пішуць і кажуць, што ўсё амаль уладжана, а палітвязні ўжо адной нагой на волі. Другая, вядома, у кайданках, але прэзідэнт ЗША не драбязлівы, можа і не звярнуць увагі на такія нязначныя дэталі. Не сумняваюся, што з Мінска яго адміністрацыя рэгулярна атрымлівае такія ж абяцанні: вось-вось, ужо амаль, зараз, пачакайце хвіліначку. Тым часам за перыяд паміж двума хвалямі выдварэння беларускіх палітвязняў, з 12 верасня па 13 снежня, новымі палітвязнямі прызнаныя 199 чалавек. А ў той снежанскі дзень з Беларусі выкінулі 123 чалавек. То бок баланс усё роўна захоўваецца на карысць карнікаў, а колькасць арыштаваных па палітычных матывах толькі павялічваецца.

Дарэчы, нават дакладныя лічбы назваць немагчыма. 199 новых палітвязняў з верасня па снежань — гэта толькі тыя, пра каго вядома праваабаронцам. На днях я размаўляла з Алесем Бяляцкім, і ён распавёў, што ў калоніі ў Горках, дзе ён сядзеў, было дзесяць прызнаных праваабаронцамі палітвязняў і яшчэ шасцёра — такіх жа палітвязняў, але не ўключаных у спісы. Па розных прычынах — пра кагосьці не ведалі, чыесьці родныя пабаяліся перадаваць інфармацыю «ворагам народу», хтосьці, магчыма, і сам аддаў перавагу адбываць тэрмін як звычайны зэк, а не «экстрэміст» з жоўтай біркай. Таму сапраўднай колькасці тых, хто сядзіць за палітычную пазіцыю, каментары, данаты, удзел у пратэстах, мы не ведаем і не даведаемся да таго часу, пакуль не зменіцца ўлада і не адкрыюцца архівы, і не развяжуцца языкі.

Лічбы, зрэшты, рана ці позна стануць вядомыя ўсім. Я цяпер не пра гэта. Проста амерыканскія дыпламаты і чыноўнікі, шчыра спрабуючы дапамагчы змагарам за свабоду ў Венесуэле, Беларусі, Нікарагуа, Іране, не ўлічваюць адну важную рэч. Дыктатарскія рэжымы трымаюцца не толькі на рэпрэсіях. Яны трымаюцца на жахлівым хлусстве. Для дыктатара схлусіць — што чхнуць. Хочаш, Трамп, тысячу зэкаў? Калі ласка: я табе абяцаю, што вызвалю іх. Хочаш мільён? Ды хоць тройчы. Мне паабяцаць нічога не каштуе, а табе прыемна. Санкцыі здымеш, а там і што-небудзь новенькае здарыцца — у Іране, напрыклад. І з’явяцца новыя задачы, якія трэба тэрмінова вырашаць. А палітвязні пасядзяць — хто цяпер пра іх успомніць, калі Іран палыхае?

Аяталы, дарэчы, дзейнічаюць дакладна так, як усе дыктатары свету — ад Венесуэлы да Беларусі. Яны прапануюць Трампу перамовы. Механізм такі ж — паабяцаць што заўгодна, абы толькі Амерыка не нанесла ўдар. А там, глядзіш, яшчэ дзе-небудзь палыхне, і цяпер ужо Іран стане не самай важнай тэмай сусветнай павесткі дня. Падпісаць з ЗША дамову аб ядзернай праграме, дарэчы, аяталы абяцалі яшчэ мінулай вясной. Як і Лукашэнка — вызваліць палітвязняў.

Ён дзесяцігоддзямі кажа: пасаджу іх усіх у адзін самалёт — і хай ляцяць куды хочуць, менш людзей — больш кіслароду. Дзіўна, што многія дагэтуль успрымаюць яго словы ўсур’ёз. Цытуюць, спасылаюцца, прагназуюць («аналітыкі лічаць, зыходзячы з абяцанняў Лукашэнкі, што ўсе палітвязні будуць вызваленыя перад Першамаем, але поўня і рэтраградны Меркурый могуць крыху зрушыць гэтую дату ў бок Івана Купалы»). І не разумеюць, што проста распаўсюджваюць хлусню.

Адзін палітвязень, дарэчы, дагэтуль паводле ўсіх амерыканскіх папер лічыцца вызваленым. Гэта Мікалай Статкевіч. Другі раз у спісы не ўнясуць. Ды і навошта? Абяцанне ж выканана.

Ірына Халіп, спецыяльна для Charter97.org

Вы можаце падтрымаць сайт Charter97.org наступным чынам:

РАЗЛІКОВЫ МУЛЬТЫВАЛЮТНЫ РАХУНАК ДЛЯ АХВЯРАВАННЯЎ:

Назва банка: Bank Millennium S.A.
Адрас: ul. Stanislawa Zaryna, 2A, 02-593, Warszawa
IBAN: PL97116022020000000216711123
SWIFT: BIGBPLPW
Імя ўладальніка рахунку: Fundacja “KARTA ‘97”
рызначэнне аплаты: Darowizna na cele statutowe

Звязацца з намі можна праз адрас [email protected]